Τουρκικά αλιευτικά περικυκλώνουν τη Μεγίστη

Η τουρκική προκλητικότητα στο σύμπλεγμα της Μεγίστης – Καστελόριζου αποκτά πλέον νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη μορφή, καθώς τουρκικά αλιευτικά εμφανίζονται να κινούνται μεθοδικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, στοχεύοντας αυτή τη φορά τις νησίδες Ρω και Στρογγύλη. Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μεμονωμένο αλιευτικό περιστατικό, καθώς εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο δημιουργίας τετελεσμένων εις βάρος της ελληνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.

Το σύμπλεγμα της Μεγίστης αποτελείται από 14 νησίδες και βραχονησίδες και συνιστά την ανατολική εσχατιά της ελληνικής επικράτειας. Η στρατηγική του σημασία υπερβαίνει τη γεωγραφική του θέση, καθώς συνδέεται άμεσα με την οριοθέτηση της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στην Ανατολική Μεσόγειο και με τη θαλάσσια σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου. Γι’ αυτό και κάθε τουρκική κίνηση στην περιοχή έχει σαφή γεωπολιτικό βάρος.

Σύμφωνα με τις καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί, τουρκικά αλιευτικά εμφανίστηκαν τις τελευταίες ημέρες ακόμη και σε απόσταση περίπου 600 μέτρων από τις ακτές της Ρω. Η παρουσία τους δεν καταγράφεται ως απλή διέλευση. Περιγράφεται ως οργανωμένη, επαναλαμβανόμενη και απολύτως συμβατή με την πάγια τουρκική πρακτική χρησιμοποίησης αλιευτικών σκαφών ως εργαλείων πίεσης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ανάλογα περιστατικά έχουν αναφερθεί και σε άλλες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, ακόμη και εντός χωρικών υδάτων. Η πρόσφατη εμφάνιση τουρκικών αλιευτικών στην Τήνο αποτέλεσε άλλη μία ένδειξη ότι η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει την καθημερινή αλιευτική δραστηριότητα σε μηχανισμό αμφισβήτησης. Σήμερα, το βάρος πέφτει στη Ρω και τη Στρογγύλη, δύο νησίδες με κρίσιμη συμβολική και στρατηγική αξία.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» περνά μέσα από τα αλιευτικά

Η τουρκική τακτική συνδέεται με το εθνικό σχέδιο δράσης αλιείας του τουρκικού υπουργείου Γεωργίας και Δασών, στο οποίο υπάγεται ο τομέας της αλιείας. Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία εμφανίζεται να αξιοποιεί τον τεράστιο αλιευτικό της στόλο, που αριθμεί περίπου 21.000 σκάφη, ως μέσο προβολής ισχύος και έμπρακτης αμφισβήτησης θαλάσσιων ζωνών στις οποίες δραστηριοποιούνται Έλληνες αλιείς.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε συνδυασμό με τον υπό ψήφιση τουρκικό νόμο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία φέρεται να παρέχει στον Τούρκο πρόεδρο δυνατότητες ονοματισμού θαλάσσιων περιοχών του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου ως «περιοχών ειδικού καθεστώτος», στις οποίες θα περιορίζεται ή θα απαγορεύεται ελληνική δραστηριότητα, όπως έρευνα, αλιεία και περιβαλλοντική προστασία.

Η στοχοποίηση της Μεγίστης είχε ήδη διαφανεί από την αντίδραση της Άγκυρας σε πτήσεις ελληνικών μαχητικών πάνω από την περιοχή. Παράλληλα, σε τουρκική τηλεοπτική εκπομπή, ο θεωρητικός της «Γαλάζιας Πατρίδας» και απόστρατος υποναύαρχος C. Yağcı παρουσίασε χάρτη με τουρκικές αξιώσεις περί «γκρίζων ζωνών», κάνοντας ειδική αναφορά στη Ρω και τη Στρογγύλη και αμφισβητώντας ευθέως την ελληνικότητά τους.

