Σαφέστερο πλαίσιο για την εφαρμογή του ψηφιακού δελτίου αποστολής θέτει η νέα εγκύκλιος της ΑΑΔΕ, η οποία δίνει αναλυτικές οδηγίες για το πότε απαιτείται η έκδοση παραστατικού διακίνησης αποθεμάτων, ποια στοιχεία πρέπει να διαβιβάζονται στην πλατφόρμα myDATA και σε ποιες περιπτώσεις προβλέπονται εξαιρέσεις. Η εγκύκλιος Ε.2016/03-04-2026 εκδόθηκε ακριβώς για να διευκρινίσει ζητήματα εφαρμογής της ψηφιακής παρακολούθησης διακίνησης αποθεμάτων.
Τι αλλάζει για αγρότες και υπαίθριο εμπόριο
Στο επίκεντρο των νέων διευκρινίσεων βρίσκονται οι παραγωγοί αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ που μεταφέρουν προϊόντα από την αγροτική τους εκμετάλλευση προς λαϊκές αγορές ή για πλανόδιο εμπόριο. Για αυτές τις διακινήσεις προβλέπεται η έκδοση και διαβίβαση στην πλατφόρμα myDATA Συγκεντρωτικού Δελτίου Αποστολής, στο οποίο καταγράφονται βασικά στοιχεία της μεταφοράς, όπως ο εκδότης, ο λήπτης και ο σκοπός της διακίνησης.
Αν μέρος των προϊόντων επιστρέψει αδιάθετο, η επιστροφή πραγματοποιείται με το ίδιο παραστατικό, ενώ κατά την επαναφορά τους στις εγκαταστάσεις του παραγωγού απαιτείται καταγραφή μέσω δελτίου ποσοτικής παραλαβής. Αντίθετα, όταν πρόκειται για μεταφορά προϊόντων μεταξύ εγκαταστάσεων του ίδιου παραγωγού σε μικρή απόσταση και χωρίς εμπορικό σκοπό, δεν γεννάται υποχρέωση έκδοσης παραστατικού διακίνησης.
Για τους επαγγελματίες πωλητές λαϊκών αγορών που προμηθεύονται προϊόντα από χονδρεμπόρους, η διαδικασία είναι απλούστερη, καθώς μπορούν να καλύπτονται από το παραστατικό που έχει ήδη εκδώσει ο προμηθευτής τους. Σε περίπτωση, όμως, επιστροφής αδιάθετων προϊόντων, η σχετική καταγραφή παραμένει υποχρεωτική στο σύστημα.
Πότε ισχύουν εξαιρέσεις
Η εγκύκλιος προβλέπει διαφορετική αντιμετώπιση για ορισμένες κατηγορίες επαγγελματιών. Για πωλητές βιομηχανικών ή βιοτεχνικών ειδών σε υπαίθριες αγορές που δεν διαθέτουν φυσικό κατάστημα και των οποίων τα τιμολόγια αγοράς έχουν ήδη καταχωριστεί στο myDATA, δεν απαιτείται νέο ψηφιακό δελτίο αποστολής. Αν όμως η ίδια δραστηριότητα ασκείται και μέσω καταστήματος, τότε η υποχρέωση εφαρμόζεται κανονικά.
Αντίστοιχες ειδικές προβλέψεις υπάρχουν και για τις εταιρείες ταχυμεταφορών. Η εγκύκλιος δέχεται ότι, παρότι κανονικά απαιτείται παρακολούθηση της διακίνησης από τα κέντρα διαλογής, μπορεί να δοθεί εξαίρεση όταν οι επιχειρήσεις διαθέτουν σύγχρονα ψηφιακά συστήματα που καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο την πορεία των αποστολών και τα στοιχεία αυτά είναι άμεσα διαθέσιμα σε ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο.
Το χρονοδιάγραμμα της υποχρεωτικής εφαρμογής
Η ΑΑΔΕ έχει ήδη ορίσει το χρονοδιάγραμμα για τη δεύτερη φάση της ψηφιακής παρακολούθησης διακίνησης αποθεμάτων. Από την 1η Δεκεμβρίου 2025 έως και τις 30 Απριλίου 2026 η διαβίβαση των σχετικών δεδομένων στην πλατφόρμα myDATA είναι προαιρετική, ενώ από την 1η Μαΐου 2026 καθίσταται υποχρεωτική για το σύνολο των υπόχρεων οντοτήτων. Ήδη από την 1η Δεκεμβρίου 2025 ισχύει υποχρεωτικά η πρώτη φάση, δηλαδή η ψηφιακή έκδοση των παραστατικών διακίνησης.
Η νέα εγκύκλιος έρχεται να περιορίσει τα περιθώρια παρερμηνειών και να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν στο νέο μοντέλο. Ο βασικός στόχος της ΑΑΔΕ είναι να υπάρχει ψηφιακό ίχνος για κάθε διακίνηση αγαθών, ώστε να ενισχυθεί η διαφάνεια, να βελτιωθούν οι διασταυρώσεις σε πραγματικό χρόνο και να περιοριστούν οι εικονικές συναλλαγές στην αγορά.
