Σαμαράς: Η πολιτική απειλή που γκρεμίζει το σχέδιο αυτοδυναμίας Μητσοτάκη

Καθώς η συζήτηση για τον χρόνο των εκλογών εντείνεται, το Μέγαρο Μαξίμου βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα πολιτικό τοπίο πολύ διαφορετικό από εκείνο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η στρατηγική της αυτοδυναμίας. Η κυβερνητική φθορά, οι εσωτερικές αντιδράσεις στη Νέα Δημοκρατία και η απουσία ενός προφανούς μετεκλογικού εταίρου δημιουργούν έναν ασφυκτικό κλοιό γύρω από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η αυτοδυναμία, που επί χρόνια παρουσιαζόταν ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση πολιτικής σταθερότητας, απομακρύνεται. Οι αριθμοί των δημοσκοπήσεων δείχνουν ότι η Νέα Δημοκρατία απέχει σημαντικά από το ποσοστό που απαιτείται για μονοκομματική κυβέρνηση, ενώ η δεξαμενή από την οποία θα μπορούσε να αντλήσει νέους ψηφοφόρους περιορίζεται διαρκώς.

Στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης, οι δημόσιες παρεμβάσεις βουλευτών και στελεχών έχουν πυκνώσει. Η ακρίβεια, η εξωτερική πολιτική, η απομάκρυνση από τις παραδοσιακές αρχές της Κεντροδεξιάς και οι επιλογές του Μεγάρου Μαξίμου προκαλούν συσσωρευμένη δυσαρέσκεια. Η κοινοβουλευτική πειθαρχία διατηρεί ακόμη την εικόνα της συνοχής, χωρίς να μπορεί να αποκρύψει το βάθος των αντιθέσεων.

Το μετεκλογικό αδιέξοδο είναι εξίσου σοβαρό. Μια συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται πολιτικά δυσχερής, καθώς η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να παρουσιάσει τη Νέα Δημοκρατία ως τον βασικό της αντίπαλο και να αποκλείσει κάθε σενάριο συγκυβέρνησης.

Η Ελληνική Λύση θα μπορούσε αριθμητικά να αποτελέσει πιθανό συνομιλητή. Η ίδια η κυβέρνηση έχει όμως επενδύσει επί χρόνια στην απαξίωση του Κυριάκου Βελόπουλου και στην παρουσίαση του κόμματός του ως ακραίου, αντιευρωπαϊκού και αναξιόπιστου. Μια απότομη μεταστροφή θα αποκάλυπτε ότι οι προηγούμενες επιθέσεις υπηρετούσαν κυρίως την εκλογική περιχαράκωση της Νέας Δημοκρατίας.

Μέσα σε αυτό το ήδη δύσκολο περιβάλλον, το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα από τον Αντώνη Σαμαρά μετατρέπεται στον σοβαρότερο κίνδυνο για τη στρατηγική Μητσοτάκη. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν έχει προχωρήσει ακόμη σε επίσημη ανακοίνωση κόμματος. Έχει δηλώσει, όμως, ότι έχει λάβει τις αποφάσεις του και ότι θα τις γνωστοποιήσει στον χρόνο και με τον τρόπο που ο ίδιος θα επιλέξει.

Η MRB καταγράφει ρήγμα στον πυρήνα της Νέας Δημοκρατίας

Τα ευρήματα των εξαμηνιαίων Τάσεων της MRB εξηγούν την αυξανόμενη αμηχανία στο κυβερνητικό στρατόπεδο. Στο σύνολο των ερωτηθέντων, το 15,2% δηλώνει ότι σίγουρα ή μάλλον θα ψήφιζε ένα νέο κόμμα με επικεφαλής τον Αντώνη Σαμαρά.

Το ποσοστό αυτό αποτυπώνει δυνητική ψήφο και δεν μπορεί να θεωρηθεί πρόθεση ψήφου για ένα κόμμα που δεν έχει ακόμη ιδρυθεί. Αποτελεί, ωστόσο, σοβαρή ένδειξη της πολιτικής απήχησης του πρώην πρωθυπουργού και της δυνατότητάς του να αναδιατάξει τον χώρο της Δεξιάς.

