Σε πολιτικό αδιέξοδο ο Μητσοτάκης λόγω ΟΠΕΚΕΠΕ – Πιέσεις, σενάρια και ρωγμές στο εσωτερικό της ΝΔ

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ εξελίσσεται σε μείζονα πολιτική κρίση για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, δημιουργώντας κλίμα αδιεξόδου στο Μέγαρο Μαξίμου. Αν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες για συμπληρωματική δικογραφία και – ακόμη χειρότερα – για παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αναφορικά με το Ταμείο Ανάκαμψης ή τα κονδύλια Μετανάστευσης, το πρόβλημα παίρνει διαστάσεις με πολιτικό και θεσμικό βάθος.

Το κύρος της κυβέρνησης έχει δεχθεί βαρύ πλήγμα, και το σκάνδαλο έχει εξανεμίσει τα εναπομείναντα ηθικά και ιδεολογικά ερείσματα, τα οποία ήδη είχαν τρωθεί από την υπόθεση των Τεμπών. Η επιχειρηματολογία του Μαξίμου, πως «όλοι τα έκαναν» και πως «έτσι λειτουργούσε πάντα το σύστημα», μοιάζει περισσότερο με παραίτηση από κάθε έννοια λογοδοσίας και πυροδοτεί περαιτέρω απαξίωση στην κοινή γνώμη.

Την ίδια ώρα, η στάση της κυβέρνησης χαρακτηρίζεται από έντονη αμηχανία και αντιφατικά μηνύματα: άλλοτε αποδίδεται άγνοια στον πρωθυπουργό, άλλοτε υπονοείται ότι γνώριζε και είχε ξεκινήσει «κάθαρση», ενώ σε κάποιες περιπτώσεις δηλώνεται ευθέως πολιτική αποτυχία. Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα αποδιοργάνωσης και απώλειας ελέγχου.

Οι πολιτικές επιπτώσεις και τα διλήμματα του Μαξίμου

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται η αντιπολίτευση (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά) να καταθέσει προτάσεις για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής κατά των υπουργών Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη. Το πώς θα κινηθεί η κυβέρνηση παραμένει άγνωστο. Υπάρχουν σενάρια που μιλούν για κατάθεση πρότασης από τη ΝΔ με περιορισμένο ποινικό χαρακτήρα (πλημμελήματα), παρά το γεγονός ότι η δικογραφία κάνει λόγο για οργανωμένη εγκληματική δράση.

Οι δύο υπουργοί δηλώνουν αθώοι και φέρονται να έχουν προειδοποιήσει το Μαξίμου να μην τους παραπέμψει. Σε περίπτωση που το κάνουν, μένει να φανεί αν θα «μιλήσουν» ή θα ακολουθήσουν το παράδειγμα της σιωπής, όπως ο Κώστας Αχ. Καραμανλής στην υπόθεση των Τεμπών.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Μητσοτάκη είναι οι πιθανές διαρροές στην κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ. Οι ψηφοφορίες είναι μυστικές και, όπως συνέβη στην περίπτωση Καραμανλή, το ενδεχόμενο διαφοροποιήσεων είναι υπαρκτό – ειδικά για τον Λευτέρη Αυγενάκη, που δεν χαίρει ευρείας στήριξης. Αν το Μαξίμου επιλέξει να μην καταθέσει δική του πρόταση και αφήσει τους βουλευτές να ψηφίσουν κατά συνείδηση στις προτάσεις της αντιπολίτευσης, αυτό θα ερμηνευτεί ως αδυναμία και όχι ως υπεύθυνη διαχείριση.

Κατάρρευση εμπιστοσύνης και εκλογικά σενάρια

Η φθορά για τη ΝΔ είχε ήδη ξεκινήσει. Τα ποσοστά της βρισκόταν γύρω στο 22% πριν καν ξεσπάσει το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ – πλέον, εκτιμάται πως έχει χάσει άλλες 2-3 μονάδες. Οργή επικρατεί στους κόλπους των «γαλάζιων» βουλευτών, αρκετοί εκ των οποίων φέρονται να πιέζουν για σύγκληση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, αίτημα που το Μαξίμου αποφεύγει επιμελώς.

