Η εκλογή περίπου του 60% των βουλευτών του ελληνικού Κοινοβουλίου μέσω ενός νέου συστήματος μονοεδρικών περιφερειών σε όλη τη χώρα, με τους υπόλοιπους να αναδεικνύονται μέσω λίστας, θα μπορούσε υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις να λειτουργήσει ενισχυτικά για το πολίτευμα. Η συζήτηση γύρω από μια τέτοια μεταρρύθμιση αποκτά νόημα όταν εντάσσεται σε κατάλληλο χρονικό πλαίσιο και δεν αξιοποιείται ως μέσο αποπροσανατολισμού από τη δύσκολη πολιτική συγκυρία. Παράλληλα, προϋποθέτει την ένταξή της σε μια συνολική αναθεώρηση της δομής του πολιτεύματος, με κατεύθυνση τη μετάβαση σε μια ισχυρή Προεδρική Δημοκρατία, όπου η εκτελεστική εξουσία θα υπάγεται στον Πρόεδρο, με αντίβαρο ένα αυτόνομο και ανεξάρτητο από κομματικές δεσμεύσεις Κοινοβούλιο.
Ως αποσπασματική θεσμική παρέμβαση, η συγκεκριμένη πρόταση εμφανίζει περιορισμένη αντοχή στον χρόνο. Η αντιμετώπιση του κατακερματισμού του Κοινοβουλίου, που ήδη οδηγεί σε παρασκηνιακές συναλλαγές μεταξύ πολιτικών δυνάμεων, συνδέεται με την υιοθέτηση της αρχής των ισχυρών πλειοψηφιών σε όλο το εύρος του πολιτικού συστήματος. Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας σε ένα προεδρικό μοντέλο προτείνεται να γίνεται με πλειοψηφία 50% συν ένα, ενώ οι βουλευτές των μονοεδρικών περιφερειών να αναδεικνύονται με ισχυρή σχετική πλειοψηφία βάσει των σταυρών προτίμησης μεταξύ όλων των υποψηφίων. Αντίστοιχα, η εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών με όριο 50% συν ένα επανέρχεται ως πρόταση, καθώς το ισχύον κατώφλι έχει οδηγήσει σε φαινόμενα εξάρτησης από τον κυβερνητικό μηχανισμό.
Η ενδεχόμενη μεταβολή του θεσμικού μοντέλου στην κορυφή και τη βάση του πολιτικού συστήματος συνοδεύεται από νέα χαρακτηριστικά στη λειτουργία του. Οι αυξημένες πλειοψηφίες δημιουργούν ένα διαφορετικό πρότυπο πολιτικού, με διευρυμένη απήχηση και ανάγκη επικοινωνίας με περισσότερα κοινωνικά ακροατήρια. Η πολιτική συμπεριφορά προσαρμόζεται σε συνθήκες μεγαλύτερης σοβαρότητας, ενότητας και νηφαλιότητας. Η ανάγκη για μια νέα μορφή λαϊκής δεδηλωμένης επανέρχεται, με στόχο την άμεση έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας.
Η ενίσχυση της δημοκρατίας συνδέεται με την απευθείας σχέση μεταξύ ηγεσίας και πολιτών, την απεξάρτηση του βουλευτή από κυβερνητικές θέσεις και την επιτάχυνση της λήψης αποφάσεων. Σε διεθνές επίπεδο, χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Γαλλία, η Κύπρος και η Τουρκία λειτουργούν με προεδρικά συστήματα, ενώ η Κίνα ακολουθεί ένα διαφορετικό προεδρικό μοντέλο. Οι δομές αυτές επιτρέπουν τη λήψη αποφάσεων με ευρύτερες συναινέσεις και την ταχεία εφαρμογή τους. Αντιθέτως, στα κοινοβουλευτικά συστήματα παρατηρείται αυξημένη δυνατότητα επιρροής εξωγενών και εγχώριων παραγόντων ήδη από την εκλογική διαδικασία.
Η καθιέρωση προεδρικού συστήματος με άμεση εκλογή αναμένεται να οδηγήσει σε νέα μορφή διπολισμού και να περιορίσει την παρουσία ακραίων πολιτικών εκφράσεων. Στο επίπεδο των μονοεδρικών περιφερειών, οι υποψήφιοι καλούνται να απευθύνονται σε ευρύτερο εκλογικό σώμα, δίνοντας έμφαση στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Η πολιτική ρητορική επηρεάζεται άμεσα, καθώς η απήχηση σε μεγαλύτερο ακροατήριο καθίσταται καθοριστική για την εκλογή.
Η πρόβλεψη για εκλογή με λίστα σε μονοεδρική περιφέρεια περιορίζεται σε μία θητεία, με υποχρεωτική δοκιμασία στη συνέχεια μέσω σταυρού προτίμησης. Η ανανέωση του πολιτικού προσωπικού τίθεται ως βασική προτεραιότητα για τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.
Η εφαρμογή των νέων πλειοψηφιών τόσο στην εκλογή του Προέδρου όσο και των βουλευτών οδηγεί σε ένα ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος. Η πολιτική αντιπαράθεση αποκτά διαφορετικά χαρακτηριστικά, ενώ η συμπεριφορά των εκλεγμένων εκπροσώπων επηρεάζεται από τη διευρυμένη εκλογική τους βάση. Η ψήφιση νομοσχεδίων και η άσκηση κοινοβουλευτικού ελέγχου διαμορφώνονται με βάση τις απαιτήσεις των πολιτών που τους εξέλεξαν.
Συνοψίζοντας: Αν δεν κάνουμε σύντομα κάτι για τη δημοκρατία, κινδυνεύει να μας ξεψυχήσει στα χέρια. Ξέρω ότι αυτά που γράφω ακούγονται τρελά και ρομαντικά με βάση τα ελληνικά δεδομένα. Αλλά ποιος είπε ότι η πολιτική δεν χρειάζεται λίγη τρέλα και περίσσιο ρομαντισμό; Τα αποτελέσματα του κυνισμού και της λογικής τα είδαμε και τα πληρώνουμε: Λιγότερη δημοκρατία, άρρωστοι θεσμοί.