Το πραγματικά ανησυχητικό εύρημα για το Μέγαρο Μαξίμου βρίσκεται στη σύνθεση αυτής της δυνητικής επιρροής. Μεταξύ όσων ψήφισαν τη Νέα Δημοκρατία στις ευρωεκλογές του 2024, το ποσοστό εκείνων που δηλώνουν ότι σίγουρα ή μάλλον θα επέλεγαν ένα κόμμα Σαμαρά φτάνει στο 27,1%.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στους πολίτες που αυτοπροσδιορίζονται ως δεξιοί ή κεντροδεξιοί. Περίπου το 27% αντιμετωπίζει θετικά την προοπτική ψήφου σε έναν φορέα υπό τον Αντώνη Σαμαρά. Η συγκεκριμένη μέτρηση δείχνει ότι ο πρώην πρωθυπουργός απευθύνεται απευθείας στον ιδεολογικό και ιστορικό πυρήνα της κυβερνητικής παράταξης.

Η ζημιά για τη Νέα Δημοκρατία δεν περιορίζεται στην πιθανή απώλεια ορισμένων ποσοστιαίων μονάδων. Ένα κόμμα Σαμαρά θα μπορούσε να αμφισβητήσει το δικαίωμα του Κυριάκου Μητσοτάκη να εμφανίζεται ως ο μοναδικός εκπρόσωπος της ελληνικής Κεντροδεξιάς. Θα επανέφερε στην πολιτική σύγκρουση ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, μεταναστευτικής πολιτικής, οικογένειας, κοινωνικής συνοχής και σχέσεων με την Τουρκία.

Σε αυτά τα πεδία, σημαντικό τμήμα της παραδοσιακής βάσης της Νέας Δημοκρατίας θεωρεί ότι η κυβέρνηση έχει απομακρυνθεί από τις αρχές της παράταξης. Η κριτική του Αντώνη Σαμαρά αποκτά συνεπώς μεγαλύτερη ισχύ, επειδή δεν προέρχεται από έναν εξωτερικό αντίπαλο. Προέρχεται από έναν πρώην πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας και πρώην πρωθυπουργό, ο οποίος μιλά τη γλώσσα ενός ακροατηρίου που το Μαξίμου πίστευε ότι είχε δεδομένο.

Η αντίδραση της κυβέρνησης απέναντί του έχει ήδη περάσει από διαφορετικά στάδια. Αρχικά επικράτησε η γραμμή της υποβάθμισης. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν δημόσιες συστάσεις περί ενότητας και ιστορικής ευθύνης. Πλέον, η αντιπαράθεση γίνεται περισσότερο προσωπική και οι κυβερνητικές επιθέσεις εντείνονται.

Η συνεχής μεταβολή στρατηγικής προδίδει ανασφάλεια. Ένα πρόσωπο χωρίς πραγματική πολιτική επιρροή δεν θα υποχρέωνε το κυβερνητικό επιτελείο να αλλάζει διαρκώς τόνο και επιχειρηματολογία. Η κινητοποίηση απέναντι στον Αντώνη Σαμαρά αποτελεί έμμεση αναγνώριση του κινδύνου που το Μέγαρο Μαξίμου επισήμως επιχειρεί να περιορίσει.

Η επιθετική αντιμετώπιση κρύβει και έναν πρόσθετο κίνδυνο. Όσο οι επιθέσεις δεν μειώνουν την απήχησή του, ενισχύουν την εικόνα ενός πολιτικού που αντέχει απέναντι σε έναν ισχυρό κυβερνητικό μηχανισμό. Η σύγκρουση μπορεί έτσι να λειτουργήσει προς όφελος του ίδιου, δίνοντάς του προβολή και καθιστώντας τον κεντρικό αντίπαλο του πρωθυπουργού στον χώρο της Δεξιάς.

Το δίλημμα του Μαξίμου και οι προσεκτικές κινήσεις Σαμαρά

Στελέχη της Νέας Δημοκρατίας θεωρούν ότι το Μαξίμου πρέπει να πιέσει τον Αντώνη Σαμαρά να εγκαταλείψει τον προνομιακό ρόλο του πρώην πρωθυπουργού και να εμφανιστεί ανοιχτά ως αρχηγός ενός νέου κόμματος. Σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να παρουσιάσει ψηφοδέλτια, οργανωτική δομή, πρόγραμμα, χρηματοδότηση και σαφείς απαντήσεις για τη μετεκλογική του στρατηγική.