Η κοινωνία, εν τω μεταξύ, φαίνεται να έχει αποσύρει την εμπιστοσύνη της στον πρωθυπουργό. Η αίσθηση ηθικής ηγεσίας που κάποτε τον περιέβαλλε έχει ξεθωριάσει, ενώ η ακρίβεια, οι αποτυχίες στα ελληνοτουρκικά και οι χαμηλές επιδόσεις στην εξωτερική πολιτική επιτείνουν τη φθορά. Μέσα στη ΝΔ, ήδη δρομολογούνται ζυμώσεις για το «μετά» – είτε αυτό προκύψει με ανατροπή εντός, είτε με αναγκαστική προσγείωση στην κάλπη.

Σενάρια για πρόωρες εκλογές πριν βαθύνει η φθορά φαίνονται δύσκολα υλοποιήσιμα, καθώς ο ίδιος ο Μητσοτάκης πιθανότατα δεν θα είναι υποψήφιος πρωθυπουργός την επόμενη μέρα. Την ίδια ώρα, η ιδέα μιας εσωκομματικής αλλαγής ηγεσίας συζητείται, αλλά προσκρούει στην απουσία σαφούς διαδόχου και στην ανάγκη πολιτικών εγγυήσεων που κανείς δεν μπορεί να δώσει.

Σε τεντωμένο σχοινί ο πρωθυπουργός

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζεται πλέον να λειτουργεί αμυντικά, προσπαθώντας να κερδίσει χρόνο μέχρι τη ΔΕΘ με την ελπίδα ότι θα εξαγγείλει μέτρα στήριξης που θα «χρυσώσουν το χάπι». Όμως οι εξελίξεις δεν βρίσκονται στον έλεγχό του: τυχόν νέες αποκαλύψεις από την ΕΕ, πιθανή εμπλοκή ευρωπαίων εισαγγελέων ή καθυστερήσεις στις αγροτικές επιδοτήσεις – που αφορούν χιλιάδες πραγματικούς παραγωγούς – μπορεί να προκαλέσουν νέο γύρο κοινωνικής δυσαρέσκειας, ειδικά στην κομματική βάση της ΝΔ στην περιφέρεια.

Παράλληλα, οι εξελίξεις στο μεταναστευτικό και οι ισορροπίες με την Τουρκία, όπου ο στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας φαίνεται να αποδυναμώνεται, επιβαρύνουν περαιτέρω την εικόνα της κυβέρνησης. Ο «σύμμαχος» Χάφταρ στέλνει πλέον σαφή μηνύματα αποστασιοποίησης.

Η κυβέρνηση δείχνει να κινείται σε κινούμενη άμμο. Με τις υποθέσεις να συσσωρεύονται, τις αντιδράσεις να κλιμακώνονται και τον έλεγχο να χάνεται, η πολιτική επιβίωση του Κυριάκου Μητσοτάκη φαντάζει ολοένα και πιο δύσκολη υπόθεση.

Στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συμβάσεις με κοινοτικά κονδύλια – Υπό διερεύνηση κυβερνητικά στελέχη

Σε αυστηρούς ελέγχους υποβάλλει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων στην Ελλάδα, με τη Λάουρα Κοβέσι να δείχνει αποφασισμένη να ερευνήσει εξονυχιστικά κάθε υπόθεση που ενδέχεται να συνιστά παραβίαση των ευρωπαϊκών κανόνων διαφάνειας. Όπως αποκαλύπτει το newsbreak.gr, στις Βρυξέλλες επεξεργάζονται την αποστολή νέας δικογραφίας προς τις ελληνικές δικαστικές αρχές, με επίκεντρο συμβάσεις και έργα που σχετίζονται με κοινοτική χρηματοδότηση.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο επίκεντρο της έρευνας φέρονται να βρίσκονται δύο εν ενεργεία κυβερνητικά στελέχη – ένας αναπληρωτής υπουργός και ένας υφυπουργός – τα ονόματα των οποίων δεν έχουν προς το παρόν δημοσιοποιηθεί. Οι καταγγελίες αφορούν κατάτμηση διαγωνισμών και απευθείας αναθέσεις χωρίς την τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών, ενώ, ειδικά για τον υφυπουργό, γίνεται λόγος για παραβίαση του νόμου 4412/2016, που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις.

