Ρουμανία: Στο όριο υποβάθμισης λόγω πολιτικής κρίσης

Η Ρουμανία βρίσκεται πλέον σε εξαιρετικά επισφαλή θέση, καθώς η παρατεταμένη πολιτική αστάθεια έχει φέρει τη χώρα στο κατώφλι της απώλειας της επενδυτικής της βαθμίδας. Σύμφωνα με ανάλυση της Fitch Ratings, η συνεχιζόμενη αδυναμία σχηματισμού μιας σταθερής και λειτουργικής κυβέρνησης υπονομεύει ευθέως την αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής, θέτοντας εν αμφιβόλω τη διατήρηση της αξιολόγησης BBB-. Η Μαλγκορζάτα Κρζίβιτσκα, αναλύτρια του οίκου, υπογράμμισε στο Bloomberg ότι η ικανότητα της εκτελεστικής εξουσίας να περιορίσει περαιτέρω το δημοσιονομικό έλλειμμα και να παρουσιάσει ένα πειστικό σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για την επόμενη αξιολόγηση, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο του 2027.

Η χώρα κατάφερε οριακά να αποφύγει την υποβάθμιση στην κατηγορία junk πριν από δύο μήνες, ωστόσο έκτοτε οι προσπάθειες για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης με σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία έχουν αποτύχει παταγωδώς. Το αδιέξοδο αυτό αυξάνει δραματικά το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, παρατείνοντας την αβεβαιότητα. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε η Κρζίβιτσκα, όσο περισσότερο παρατείνεται η κρίση χωρίς μια λειτουργική κυβέρνηση, τόσο περισσότερα ερωτήματα εγείρονται σχετικά με τη δημοσιονομική προβλεψιμότητα και την ικανότητα υλοποίησης της αναγκαίας προσαρμογής.

Η πολιτική κρίση κορυφώθηκε την Πέμπτη, όταν ο πρόεδρος της Ρουμανίας, Νίκουσορ Νταν, πρότεινε τον ευρωβουλευτή Ζίγκφριντ Μουρεσάν για την πρωθυπουργία. Ωστόσο, οι πιθανότητες να εξασφαλίσει ψήφο εμπιστοσύνης από ένα ιδιαίτερα κατακερματισμένο κοινοβούλιο εμφανίζονται εξαιρετικά περιορισμένες. Το μεγαλύτερο κόμμα στο κοινοβούλιο, οι Σοσιαλδημοκράτες, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι δεν πρόκειται να στηρίξει την υποψηφιότητά του. Ο Μουρεσάν έχει στη διάθεσή του μόλις 10 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση και να ζητήσει την έγκριση του κοινοβουλίου. Μια νέα αποτυχία θα έφερνε τη Ρουμανία ακόμη πιο κοντά σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές, παρατείνοντας την αβεβαιότητα και αυξάνοντας τους κινδύνους για τον προϋπολογισμό και την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας.

Στο χαμηλότερο επίπεδο της επενδυτικής βαθμίδας

Στα τέλη Ιουλίου, η Fitch διατήρησε την αξιολόγηση της Ρουμανίας στο BBB-, το χαμηλότερο επίπεδο της επενδυτικής βαθμίδας, διατηρώντας παράλληλα αρνητική προοπτική (negative outlook). Η απόφαση ελήφθη αφού η ρουμανική κυβέρνηση προσέφυγε κατά της αρχικής αξιολόγησης του οίκου. Η Κρζίβιτσκα προειδοποίησε ότι ο πήχης για τη διατήρηση της αξιολόγησης ανεβαίνει κάθε εβδομάδα που συνεχίζεται η πολιτική κρίση, η οποία ξεκίνησε μετά την κατάρρευση της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ίλιε Μπολοτζάν τον Μάιο. Ο ίδιος παραμένει στην πρωθυπουργία με περιορισμένες αρμοδιότητες έως ότου βρεθεί διάδοχος. Όπως σημείωσε η αναλύτρια, αυτό που υποτίθεται ότι θα ήταν μια σχετικά σύντομη αλλαγή κυβέρνησης μετά την κατάρρευση την άνοιξη έχει παραταθεί πολύ μέσα στο καλοκαίρι, και τώρα έχουμε περάσει τα μέσα Σεπτεμβρίου και εξακολουθούμε να μην έχουμε λύση.