Η ένταση των τουρκικών πτήσεων αεροσκαφών αεροναυτικής συνεργασίας και drones στην περιοχή συμπληρώνει την εικόνα μιας κλιμακούμενης πίεσης. Η παρουσία αλιευτικών, η θεωρητική κατασκευή περί «γκρίζων ζωνών», η αεροναυτική επιτήρηση και η νομοθετική θωράκιση της «Γαλάζιας Πατρίδας» συγκροτούν ενιαία στρατηγική. Η Ελλάδα οφείλει να τη διαβάσει ως σχέδιο και όχι ως σειρά ασύνδετων περιστατικών.

Η αναγκαία απάντηση δεν μπορεί να εξαντληθεί σε χαμηλόφωνη διαχείριση. Απαιτείται άμεση καταγγελία σε ΟΗΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χρήση αλιευτικών σκαφών ως εργαλείων αμφισβήτησης ελληνικής κυριαρχίας. Απαιτείται επίσης εθνικό σχέδιο αποτροπής, με σαφείς κανόνες εμπλοκής, θεσμικό συντονισμό και διαρκή παρουσία στις θαλάσσιες ζώνες που η Τουρκία επιχειρεί να «γκριζάρει» στην πράξη.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι καταγγελίες Ελλήνων ψαράδων στο σύμπλεγμα της Μεγίστης, οι οποίοι φέρονται να απευθύνονται στο Λιμενικό Σώμα για τουρκικά σκάφη εντός ελληνικών χωρικών υδάτων και να λαμβάνουν απαντήσεις περί «αβλαβούς διέλευσης», χωρίς άμεση επιτόπια εξακρίβωση. Η επίκληση της αβλαβούς διέλευσης, όταν υπάρχουν καταγγελίες για αλιευτική δραστηριότητα, δεν μπορεί να λειτουργεί ως διοικητικό άλλοθι αδράνειας.

Η πραγματική φύση μιας διέλευσης μπορεί να διαπιστωθεί μόνο στο πεδίο. Εάν ένα σκάφος έχει ρίξει δίχτυα ή τράτες, εάν κινείται σε σχηματισμό, εάν παρεμποδίζει Έλληνες αλιείς ή εάν λειτουργεί με κάλυψη κρατικών τουρκικών μέσων, τότε η υπόθεση αποκτά διαφορετική διάσταση. Η αδράνεια σε τέτοιες περιπτώσεις μεταφέρει στους κατοίκους και στους αλιείς των ακριτικών περιοχών το μήνυμα ότι είναι μόνοι απέναντι σε μια οργανωμένη τουρκική πίεση.

Ευρωπαϊκή ανοχή και υβριδικός πόλεμος στη θάλασσα

Την ίδια ώρα, η στάση των Βρυξελλών απέναντι στην Άγκυρα παραμένει προβληματική. Η έκθεση του Ισπανού ευρωβουλευτή Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ για την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας εμφανίζεται να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με το καθεστώς Ερντογάν, παρά το βαρύ ιστορικό προκλήσεων, παραβιάσεων και αμφισβητήσεων εις βάρος κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η απουσία ισχυρής και καθαρής αναφοράς στις τουρκικές εναέριες παραβιάσεις στο Αιγαίο, στις δραστηριότητες των τουρκικών αλιευτικών και στις διαρκείς πιέσεις εις βάρος Ελλάδας και Κύπρου δημιουργεί εύλογο προβληματισμό. Αντί η Τουρκία να καλείται να λογοδοτήσει για τη συμπεριφορά της απέναντι στο Διεθνές Δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα ευρωπαϊκών κρατών, η συζήτηση επανέρχεται στην ανάγκη διατήρησης της ενταξιακής της προοπτικής.