Ακόμα σοβαρότερο είναι το γεγονός πως, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι εν λόγω αναθέσεις φέρονται να αποφεύγουν συστηματικά την ανάρτηση στα πληροφοριακά συστήματα ΚΗΜΔΗΣ και ΕΣΗΔΗΣ, παρακάμπτοντας ουσιαστικά το θεσμικό πλαίσιο διαφάνειας, αντίστοιχο της πλατφόρμας ΔΙΑΥΓΕΙΑ.

Παράλληλα, σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες – προς το παρόν – πληροφορίες, ο φάκελος που επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ενδέχεται να περιλαμβάνει και περίπου 42 βουλευτές, οι περισσότεροι εκ των οποίων προέρχονται από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας.

Πολιτικοί κραδασμοί και κοινωνική κόπωση

Η νέα παρέμβαση των ευρωπαϊκών θεσμών δημιουργεί ισχυρούς κραδασμούς στο εσωτερικό της κυβέρνησης, ενισχύοντας το ήδη τεταμένο πολιτικό κλίμα. Η εμπλοκή κορυφαίων στελεχών σε ελέγχους που συνδέονται με ευρωπαϊκά κονδύλια επαναφέρει στο προσκήνιο ζητήματα θεσμικής λογοδοσίας, ενώ ενδέχεται να αναζωπυρώσει εσωκομματικές εντάσεις στο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Την ίδια στιγμή, η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται ολοένα και πιο δύσπιστη απέναντι στην κυβερνητική διαχείριση. Η αίσθηση ατιμωρησίας, η συσσώρευση αποκαλύψεων και η κόπωση από συνεχείς κρίσεις – οικονομικές, θεσμικές και πολιτικές – εντείνουν την αποστασιοποίηση των πολιτών από την κεντρική εξουσία. Η ανοχή που επί χρόνια επέδειξε ένα σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης μοιάζει πλέον να εξαντλείται.

Εποπτεία από Βρυξέλλες και στρατηγικά διλήμματα

Η πιο ανησυχητική διάσταση για την κυβέρνηση είναι πως οι εξελίξεις προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, έναν υπερεθνικό θεσμό του οποίου το κύρος είναι δύσκολο να αμφισβητηθεί. Σε αντίθεση με εγχώριες δικαστικές ή δημοσιογραφικές αποκαλύψεις, οι ενέργειες της Κοβέσι δεν μπορούν εύκολα να απαξιωθούν μέσω επικοινωνιακής διαχείρισης ή κομματικών επιθέσεων.

Καθώς πλησιάζει το φθινόπωρο, οι πιέσεις στο κυβερνητικό στρατόπεδο αναμένεται να ενταθούν. Η Εισαγγελία της ΕΕ δεν φαίνεται διατεθειμένη να αποσύρει το ενδιαφέρον της από την ελληνική πραγματικότητα, ενώ και οι πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό της ΝΔ αναμένεται να δρομολογηθούν εφόσον η εικόνα φθοράς μετατραπεί σε κρίση αξιοπιστίας.

Η προοπτική ανάκτησης πολιτικής πρωτοβουλίας γίνεται ολοένα και πιο δυσχερής. Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι αν η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα υποστεί πολιτικό κόστος, αλλά πόσο μεγάλο θα είναι και αν θα μπορέσει να το διαχειριστεί προτού γίνει ανεξέλεγκτο.