Σχέδιο Ομάν για διόδια στα Στενά του Ορμούζ

Το Σουλτανάτο του Ομάν φέρεται να έχει εκπονήσει ένα στρατηγικό σχέδιο που προβλέπει την επιβολή τελών υπηρεσιών προς τις ναυτιλιακές εταιρείες για τη διέλευση τους από τα Στενά του Ορμούζ, μια από τις πλέον κομβικές και στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως. Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το αμερικανικό δίκτυο CNN, η εν λόγω πρωτοβουλία φαίνεται να εμπνέεται από το υφιστάμενο μοντέλο διαχείρισης που εφαρμόζεται στα Στενά της Μαλάκκας και της Σιγκαπούρης, περιοχές όπου η ναυσιπλοΐα διέπεται από ένα σύστημα εθελοντικών εισφορών.

Τα Στενά της Μαλάκκας και της Σιγκαπούρης αποτελούν ζωτικής σημασίας ναυτιλιακούς διαύλους στη Νοτιοανατολική Ασία, εκτεινόμενα μεταξύ της Μαλαισίας, της Σιγκαπούρης και της ινδονησιακής Σουμάτρας. Σε αυτά τα στενά, η χρήση τους από κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και εταιρείες συνοδεύεται από εθελοντικές οικονομικές συνεισφορές προς ένα ειδικό ταμείο. Το ταμείο αυτό συστάθηκε το 2008 από το ιαπωνικό μη κερδοσκοπικό ίδρυμα Nippon Foundation και αποσκοπεί στη χρηματοδότηση δαπανών που σχετίζονται με την ασφάλεια των διελεύσεων, όπως η συντήρηση σημαντήρων και φάρων, καθώς και η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου μοντέλου τίθεται υπό αμφισβήτηση, καθώς μέχρι τον Ιούλιο του 2023, το ταμείο είχε συγκεντρώσει συνεισφορές συνολικού ύψους μόλις περίπου 23 εκατομμυρίων δολαρίων. Από αυτό το ποσό, περίπου το ένα τρίτο προήλθε από το ίδιο το Nippon Foundation, γεγονός που καταδεικνύει την περιορισμένη συμμετοχή της διεθνούς ναυτιλιακής κοινότητας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε στο CNN ο Peter Sand, αναλυτής της εταιρείας ναυτιλιακών δεδομένων Xeneta, "δεν γνωρίζω κανέναν άλλον, πέρα από τα ιαπωνικά συμφέροντα, που να πληρώνει ένα τέτοιο τέλος".

Ο ίδιος αναλυτής υπογράμμισε ότι η εφαρμογή ενός ανάλογου πλαισίου στα Στενά του Ορμούζ θα συναντούσε σημαντικές δυσκολίες, "κυρίως επειδή δεν υπάρχουν προφανή προβλήματα πλοήγησης προς επίλυση". Επιπλέον, ο Sand σημείωσε ότι τα έσοδα που θα προέκυπταν από μια τέτοια χρέωση στο Ορμούζ πιθανότατα θα κατευθύνονταν σε σκοπούς άσχετους με την ίδια τη θαλάσσια οδό, συμπεριλαμβανομένης της ανοικοδόμησης του Ιράν, γεγονός που εγείρει ζητήματα νομιμότητας και σκοπιμότητας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η διέλευση από διεθνείς θαλάσσιες οδούς, όπως τα Στενά του Ορμούζ και της Μαλάκκας, προστατεύεται από το διεθνές δίκαιο και τις συμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών. Οι συγκεκριμένες δίοδοι διαφέρουν ουσιωδώς από τεχνητές διώρυγες, όπως αυτές του Παναμά και του Σουέζ, όπου οι αρμόδιες αρχές εισπράττουν υποχρεωτικά διόδια για τη συντήρηση των υποδομών και την παροχή υπηρεσιών. Από την πλευρά της, η Michelle Brouhard, επικεφαλής στρατηγικής της εταιρείας Kpler, ανέφερε ότι υπάρχουν και άλλα παραδείγματα φυσικών στενών που χρεώνουν τέλη ναυσιπλοΐας και ασφάλειας, όπως ο Πορθμός του Μαγγελάνου στη Χιλή, προσθέτοντας μια ακόμη διάσταση στη συζήτηση για τη βιωσιμότητα του σχεδίου του Ομάν.