Η απόφαση του Λευτέρη Αυγενάκη να μην αποδεχθεί τη θέση του μεταβατικού προέδρου της Γεωργικής Σχολής Μεσαράς ήρθε όχι ως πράξη αιφνίδιας ευαισθησίας, αλλά ως αποτέλεσμα σφοδρών πολιτικών πιέσεων και έντονης δημόσιας κατακραυγής. ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ αντέδρασαν άμεσα και επιθετικά, επισημαίνοντας ότι το όνομά του βρίσκεται στη δικογραφία της Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, γεγονός που καθιστούσε την ανάληψη οποιασδήποτε θεσμικής θέσης πολιτικά και ηθικά προβληματική.
Η υπόθεση δεν αφορά απλώς ένα πρόσωπο ή μια διοικητική επιλογή. Αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής λειτουργίας του κράτους και τη διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στην πολιτική προστασία προσώπων και στη λογοδοσία. Η Γεωργική Σχολή Μεσαράς, ένας ιστορικός θεσμός αγροτικής εκπαίδευσης και γνώσης, μετατράπηκε εν μία νυκτί σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, πριν καν προλάβει να λειτουργήσει ως αυτό που διακηρύχθηκε: ένα κέντρο καινοτομίας για τον πρωτογενή τομέα.
Θεσμικό άλλοθι ή πολιτικός ελιγμός;
Στη μακροσκελή δήλωσή του, ο κ. Αυγενάκης περιγράφει τη σύσταση της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «Γεωργική Σχολή Μεσαράς» ως προϊόν συλλογικής προσπάθειας αυτοδιοίκησης, φορέων και ακαδημαϊκής κοινότητας. Υπογραμμίζει ότι η θέση του μεταβατικού προέδρου ήταν άμισθη και ότι η απόφασή του να μην την αποδεχθεί ελήφθη αποκλειστικά για την «προστασία του θεσμού».
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η αποδοχή της πρότασης είχε ήδη προηγηθεί σε επίπεδο δηλώσεων, προκαλώντας εύλογες αντιδράσεις. Η μετέπειτα υπαναχώρηση μοιάζει περισσότερο με πολιτικό ελιγμό περιορισμού ζημιάς παρά με συνειδητή επιλογή θεσμικής αυτοσυγκράτησης. Διότι το πρόβλημα δεν ήταν η άμισθη φύση της θέσης, αλλά το πολιτικό μήνυμα: ότι ένα πρόσωπο υπό διερεύνηση από ευρωπαϊκό εισαγγελικό θεσμό μπορεί να τοποθετείται επικεφαλής «αναπτυξιακών» φορέων χωρίς κανέναν ενδοιασμό.
Αντιπολίτευση και το ερώτημα της λογοδοσίας
Το ΠΑΣΟΚ μίλησε ανοιχτά για «θεσμικό και πολιτικό κατήφορο», καταγγέλλοντας fast track διαδικασίες και εργαλειοποίηση ενός ιστορικού ιδρύματος για κομματικούς σκοπούς. Αντίστοιχα, ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε λόγο για «επιτελικό κράτος» που μετατρέπει τη διερεύνηση σκανδάλων σε προσόν και όχι σε εμπόδιο, συνδέοντας ευθέως την υπόθεση με τη συνολική κυβερνητική κουλτούρα ατιμωρησίας.
Η ουσία, όμως, παραμένει αναπάντητη: μπορεί ένα πολιτικό σύστημα να μιλά για διαφάνεια και αξιοκρατία, όταν πρόσωπα που εμπλέκονται σε σοβαρές δικογραφίες επανεμφανίζονται διαρκώς σε νέους ρόλους; Η μη αποδοχή της θέσης από τον κ. Αυγενάκη δεν αναιρεί το γεγονός ότι η επιλογή έγινε – και ότι εγκρίθηκε πολιτικά πριν αποσυρθεί.
Η Γεωργική Σχολή Μεσαράς θα μπορούσε να αποτελέσει σύμβολο αναγέννησης της αγροτικής εκπαίδευσης. Αντ’ αυτού, ξεκίνησε τη διαδρομή της σκιασμένη από ένα σκάνδαλο που ακόμη δεν έχει κλείσει. Και αυτό είναι το πραγματικό θεσμικό κόστος.
