Σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια των συστημάτων πλοήγησης στην Ευρώπη εκφράζει Λιθουανός αξιωματούχος, προειδοποιώντας ότι η Ρωσία έχει τη δυνατότητα να παραποιεί σήματα GPS σε βάθος έως και 450 χιλιομέτρων από τον θύλακα του Καλίνινγκραντ. Η αποκάλυψη αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά περιστατικών ηλεκτρονικού πολέμου που αποδίδονται στη Μόσχα, η οποία ωστόσο αρνείται συστηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή, κάνοντας λόγο για προσπάθειες δυσφήμισης από τη Δύση.
Δραματική αύξηση των κεραιών spoofing
Ο Ντάριους Κουλιέσιους, αναπληρωτής επικεφαλής της ρυθμιστικής αρχής επικοινωνιών της Λιθουανίας, δήλωσε στο Reuters ότι η Ρωσία έχει πολλαπλασιάσει τις κεραίες που χρησιμοποιούν την τεχνική του "spoofing" (παραποίησης) GPS. Συγκεκριμένα, από μόλις τρεις κεραίες στις αρχές του 2025, ο αριθμός τους έχει εκτοξευθεί σε 36 σήμερα. Οι κεραίες αυτές εκπέμπουν ψευδή σήματα με σκοπό να προκαλέσουν σύγχυση σε συστήματα εντοπισμού θέσης, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για την αεροπορική και θαλάσσια κυκλοφορία.
Όπως εξήγησε ο ίδιος, οι εν λόγω κεραίες είναι εγκατεστημένες στο έντονα στρατιωτικοποιημένο έδαφος του Καλίνινγκραντ, μιας ρωσικής περιοχής που βρίσκεται ανάμεσα στη Λιθουανία και την Πολωνία, δύο κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, στις ακτές της Βαλτικής Θάλασσας. Η γεωγραφική αυτή θέση καθιστά το Καλίνινγκραντ ένα στρατηγικό σημείο για την άσκηση ηλεκτρονικού πολέμου εναντίον γειτονικών χωρών.
Από περιστασιακές παρεμβολές σε μόνιμη απειλή
Ο Κουλιέσιους περιέγραψε την εξέλιξη των ρωσικών παρεμβολών, σημειώνοντας ότι ξεκίνησαν περιστασιακά κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους το 2023. Έκτοτε, ωστόσο, η Μόσχα έχει αναπτύξει την κατάλληλη υποδομή, με αποτέλεσμα οι παρεμβολές να έχουν καταστεί συστηματικές, μόνιμες και αδιάκοπες. "Πρόκειται για μια συνεχή ρωσική πρόκληση κατά της ευρωπαϊκής ασφάλειας", τόνισε χαρακτηριστικά.
Χάρτης που δημοσιοποίησε η λιθουανική ρυθμιστική αρχή αποκαλύπτει την τεράστια γεωγραφική έκταση που μπορεί να επηρεαστεί. Η παραποίηση σημάτων GPS από τη Ρωσία ενδέχεται να πλήξει ολόκληρη την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία, το μεγαλύτερο μέρος της Πολωνίας, καθώς και τμήματα της Φινλανδίας, της Σουηδίας και της Λευκορωσίας. Δεν εξαιρείται ούτε η Βαλτική Θάλασσα, όπου η ναυσιπλοΐα μπορεί να αποπροσανατολιστεί.
"Η εμβέλεια είχε φτάσει τα 450 χιλιόμετρα", ανέφερε ο Λιθουανός αξιωματούχος, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τον τρόπο μέτρησης αυτής της απόστασης.
Περιστατικά με υψηλόβαθμους Ευρωπαίους αξιωματούχους
Οι ρωσικές παρεμβολές GPS δεν είναι ένα θεωρητικό σενάριο. Πέρυσι, ένα ισπανικό στρατιωτικό αεροσκάφος που μετέφερε την υπουργό Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες υπέστη σοβαρές παρεμβολές στο σύστημα πλοήγησής του κοντά στο Καλίνινγκραντ. Ανάλογο περιστατικό σημειώθηκε και με αεροπλάνο που μετέφερε την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά τη διάρκεια ταξιδιού της προς τη Βουλγαρία.
Επιπλέον, η Εσθονία και η γειτονική Φινλανδία έχουν επανειλημμένα κατηγορήσει τη Ρωσία για παρεμβολές σε συσκευές GPS στον εναέριο χώρο τους. Παρόλα αυτά, οι ειδικοί σημειώνουν ότι τα περισσότερα σύγχρονα αεροσκάφη και τα μεγάλα αεροδρόμια διαθέτουν εναλλακτικά συστήματα πλοήγησης, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση που το GPS αντιμετωπίσει προβλήματα.
Επιπτώσεις και στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας
Ο Κουλιέσιους προειδοποίησε ότι οι ρωσικές παρεμβολές δεν περιορίζονται μόνο στα συστήματα GPS. Η ποιότητα των δικτύων κινητής τηλεφωνίας της Λιθουανίας κοντά στα σύνορα με το Καλίνινγκραντ επηρεάζεται σημαντικά, με ορισμένες συχνότητες να υφίστανται έντονες διαταραχές. Οι παρεμβολές αυτές γίνονται ακόμα πιο έντονες κατά τη διάρκεια επιθέσεων ουκρανικών drones εναντίον ρωσικών στόχων. Αξιοσημείωτο είναι ότι επηρεάζονται ακόμα και τα ηλεκτρονικά συστήματα δρομολόγησης των λεωφορείων, καθώς η πορεία τους παρακολουθείται μέσω GPS.
