Sharenting: Πόσο ασφαλείς είναι οι φωτογραφίες των παιδιών στα social media; Η νέα εφαρμογή που έρχεται στην Ελλάδα
Μια φωτογραφία από τα γενέθλια, ένα βίντεο από τη σχολική γιορτή ή ακόμη και μια προσωπική στιγμή αμηχανίας ενός παιδιού. Για πολλούς γονείς, η δημοσίευση στιγμιότυπων από την καθημερινότητα των παιδιών τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει γίνει συνήθεια. Πόσο ακίνδυνη είναι, όμως, αυτή η πρακτική και τι συμβαίνει όταν η ιδιωτική ζωή ενός ανηλίκου γίνεται δημόσια χωρίς τη δική του συναίνεση;
Το φαινόμενο είναι γνωστό ως sharenting, από τις λέξεις sharing και parenting, και περιγράφει τη συστηματική δημοσίευση φωτογραφιών, βίντεο και προσωπικών πληροφοριών των παιδιών από τους γονείς τους.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, στις 20 Νοεμβρίου, αναδεικνύονται οι κίνδυνοι της υπερβολικής διαδικτυακής έκθεσης, αλλά και η ανάγκη προστασίας της ιδιωτικότητας και της προσωπικότητας των ανηλίκων.
Έρχεται στην Ελλάδα η δωρεάν εφαρμογή FantomApp
Μέσα στο 2026 αναμένεται να είναι διαθέσιμη στην Ελλάδα η ελληνική έκδοση του FantomApp, μιας δωρεάν εφαρμογής που αναπτύχθηκε από τη γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL) και απευθύνεται κυρίως σε παιδιά και εφήβους.
Η εφαρμογή θα διατίθεται μέσω App Store, Google Play, αλλά και σε διαδικτυακή έκδοση.
Στόχος της είναι να προσφέρει πρακτικά εργαλεία για την ασφαλέστερη παρουσία των νέων στο διαδίκτυο. Μεταξύ άλλων, θα βοηθά τους χρήστες να:
-
Ρυθμίζουν την ιδιωτικότητα των λογαριασμών τους.
-
Περιορίζουν την έκθεση προσωπικών πληροφοριών.
-
Ελέγχουν την ασφάλεια των κωδικών τους.
-
Ζητούν την αφαίρεση περιεχομένου που τους αφορά.
Σύμφωνα με τον δρα Γιώργο Ρουσόπουλο, αναπληρωτή προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης Γραμματείας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η εφαρμογή έχει σχεδιαστεί ώστε να μη συλλέγει προσωπικά δεδομένα, πέρα από τη διεύθυνση IP και τον τύπο της συσκευής, που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία της.
Τι ισχύει για τις φωτογραφίες ανηλίκων στα social media
Η ελληνική νομοθεσία δεν απαγορεύει γενικά και απόλυτα στους γονείς να δημοσιεύουν φωτογραφίες των παιδιών τους. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι μπορούν να εκθέτουν χωρίς περιορισμούς κάθε πτυχή της ζωής τους.
Όπως επισημαίνει η Ισαβέλλα Μονιούδη-Πικρού, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η εικόνα, η προσωπικότητα και η ιδιωτική ζωή αποτελούν δικαιώματα του ίδιου του παιδιού.
Κάθε ανάρτηση δημιουργεί ένα ψηφιακό αποτύπωμα που μπορεί να το ακολουθεί για χρόνια. Ακόμη και αν μια φωτογραφία διαγραφεί από τον αρχικό λογαριασμό, δεν είναι βέβαιο ότι εξαφανίζεται από το διαδίκτυο, καθώς ενδέχεται να έχει ήδη αποθηκευτεί ή αναπαραχθεί από τρίτους.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε φωτογραφίες και βίντεο από προσωπικές στιγμές, σε πληροφορίες που αποκαλύπτουν το σχολείο ή τη διεύθυνση κατοικίας, αλλά και σε υλικό που μπορεί αργότερα να προκαλέσει αμηχανία ή να γίνει αντικείμενο σχολιασμού από συνομηλίκους.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι γονείς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη γνώμη του παιδιού, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, και να αποφεύγουν τη δημοσιοποίηση ευαίσθητων πληροφοριών, όπως δεδομένα για την υγεία ή τις καθημερινές του δραστηριότητες.