Και οι άλλοι μεγάλοι οίκοι αξιολόγησης παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Η S&P Global αναμένεται να επανεξετάσει την αξιολόγηση της Ρουμανίας στις αρχές Οκτωβρίου, ενώ η Moody’s Investors Service έχει διατηρήσει την αξιολόγηση Baa3 με αρνητική προοπτική. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα αβεβαιότητας για τους επενδυτές.

Πρόσθετη δημοσιονομική προσαρμογή

Σύμφωνα με τη Fitch, η Ρουμανία χρειάζεται πρόσθετη δημοσιονομική προσαρμογή περίπου 1,5 ποσοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, προκειμένου να σταθεροποιήσει μεσοπρόθεσμα την αύξηση του δημόσιου χρέους. Ο οίκος εκτιμά ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ρουμανίας θα διαμορφωθεί το 2026 στο 5,9% του ΑΕΠ, έναντι στόχου της κυβέρνησης για 6,2%. Το έλλειμμα έχει μειωθεί από το 9,3% του ΑΕΠ το 2024, ωστόσο η κατάρτιση του προϋπολογισμού για το 2027 και η παρουσίαση ενός αξιόπιστου σχεδίου για την επιστροφή στο όριο του 3% θεωρούνται κρίσιμες προϋποθέσεις για την αποφυγή υποβάθμισης. Η βελτίωση της φορολογικής είσπραξης αποτελεί, σύμφωνα με την Κρζίβιτσκα, ένα από τα βασικά εργαλεία για τη μείωση του ελλείμματος τα επόμενα χρόνια, καθώς τα περιθώρια περικοπών στις δαπάνες είναι περιορισμένα μετά τα μέτρα δημοσιονομικής λιτότητας που έχουν ήδη εφαρμοστεί.

Το υψηλότερο κόστος δανεισμού στην ΕΕ

Η αδύναμη οικονομική ανάπτυξη αποτελεί επίσης παράγοντα ανησυχίας για τη Fitch, καθώς η οικονομία των περίπου 430 δισ. δολαρίων δυσκολεύεται να εξέλθει από την ύφεση και να περιορίσει τον υψηλότερο πληθωρισμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Fitch εκτιμά ότι η ρουμανική οικονομία θα συρρικνωθεί ελαφρά το 2026, ενώ προβλέπει ανάκαμψη το 2027, αν και με ρυθμούς αισθητά χαμηλότερους από εκείνους πριν από την πανδημία. Η Κρζίβιτσκα απέρριψε την άποψη ότι η ενίσχυση της ανάπτυξης θα μπορούσε να υποκαταστήσει τη δημοσιονομική εξυγίανση, σημειώνοντας ότι τα οφέλη από την υψηλότερη ανάπτυξη θα ήταν περιορισμένα σε σχέση με το μέγεθος της απαιτούμενης προσαρμογής.

Οι αγορές ήδη αντιμετωπίζουν τα ρουμανικά ομόλογα σαν να πρόκειται για χρεόγραφα χώρας με αξιολόγηση junk, με αποτέλεσμα η Ρουμανία να καταβάλλει το υψηλότερο κόστος δανεισμού μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Ωστόσο, η ευρύτερη αντίδραση των αγορών στην τρέχουσα πολιτική κρίση παραμένει μέχρι στιγμής σχετικά ήπια, σύμφωνα με την Κρζίβιτσκα. Σε αυτό έχουν συμβάλει, μεταξύ άλλων, η καλύτερη δημοσιονομική εικόνα της χώρας φέτος και η εισροή ευρωπαϊκών κονδυλίων, τα οποία λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας και επιτρέπουν στη Ρουμανία να συνεχίζει να έχει πρόσβαση στις αγορές παρά τις πιέσεις.