Ρεκόρ δαπανών για πυρηνικά όπλα το 2025

Σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες δοκιμάζονται, οι εννέα χώρες που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια προχώρησαν σε μια άνευ προηγουμένου αύξηση των στρατιωτικών τους δαπανών. Σύμφωνα με νέα μελέτη της Διεθνούς Εκστρατείας για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων (ICAN), το συνολικό ποσό που δαπανήθηκε το 2025 έφτασε σχεδόν τα 119 δισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 19% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Πρόκειται για ένα ιστορικό ρεκόρ που, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, σηματοδοτεί την απαρχή μιας νέας, πολυδάπανης κούρσας εξοπλισμών, η οποία αναμένεται να διαρκέσει για αρκετές δεκαετίες.

Γεωπολιτικές εντάσεις και ανησυχίες για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Το 2025, οι εννέα πυρηνικές δυνάμεις —Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Κίνα, Βρετανία, Γαλλία, Ινδία, Ισραήλ, Πακιστάν και Βόρεια Κορέα— δαπάνησαν 17 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα από ό,τι το 2024. Η αύξηση αυτή δεν είναι απλώς μια στατιστική παρατήρηση, αλλά αντανακλά μια βαθύτερη ανησυχία για το μέλλον της παγκόσμιας ασφάλειας. Η ICAN προειδοποιεί ότι οι εντεινόμενες γεωπολιτικές εντάσεις τροφοδοτούν αυτή την εξέλιξη, ενώ παράλληλα εκφράζονται φόβοι ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επιταχύνει επικίνδυνα τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για μια πιθανή πυρηνική επίθεση. Η Σούζι Σνάιντερ, διευθύντρια προγραμμάτων της ICAN και μία από τις συγγραφείς της έκθεσης, περιέγραψε την κατάσταση ως εξαιρετικά ανησυχητική, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι είναι "τρομοκρατημένη" από τις εξελίξεις.

Οι ΗΠΑ πρωταγωνιστούν στις δαπάνες

Αναλύοντας τα στοιχεία ανά χώρα, προκύπτει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στις πυρηνικές δαπάνες, ξοδεύοντας 69,2 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που υπερβαίνει το σύνολο των υπολοίπων χωρών μαζί. Μάλιστα, η αύξηση σε σχέση με το 2024 ανήλθε στα 12,4 δισεκατομμύρια δολάρια. Ακολουθεί η Κίνα με εκτιμώμενες δαπάνες 13,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, η Βρετανία με 12,6 δισεκατομμύρια και η Ρωσία με 9,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Η ICAN, η οποία τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 2017, υπολογίζει ότι μέσα στην τελευταία πενταετία, οι εννέα αυτές χώρες έχουν δαπανήσει συνολικά πάνω από 470 δισεκατομμύρια δολάρια για τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό των πυρηνικών τους οπλοστασίων.

Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και νέα οπλικά συστήματα

Η τάση αύξησης των δαπανών δεν αναμένεται να ανακοπεί στο άμεσο μέλλον. Η έκθεση της ICAN εξετάζει τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις και αποκαλύπτει φιλόδοξα σχέδια από τη Βρετανία, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ, οι οποίες σκοπεύουν να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια για την ανάπτυξη και συντήρηση οπλικών συστημάτων έως το τέλος του αιώνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι νέοι διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι (ICBMs) Sentinel των ΗΠΑ, οι οποίοι προβλέπεται να παραμείνουν επιχειρησιακοί πέραν του 2100. Παράλληλα, η αύξηση της αμερικανικής παραγωγής ατομικών πυρήνων πλουτωνίου υποδηλώνει ότι οι πυρηνικές κεφαλές θα συνεχίσουν να υπάρχουν τουλάχιστον μέχρι το 2120. Μόνο για τη δεκαετία 2025-2034, οι ΗΠΑ αναμένεται να δαπανήσουν σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο δολάρια για το πυρηνικό τους οπλοστάσιο.

Το κόστος ευκαιρίας των πυρηνικών εξοπλισμών

Η ICAN δεν περιορίζεται στην απλή καταγραφή των αριθμών, αλλά επιχειρεί να αναδείξει και το τεράστιο κόστος ευκαιρίας αυτών των δαπανών. Όπως επισήμανε η Σούζι Σνάιντερ, το ποσό που διατέθηκε το 2025 για πυρηνικά όπλα θα ήταν αρκετό για να χρηματοδοτήσει τον προϋπολογισμό του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών 32 φορές. Μάλιστα, τόνισε ότι μόνο τα χρήματα που ξοδεύονται καθημερινά για τα πυρηνικά όπλα θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τη διατροφική ασφάλεια δύο εκατομμυρίων ανθρώπων. "Αντί να προσφέρουν απόλυτα απαραίτητες βασικές υπηρεσίες, όπως η υγεία, τα κράτη αυτά επενδύουν σε οπλοστάσια που γνωρίζουν ότι δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν χωρίς να διαπράξουν έγκλημα πολέμου", κατέληξε η κ. Σνάιντερ, υπογραμμίζοντας την ηθική διάσταση του ζητήματος.