Οι καταγγελίες στην Ελλάδα και οι γονικές αντιπαραθέσεις
Σύμφωνα με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, οι καταγγελίες που έχουν φτάσει στην Ελλάδα για δημοσιοποίηση φωτογραφιών ανηλίκων προέρχονται κυρίως από γονείς που βρίσκονται σε διάσταση ή έχουν χωρίσει.
Όπως διευκρινίζει ο δρ Γιώργος Ρουσόπουλος, η Αρχή δεν έχει δεχθεί καταγγελίες για το φαινόμενο του sharenting εκτός του πλαισίου των γονικών διαφορών, ούτε έχει εκδώσει σχετικές αποφάσεις.
Αντίστοιχα, ο Συνήγορος του Παιδιού καταγράφει περιορισμένο αριθμό σχετικών αναφορών, οι περισσότερες από τις οποίες αφορούν διαφωνίες μεταξύ χωρισμένων γονέων για τη δημοσίευση φωτογραφιών των παιδιών τους.
Η Αρχή επισημαίνει ότι μια δημόσια ανάρτηση φωτογραφίας ή βίντεο ανηλίκου μπορεί να εμπίπτει στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), ανάλογα με τον χαρακτήρα της δημοσίευσης, τον κύκλο των αποδεκτών και τον σκοπό της.
Πώς επηρεάζεται η ψυχολογία των παιδιών
Η συστηματική έκθεση της παιδικής ζωής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν δημιουργεί μόνο ζητήματα ασφάλειας και ιδιωτικότητας. Μπορεί να επηρεάσει και την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.
Η ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Βασιλείου εξηγεί ότι μια περιστασιακή φωτογραφία που μοιράζεται με φίλους και συγγενείς δεν είναι από μόνη της επιβλαβής. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η καθημερινότητα του παιδιού μετατρέπεται συστηματικά σε δημόσιο περιεχόμενο.
Στα πρώτα χρόνια της ζωής, το παιδί διαμορφώνει την εικόνα που έχει για τον εαυτό του μέσα από τη σχέση με τους γονείς του. Όταν ακόμη και οι στιγμές λύπης, φόβου ή έντονης συναισθηματικής φόρτισης καταγράφονται με μια κάμερα, υπάρχει ο κίνδυνος το παιδί να αισθανθεί ότι τα προσωπικά του συναισθήματα γίνονται θέαμα.
Στη σχολική ηλικία, η ανάγκη για επιδοκιμασία μπορεί να συνδεθεί με τα likes και τα σχόλια, ενώ στην εφηβεία το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο: οι νέοι προσπαθούν να διαμορφώσουν τη δική τους ταυτότητα, ανακαλύπτοντας ενδεχομένως ότι μεγάλο μέρος της παιδικής τους ηλικίας έχει ήδη δημοσιοποιηθεί από άλλους.
Όταν το παιδί γίνεται μέρος της διαδικτυακής εικόνας του γονέα
Η Γεωργία Βασιλείου επισημαίνει ότι οι γονείς μοιράζονται συνήθως στιγμές των παιδιών τους από αγάπη και περηφάνια. Ωστόσο, πίσω από αυτή την ανάγκη μπορεί να υπάρχει και η επιθυμία για αναγνώριση, θαυμασμό ή επιβεβαίωση.
Έτσι, χωρίς απαραίτητα να το αντιλαμβάνονται, οι ενήλικες ενδέχεται να μετατρέπουν το παιδί σε μέρος της δημόσιας εικόνας τους, σαν να αποτελεί απόδειξη της προσωπικής ή οικογενειακής τους επιτυχίας.
Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσουν οι γονείς να μοιράζονται κάθε όμορφη στιγμή, αλλά να αναγνωρίσουν ότι τα παιδιά έχουν δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, στη δική τους εικόνα και στην επιλογή του τι θέλουν να γίνει γνωστό για τη ζωή τους.
Όπως χαρακτηριστικά τονίζει η ψυχολόγος: «Ένα παιδί χρειάζεται πάνω απ' όλα το βλέμμα του γονιού του, τη στιγμή που ζουν κάτι μαζί, χωρίς οθόνη ανάμεσα».
Πιο Δημοφιλή