Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η διεθνής κοινότητα, καθώς ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την περασμένη Κυριακή την επιδημία του ιού Έμπολα, που πλήττει τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα, ως «έκτακτη κατάσταση δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος». Η απόφαση αυτή ελήφθη λαμβάνοντας υπόψη τον σοβαρό κίνδυνο που διατρέχουν οι γειτονικές χώρες, λόγω της πιθανότητας περαιτέρω διασυνοριακής μετάδοσης του θανατηφόρου ιού.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του ΠΟΥ, η τρέχουσα επιδημία προκαλείται από τον ιό Bundibugyo, ένα στέλεχος του Έμπολα για το οποίο δεν υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια ή ειδικές θεραπείες. Παρότι ο οργανισμός διευκρίνισε ότι η κατάσταση δεν πληροί τα κριτήρια για να χαρακτηριστεί ως πανδημία, υπογράμμισε ότι οι χώρες που συνορεύουν με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για περαιτέρω εξάπλωση του ιού, γεγονός που καθιστά αναγκαία την άμεση λήψη μέτρων.
Ανησυχητικά επιδημιολογικά δεδομένα
Τα επιδημιολογικά δεδομένα που δόθηκαν στη δημοσιότητα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Μέχρι και το Σάββατο, είχαν καταγραφεί 80 ύποπτοι θάνατοι, οκτώ εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα και 246 ύποπτα κρούσματα στην επαρχία Ituri της ΛΔΚ. Η εξάπλωση εντοπίζεται σε τουλάχιστον τρεις υγειονομικές ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των Bunia, Rwampara και Mongbwalu, περιοχές που παρουσιάζουν αυξημένες προκλήσεις για την επιτήρηση και τον έλεγχο της νόσου.
Το υπουργείο Υγείας της ΛΔΚ είχε ήδη ανακοινώσει από την Παρασκευή ότι 80 άτομα έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια αυτής της νέας επιδημίας στην ανατολική επαρχία. Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι η 17η επιδημία στη χώρα, όπου ο ιός Έμπολα εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1976, ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερη σε έκταση από ό,τι φαίνεται, δεδομένου του υψηλού ποσοστού θετικότητας των αρχικών δειγμάτων και του συνεχώς αυξανόμενου αριθμού των ύποπτων κρουσμάτων.
Η σοβαρότητα της κατάστασης επιτείνεται από το γεγονός ότι η επιδημία χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετική», καθώς δεν υπάρχουν εγκεκριμένα φάρμακα ή εμβόλια ειδικά για τον ιό Bundibugyo. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα στελέχη του ιού Έμπολα-Ζαΐρ, για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες και εμβόλια. Αξίζει να σημειωθεί ότι όλες οι προηγούμενες επιδημίες στη χώρα, με μία μόνο εξαίρεση, είχαν προκληθεί από το στέλεχος Ζαΐρ.
Διεθνής εξάπλωση και μέτρα προστασίας
Η επιδημία στη ΛΔΚ και την Ουγκάντα αποτελεί πλέον σαφή κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και σε άλλες χώρες, με ορισμένες περιπτώσεις διεθνούς εξάπλωσης να έχουν ήδη καταγραφεί. Ο ΠΟΥ συνέστησε επειγόντως στις χώρες να ενεργοποιήσουν τους εθνικούς μηχανισμούς διαχείρισης καταστροφών και έκτακτων αναγκών, να προβούν σε αυστηρούς διασυνοριακούς ελέγχους, καθώς και σε ελέγχους στους κύριους εσωτερικούς δρόμους, προκειμένου να περιοριστεί η διασπορά του ιού.
Στην πρωτεύουσα της Ουγκάντα, Καμπάλα, αναφέρθηκαν την Παρασκευή και το Σάββατο δύο εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα, τα οποία, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, δεν φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους. Ανάμεσά τους καταγράφηκε και ένας θάνατος, ενώ και τα δύο άτομα είχαν ταξιδέψει από τη ΛΔΚ. Επιπλέον, ένα εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα αναφέρθηκε και στην πρωτεύουσα της ΛΔΚ, την Κινσάσα, από ένα άτομο που επέστρεφε από την επαρχία Ιτούρι.
Ο ΠΟΥ εξέδωσε αυστηρές οδηγίες, τονίζοντας ότι τα άτομα που έχουν έρθει σε επαφή με την ασθένεια του ιού Bundibugyo ή οι ίδιοι οι ασθενείς δεν πρέπει να ταξιδεύουν στο εξωτερικό, εκτός εάν πρόκειται για ιατρική διακομιδή. Παράλληλα, συνέστησε την άμεση απομόνωση των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και την καθημερινή παρακολούθηση των επαφών τους, με περιορισμό των εσωτερικών μετακινήσεων και πλήρη απαγόρευση των διεθνών ταξιδιών για χρονικό διάστημα έως 21 ημερών μετά την έκθεση.
Ωστόσο, ο οργανισμός προέτρεψε τις χώρες να μην προχωρήσουν σε βεβιασμένες ενέργειες, όπως το κλείσιμο των συνόρων ή ο περιορισμός των ταξιδιών και του εμπορίου από φόβο. Μια τέτοια κίνηση, όπως εξηγεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε παράνομες διασυνοριακές μετακινήσεις ανθρώπων και εμπορευμάτων, οι οποίες δεν θα ελέγχονται, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης εξάπλωσης.
Τα πυκνά τροπικά δάση της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό αποτελούν φυσική εστία του ιού Έμπολα. Ο ιός, που συχνά έχει θανατηφόρο έκβαση, προκαλεί πυρετό, πόνους στο σώμα, έμετο και διάρροια. Η μετάδοση γίνεται μέσω της άμεσης επαφής με σωματικά υγρά μολυσμένων ατόμων, μολυσμένα αντικείμενα ή άτομα που έχουν πεθάνει από τη νόσο, σύμφωνα με τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων.
