Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και η θωράκιση των επιχειρήσεων της Ένωσης απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα δεσπόζουν στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής που διεξάγεται σήμερα, Πέμπτη (12/2), στο Βέλγιο. Το σκηνικό στις Βρυξέλλες αποτυπώνει διαφωνίες, με κυβερνήσεις να διατυπώνουν ευθέως επιφυλάξεις για την πορεία που διαμορφώνεται.
Στο τραπέζι βρίσκεται η προώθηση ευνοϊκότερης μεταχείρισης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από τα κράτη-μέλη. Η πρόταση «Αγοράστε Ευρωπαϊκά», που στηρίζεται σταθερά από τη Γαλλία, επανέρχεται με ένταση. Η υιοθέτησή της θα μπορούσε να μεταφραστεί σε κανόνες που θα κατευθύνουν τις δημόσιες συμβάσεις προς προϊόντα με προέλευση εντός ΕΕ, ενισχύοντας την εγχώρια παραγωγή μέσω των κρατικών προμηθειών.
Το κλίμα ενισχύθηκε από τις τοποθετήσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η πρόεδρος της Κομισιόν επισήμανε ότι, πέρα από τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, κρίσιμο ρόλο διαδραματίζει και το εθνικό επίπεδο. Αναφέρθηκε στα πρόσθετα στρώματα εθνικής νομοθεσίας που, όπως σημείωσε, επιβαρύνουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων και πολλαπλασιάζουν τα εμπόδια στην ενιαία αγορά.
Μέσα στον μήνα αναμένεται η παρουσίαση νέου ευρωπαϊκού νομοθετήματος με συγκεκριμένους στόχους για το ποσοστό «ευρωπαϊκού περιεχομένου» σε προϊόντα στρατηγικής σημασίας, όπως τα φωτοβολταϊκά πάνελ και τα ηλεκτρικά οχήματα. Η κίνηση εντάσσεται στη συνολική στρατηγική ενίσχυσης της βιομηχανικής βάσης της Ένωσης και στη μείωση κρίσιμων εξαρτήσεων.
Η συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα έχει αποκτήσει οξύτητα μετά το 2022. Η διακοπή της ροής ρωσικού φυσικού αερίου ανέδειξε το εύρος των ενεργειακών εξαρτήσεων και επιτάχυνε τον ανασχεδιασμό πολιτικών. Την ίδια στιγμή, οι εμπορικές εντάσεις που πυροδοτήθηκαν από τις επιλογές της περιόδου Τραμπ και η σταθερή διεύρυνση της κινεζικής οικονομικής επιρροής ενίσχυσαν την πίεση για πιο αποφασιστικές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις.
Ο Εμανουέλ Μακρόν παραμένει από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της στρατηγικής «Αγοράστε Ευρωπαϊκά». Σύμφωνα με τον Guardian, ο Γάλλος πρόεδρος ζητεί σαφή προτεραιότητα σε ευρωπαϊκά προϊόντα και εταιρείες σε τομείς αιχμής, όπως οι καθαρές τεχνολογίες, η χημική βιομηχανία, ο χάλυβας, η αυτοκινητοβιομηχανία και η άμυνα. Κατά την άφιξή του στη Σύνοδο έθεσε ως χρονικό ορίζοντα τον Ιούνιο για τη λήψη αποφάσεων και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ενισχυμένων συνεργασιών μεταξύ πρόθυμων χωρών σε περίπτωση απουσίας συνολικής συμφωνίας.
Απέναντι σε αυτή τη γραμμή, χώρες της βόρειας Ευρώπης καταγράφουν σαφείς επιφυλάξεις. Σε κοινό έγγραφο, σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες μαζί με την Ολλανδία εκτιμούν ότι μια πολιτική προτίμησης ευρωπαϊκών προϊόντων θα προσθέσει νέο επίπεδο ρύθμισης και θα επηρεάσει το επενδυτικό περιβάλλον. Ο Σουηδός πρωθυπουργός Ούλφ Κρίστερσον δήλωσε ότι αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό πρωτοβουλίες που προσεγγίζουν τη λογική του προστατευτισμού και περιορίζουν το διεθνές εμπόριο.
Παράλληλα, Γερμανία και Ιταλία, μέσω κοινού κειμένου των Φρίντριχ Μερτς και Τζόρτζια Μελόνι, ζητούν περιορισμό της νέας κανονιστικής παραγωγής. Υπογραμμίζουν την ανάγκη συγκράτησης των πρόσθετων νομοθετικών παρεμβάσεων και απόσυρσης προτάσεων που επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις με διοικητικό κόστος.
Από την πλευρά των ευρωπαϊκών θεσμών αποδίδεται μέρος της ευθύνης για τη γραφειοκρατία στις εθνικές κυβερνήσεις. Όπως μεταδίδει το Politico, Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να συμβάλουν στη μείωση των αποκλίσεων κατά την εφαρμογή των κανόνων και στην άρση εμποδίων στην ενιαία αγορά. Ο οικονομολόγος Γκέοργκ Ζάχμαν του Bruegel επισημαίνει ότι η αντιπαράθεση εξελίσσεται σε σύγκρουση αρμοδιοτήτων μεταξύ Ένωσης και κρατών-μελών, με αποτέλεσμα την περαιτέρω συσσώρευση ρυθμίσεων.
Η άτυπη Σύνοδος στο Βέλγιο αποκτά έτσι βαρύνουσα σημασία για τον προσανατολισμό της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Οι ηγέτες καλούνται να καθορίσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η Ένωση σε ένα περιβάλλον αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού και μεταβαλλόμενων γεωοικονομικών ισορροπιών.
Η Ελλάδα προσέρχεται με συγκεκριμένες προτάσεις για τη μείωση της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι στόχος είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας προς όφελος επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Τόνισε ότι η ανταγωνιστικότητα συνδέεται με τη δημιουργία περισσότερων και ποιοτικότερων θέσεων εργασίας και με καλύτερες και χαμηλότερες τιμές. Έθεσε ως προτεραιότητα την αντιμετώπιση της ακρίβειας και τη βελτίωση της λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αγορά ενέργειας, σημειώνοντας ότι απαιτείται μεγαλύτερη ενοποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να διαμορφωθούν χαμηλότερες τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