Η τουρκική αντίδραση στην έκθεση επιβεβαίωσε το γνώριμο μοτίβο της Άγκυρας. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε την κριτική ως προϊόν «αβάσιμων ισχυρισμών» και «παραπληροφόρησης», ενώ επιχείρησε να παρουσιάσει ως παραμορφωμένη ακόμη και την κριτική για την κατάσταση της Δικαιοσύνης στη χώρα. Η Τουρκία, για ακόμη μία φορά, αξιώνει ειδική μεταχείριση, ενώ ταυτόχρονα συνεχίζει την πολιτική πίεσης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η δράση των τουρκικών αλιευτικών στο Αρχιπέλαγος δεν περιορίζεται στην οικονομική δραστηριότητα. Περιγράφεται πλέον από Έλληνες ψαράδες και στελέχη του Λιμενικού ως μορφή υβριδικού πολέμου, με πληρώματα που δεν αποχωρούν όταν εμφανίζονται ελληνικά περιπολικά, προχωρούν σε επικίνδυνους ελιγμούς, επιχειρούν παρεμπόδιση και σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφουν τις αντιπαραθέσεις για χρήση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι θαλάσσιες περιοχές γύρω από τη Λέσβο, τη Χίο και τα Δωδεκάνησα αποτελούν βασικά σημεία αυτής της πίεσης. Οι τουρκικές μηχανότρατες, σύμφωνα με τις περιγραφές των Ελλήνων αλιέων, κινούνται σε σχηματισμούς, απλώνουν δίχτυα κοντά στις ελληνικές ακτές και προκαλούν ζημιές στον εξοπλισμό των ντόπιων ψαράδων. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα τουρκικά σκάφη αγνοούν υποδείξεις και ηχητικά σήματα στάσης, οδηγώντας τα ελληνικά πλωτά μέσα σε προειδοποιητικές ενέργειες για την αποτροπή τους.

Ακόμη πιο σοβαρός είναι ο φερόμενος συντονισμός των αλιευτικών στολίσκων με τουρκικές κρατικές μονάδες. Όταν ελληνικά περιπολικά επιχειρούν να εφαρμόσουν τη νομοθεσία για την παράνομη αλιεία, τουρκικές ακταιωροί εμφανίζονται στην περιοχή, παρεμβάλλονται ανάμεσα στα αλιευτικά και τα ελληνικά σκάφη και δημιουργούν συνθήκες που θυμίζουν τακτική ναυτικού κορεσμού.

Η κορύφωση αυτής της επιθετικής συμπεριφοράς καταγράφηκε, σύμφωνα με καταγγελίες Ελλήνων επαγγελματιών αλιέων, στη θαλάσσια περιοχή κοντά στη Σαμοθράκη. Εκεί, μεγάλος αριθμός τουρκικών σκαφών φέρεται να προσέγγισε τις ελληνικές ακτές και, όταν ελληνικά καΐκια επιχείρησαν να παρεμποδίσουν την παράνομη αλίευση, οι Τούρκοι ψαράδες προχώρησαν σε απειλές, ύβρεις και πυροβολισμούς στον αέρα για εκφοβισμό.

Το σύμπλεγμα της Μεγίστης βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο αυτής της μεθοδικής πίεσης. Τα τουρκικά αλιευτικά λειτουργούν ως πολιορκητικός κριός απέναντι στην ελληνική κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Η υποτίμηση του φαινομένου ή η μεταμφίεσή του σε απλή «αβλαβή διέλευση» δημιουργεί κίνδυνο κανονικοποίησης της τουρκικής παρουσίας σε περιοχές στρατηγικής σημασίας.

Η Ελλάδα χρειάζεται άμεση, δημόσια και θεσμικά οργανωμένη απάντηση. Η προστασία της Μεγίστης, της Ρω και της Στρογγύλης δεν αποτελεί τοπικό ζήτημα. Αποτελεί κρίσιμο μέτωπο εθνικής κυριαρχίας, θαλάσσιας ασφάλειας και γεωπολιτικής συνέχειας του ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο. Η καθυστέρηση σε τέτοια ζητήματα παράγει τετελεσμένα και τα τετελεσμένα στη θάλασσα, όταν παγιωθούν, ανατρέπονται με πολύ μεγαλύτερο κόστος.