Συρία και Χεζμπολάχ συνομίλησαν μυστικά στην Τουρκία

Σε μια εξέλιξη που ενδέχεται να αναδιαμορφώσει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, εκπρόσωποι της συριακής κυβέρνησης και στελέχη της λιβανέζικης οργάνωσης Χεζμπολάχ πραγματοποίησαν απευθείας συνομιλίες στο έδαφος της Τουρκίας. Σύμφωνα με έξι πηγές που ενημερώθηκαν για το περιστατικό, πρόκειται για την πρώτη γνωστή συνάντηση μεταξύ των δύο μακροχρόνιων αντιπάλων, με στόχο τη μείωση των εντάσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Οι συνομιλίες, οι οποίες διεξήχθησαν υπό άκρα μυστικότητα τον περασμένο μήνα, επιβεβαιώθηκαν από Σύρους αξιωματούχους, μια αμερικανική πηγή και μια πηγή των υπηρεσιών ασφαλείας του Λιβάνου προσκείμενη στη Χεζμπολάχ, όπως μετέδωσε το πρακτορείο Reuters. Η συνάντηση αυτή έρχεται στο προσκήνιο μετά από χρόνια εχθρότητας, κατά τα οποία η Χεζμπολάχ έστελνε μαχητές για να στηρίξουν τις δυνάμεις του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας.

Μετά την ανατροπή του Άσαντ στα τέλη του 2024, το κλίμα μεταξύ της νέας συριακής κυβέρνησης και της Χεζμπολάχ επιδεινώθηκε ραγδαία. Η Δαμασκός κατηγόρησε την οργάνωση ότι μεταφέρει όπλα μέσω του συριακού εδάφους, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες ενθάρρυναν τον συριακό στρατό να αναπτύξει δυνάμεις στον Λίβανο για να αντιμετωπίσει τη Χεζμπολάχ. Σε αυτό το τεταμένο πλαίσιο, η συνάντηση του περασμένου μήνα, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ και στελέχη των υπηρεσιών πληροφοριών και του υπουργείου Εξωτερικών της Συρίας, πραγματοποιήθηκε κατόπιν πρόσκλησης των τουρκικών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το υπουργείο Εξωτερικών της Συρίας, τα υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας της Τουρκίας και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν ανταποκρίθηκαν άμεσα σε αιτήματα για σχολιασμό, ενώ το γραφείο Τύπου της Χεζμπολάχ απέφυγε να τοποθετηθεί. Σύμφωνα με τις πηγές, η συνάντηση εξελίχθηκε θετικά. Ένας Σύρος αξιωματούχος ανέφερε ότι και οι δύο πλευρές συμφώνησαν πως δεν διατηρούν εχθρικές διαθέσεις η μία απέναντι στην άλλη. Η Δαμασκός διαβεβαίωσε τη Χεζμπολάχ ότι δεν θα προβεί σε στρατιωτική επέμβαση στον Λίβανο για τον αφοπλισμό της, ενώ ζήτησε από την οργάνωση να σταματήσει τις απόπειρες διασυνοριακού λαθρεμπορίου και να διαλύσει τους εναπομείναντες "κοιμώμενους" πυρήνες της, ιδίως στη νότια Συρία.

Την Τρίτη, η συριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε τη σύλληψη μελών ενός τέτοιου πυρήνα που σχεδίαζαν να εκτοξεύσουν ρουκέτες στη νότια Συρία. Η Χεζμπολάχ αρνήθηκε κάθε ανάμιξη, διαβεβαιώνοντας ότι "δεν έχει παρουσία στο συριακό έδαφος" και δεν εμπλέκεται σε στρατιωτικές ή άλλες επιχειρήσεις στη χώρα. Σύμφωνα με τον Σύρο αξιωματούχο, οι εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ δεν έδωσαν σαφή απάντηση στο αίτημα για τερματισμό του λαθρεμπορίου όπλων και διάλυση των πυρήνων, αλλά υποσχέθηκαν να μην παρεμβαίνουν στις συριακές υποθέσεις.

Η πηγή του Λιβάνου, που έχει άμεση πληροφόρηση για τη συνάντηση και τα αποτελέσματά της, δήλωσε ότι οι δύο πλευρές "έκαναν μεγάλη πρόοδο στα ζητήματα ασφαλείας" και ότι η Χεζμπολάχ επιδιώκει να προστατευθεί, εκφράζοντας ανησυχίες για ενδεχόμενη συριακή επίθεση εντός του Λιβάνου. Ωστόσο, και οι δύο πηγές τόνισαν ότι δεν έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία και δεν σχεδιάζεται κοινή ανακοίνωση.

Η λιβανέζικη πηγή αποκάλυψε στο Reuters ότι οι επαφές μεταξύ των δύο πλευρών, με τη μεσολάβηση της Τουρκίας, ξεκίνησαν πριν από περίπου δύο μήνες. Το πρακτορείο δεν μπόρεσε να εξακριβώσει σε ποια πόλη της Τουρκίας έγινε η συνάντηση του Σεπτεμβρίου, τη διάρκειά της ή αν υπήρξαν άλλες συναντήσεις πριν ή μετά από αυτήν. Τόσο η Χεζμπολάχ όσο και η συριακή κυβέρνηση είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι ήταν ανοιχτές σε διάλογο. Τον Ιούλιο, ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών Ασάαντ αλ Σαϊμπάνι δήλωσε ότι η Δαμασκός θα επιθυμούσε μια συνάντηση, και έναν μήνα αργότερα, ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ, σε τηλεοπτικό διάγγελμα, εξέφρασε την έλλειψη αντιρρήσεων για συνάντηση με τη συριακή ηγεσία.

Η Άγκυρα προβάλλει τον εαυτό της ως βασικό περιφερειακό παράγοντα στην ανοικοδόμηση και σταθεροποίηση της Συρίας. Υπό τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει επιδιώξει να εμφανιστεί ως μεσολαβήτρια για τον περιφερειακό διάλογο και τη σταθερότητα. Τρεις από τις πηγές ανέφεραν ότι η Τουρκία, βασικός σύμμαχος του Σύρου προέδρου Άχμεντ αλ Σαράα, άσκησε πιέσεις για τη συνάντηση, επιθυμώντας άμεση εμπλοκή στην προσπάθεια. Από τη συνάντηση απουσίαζε ο κύριος υποστηρικτής της Χεζμπολάχ, το Ιράν. Σύμφωνα με τη λιβανέζικη πηγή, η Χεζμπολάχ συμμετείχε εν γνώσει του Ιράν, αλλά ο Σαράα απέρριψε κάθε ιδέα άμεσων επαφών με την Τεχεράνη προς το παρόν. Αυτός ήταν ο βασικός λόγος για τον οποίο δεν επιτεύχθηκε τελική συμφωνία και δεν έγινε καμία ανακοίνωση. Δεν υπάρχει σχόλιο από τη μόνιμη αποστολή του Ιράν στη Γενεύη.