Ρεύμα: Έρχεται ενεργειακός «Τειρεσίας» – Πότε μπλοκάρεται η αλλαγή παρόχου

Νέο, αυστηρότερο καθεστώς τίθεται σε εφαρμογή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο να κλείσει ο δρόμος στους καταναλωτές που αλλάζουν διαδοχικά πάροχο αφήνοντας πίσω τους απλήρωτους λογαριασμούς. Με υπουργική απόφαση τροποποιούνται έξι άρθρα του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας και δημιουργείται ένα ενισχυμένο πλαίσιο ελέγχου για τους λεγόμενους στρατηγικούς κακοπληρωτές.

Κεντρικό εργαλείο του νέου συστήματος είναι η δημιουργία βάσης δεδομένων στην οποία θα καταγράφονται ενεργές επισημάνσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών, λειτουργώντας στην πράξη ως ένας ενεργειακός «Τειρεσίας» για την αγορά ρεύματος.

Η εγγραφή ενός καταναλωτή στη συγκεκριμένη βάση δεν θα πραγματοποιείται αυτόματα με την πρώτη καθυστέρηση πληρωμής. Προηγείται συγκεκριμένη διαδικασία ενημέρωσης, προειδοποίησης και πρότασης διακανονισμού, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα τακτοποίησης της οφειλής πριν ενεργοποιηθούν τα αυστηρότερα μέτρα.

Τι συμβαίνει μετά τον πρώτο απλήρωτο λογαριασμό

Όταν ένας λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος δεν εξοφληθεί μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία, το ληξιπρόθεσμο ποσό, μαζί με τους τυχόν τόκους υπερημερίας, θα πρέπει να εμφανίζεται ξεχωριστά στον επόμενο λογαριασμό.

Εφόσον περάσει χωρίς πληρωμή και η δεύτερη προθεσμία, ο πάροχος υποχρεούται μέσα σε πέντε ημέρες να επικοινωνήσει με τον πελάτη, να τον ενημερώσει για το χρέος και να του υποβάλει πρόταση ρύθμισης σε δόσεις.

Ο καταναλωτής έχει στη συνέχεια προθεσμία άλλων πέντε ημερών για να απαντήσει. Οι όροι του διακανονισμού πρέπει να είναι εύλογοι, διαφανείς και αναλογικοί, λαμβάνοντας υπόψη το ύψος της οφειλής, την κατηγορία του πελάτη, την κατανάλωση, το επιτόκιο και τη συνολική οικονομική επιβάρυνση.

Μόνο εφόσον ο καταναλωτής απορρίψει την πρόταση ή συμφωνήσει σε ρύθμιση και στη συνέχεια πάψει να την εξυπηρετεί, ο προμηθευτής αποκτά τη δυνατότητα να ενεργοποιήσει επισήμανση υπερημερίας.

Την ίδια στιγμή μπορεί να ζητήσει και την απενεργοποίηση του μετρητή, ενημερώνοντας εγγράφως τον πελάτη είτε σε έντυπη είτε σε ηλεκτρονική μορφή.

Εάν περάσουν δέκα ημέρες από την κοινοποίηση της εντολής απενεργοποίησης χωρίς να υπάρξει εξόφληση ή ρύθμιση, ο πάροχος μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση και να καταθέσει στον αρμόδιο Διαχειριστή δήλωση παύσης εκπροσώπησης της παροχής.

Αντίθετα, όταν η οφειλή εξοφληθεί ή ενταχθεί σε διακανονισμό, η εταιρεία είναι υποχρεωμένη να ζητήσει την ίδια ημέρα την άρση τόσο της επισήμανσης όσο και της εντολής απενεργοποίησης.

Με άλλα λόγια, η καταχώριση δεν έχει μόνιμο χαρακτήρα. Παραμένει ενεργή μόνο όσο το χρέος εξακολουθεί να είναι ληξιπρόθεσμο και χωρίς ρύθμιση.

Πότε μπλοκάρεται η αλλαγή παρόχου

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το νέο πλαίσιο στις περιπτώσεις καταναλωτών που αλλάζουν εταιρεία αφήνοντας πίσω τους ανεξόφλητο τελικό λογαριασμό.

Ο προηγούμενος πάροχος έχει πλέον τη δυνατότητα να καταχωρίσει την οφειλή στη σχετική βάση δεδομένων ακόμη και μετά την αποχώρηση του πελάτη. Δεν μπορεί, ωστόσο, να ζητήσει τη διακοπή της ηλεκτροδότησης, αφού η συγκεκριμένη παροχή εκπροσωπείται ήδη από άλλη εταιρεία.

Η μεταφορά σε νέο πάροχο δεν απαλλάσσει τον καταναλωτή από το παλαιό χρέος. Η προηγούμενη εταιρεία διατηρεί πλήρως το δικαίωμα να διεκδικήσει το ποσό με τα νόμιμα μέσα, ενώ η επισήμανση αίρεται μόλις πραγματοποιηθεί πληρωμή ή συμφωνηθεί ρύθμιση.

Η αλλαγή παρόχου θα απαγορεύεται όταν έχει ήδη υποβληθεί στον αρμόδιο Διαχειριστή εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων χρεών.

Μπλόκο θα ενεργοποιείται επίσης όταν υπάρχουν ενεργές επισημάνσεις υπερημερίας για τον ίδιο καταναλωτή από τρεις ή περισσότερους διαφορετικούς προμηθευτές.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη στοχεύει ευθέως στο φαινόμενο της συνεχούς μετακίνησης από εταιρεία σε εταιρεία με συσσώρευση ανεξόφλητων λογαριασμών.

Παράλληλα, οι εταιρείες αποκτούν μεγαλύτερη δυνατότητα να απορρίπτουν αιτήσεις νέων πελατών. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν εντοπίζονται ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ίδια ή άλλη εταιρεία, όταν υπάρχει έστω μία ενεργή επισήμανση υπερημερίας ή όταν έχουν καταχωριστεί τουλάχιστον δύο εντολές διακοπής ηλεκτροδότησης λόγω χρεών μέσα στο προηγούμενο δωδεκάμηνο.

Το νέο καθεστώς καθιστά επομένως ιδιαίτερα σημαντική την έγκαιρη ρύθμιση των οφειλών. Ακόμη και μία ενεργή επισήμανση μπορεί να περιορίσει ουσιαστικά τις επιλογές ενός καταναλωτή στην αγορά, ενώ η επαναλαμβανόμενη ασυνέπεια μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη αδυναμία αλλαγής προμηθευτή.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές από λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας έχουν φτάσει περίπου τα 3 δισ. ευρώ, ενώ περίπου το μισό ποσό συνδέεται με καταναλωτές που έχουν ήδη μετακινηθεί σε διαφορετικό πάροχο.

Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι η εφαρμογή του νέου πλαισίου στην πράξη. Οι εταιρείες καλούνται να διαχωρίζουν τις περιπτώσεις πραγματικής οικονομικής αδυναμίας από εκείνες των συστηματικών κακοπληρωτών, χωρίς να μετατρέπεται ο «ενεργειακός Τειρεσίας» σε μηχανισμό γενικευμένου αποκλεισμού για νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν πρόσκαιρη οικονομική δυσκολία.