Η λογική αυτή εξηγεί εν μέρει και τα σενάρια πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Μια αιφνιδιαστική εκλογική διαδικασία θα μπορούσε να περιορίσει τον διαθέσιμο χρόνο για την οργάνωση ενός νέου φορέα και να υποχρεώσει τον πρώην πρωθυπουργό να ανακοινώσει βιαστικά τις αποφάσεις του.

Η επιλογή πρόωρων εκλογών θα περιείχε, πάντως, μεγάλο ρίσκο για την ίδια την κυβέρνηση. Θα επιβεβαίωνε ότι η τετραετία εγκαταλείπεται υπό την πίεση των δημοσκοπήσεων και των εσωτερικών προβλημάτων, ενώ θα μπορούσε να μετατρέψει τον Αντώνη Σαμαρά σε επίκεντρο ολόκληρης της προεκλογικής περιόδου.

Ο πρώην πρωθυπουργός αποφεύγει μέχρι στιγμής τη βιασύνη. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του είναι στοχευμένες και επικεντρώνονται σε ζητήματα στα οποία καταγράφεται δυσαρέσκεια της γαλάζιας βάσης. Παρουσιάζει τη σύγκρουσή του ως αντιπαράθεση με την ηγετική ομάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη και όχι ως επίθεση στην ιστορική παράταξη της Νέας Δημοκρατίας.

Αυτή η διάκριση είναι κομβική. Ο Αντώνης Σαμαράς επιχειρεί να εμφανιστεί ως εκφραστής της παράταξης που θεωρεί ότι εγκαταλείφθηκε από τη σημερινή ηγεσία. Το κυβερνητικό επιτελείο, αντίθετα, επιδιώκει να τον παρουσιάσει ως διασπαστή που απειλεί να παραδώσει τη χώρα σε πολιτική αστάθεια.

Η σύγκρουση θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από το ποια πλευρά θα πείσει τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας ότι υπερασπίζεται την πραγματική ταυτότητα της Κεντροδεξιάς. Για το Μέγαρο Μαξίμου, το πρόβλημα είναι ότι οι κυβερνητικές επιλογές των τελευταίων ετών έχουν ήδη ανοίξει ιδεολογική απόσταση από σημαντικό μέρος αυτής της βάσης.

Η προοπτική ενός κόμματος Σαμαρά δεν εγγυάται εκλογικό θρίαμβο. Μπορεί όμως να αφαιρέσει από τη Νέα Δημοκρατία τις κρίσιμες μονάδες που απαιτούνται για την αυτοδυναμία και να αλλάξει συνολικά τις μετεκλογικές ισορροπίες. Σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα, ακόμη και μια περιορισμένη μετατόπιση ψηφοφόρων μπορεί να καθορίσει ποιος θα κυβερνήσει και με ποιους όρους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με τις συνέπειες της στρατηγικής που επέλεξε. Περιόρισε τους εσωκομματικούς διαύλους, απομάκρυνε ιστορικά στελέχη, επένδυσε στην προσωπική κυριαρχία και θεώρησε ότι η γαλάζια βάση δεν διέθετε άλλη πολιτική επιλογή. Η πιθανή κάθοδος του Αντώνη Σαμαρά στις εκλογές ανατρέπει αυτή τη βεβαιότητα.

Το καράβι της αυτοδυναμίας έχει ήδη απομακρυνθεί από την ασφαλή διαδρομή που σχεδίαζε το Μέγαρο Μαξίμου. Η κυβερνητική φθορά, η έλλειψη συμμάχων και η απειλή διάσπασης της δεξιάς εκλογικής βάσης δημιουργούν ένα πολιτικό αδιέξοδο που δεν αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακές επιθέσεις. Ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει ακόμη ανακοινώσει το επόμενο βήμα του. Έχει ήδη καταφέρει, όμως, να καθορίζει τις κινήσεις και τους φόβους της κυβέρνησης.