Σκιές πάνω από το Μαξίμου μετά τις αποκαλύψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και οι μέθοδοι για να καλύψουν το σκάνδαλο
Σε ένα από τα πιο περίπλοκα και δυσοίωνα σκάνδαλα διαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων στην Ελλάδα αναδεικνύεται η υπόθεση των κοινοτικών ενισχύσεων μέσω του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ). Αποκαλυπτικά ρεπορτάζ φέρνουν στο φως σειρά γεγονότων που εκτείνονται από το 2017 έως το 2024 και αφορούν σε ενισχύσεις που φέρονται να καταβλήθηκαν για τη χρήση βοσκοτόπων, μέσω ενός αδιαφανούς και πιθανόν οργανωμένου μηχανισμού εξαπάτησης.
Κεντρικό παράδειγμα στις αποκαλύψεις αποτελεί το Γαϊδουρονήσι, μια μικρή βραχονησίδα νότια της Κρήτης, όπου τα έτη 2020–2021 ελεγκτές του ΟΠΕΚΕΠΕ διαπίστωσαν ότι δηλώθηκαν προς επιδότηση εκτάσεις με τρόπο που προκάλεσε ισχυρές υποψίες για απάτη. Οι ίδιες εκτάσεις φέρονται να μισθώνονταν από διαφορετικούς φερόμενους ιδιοκτήτες σε διαφορετικούς «παραγωγούς» κάθε χρόνο, με τα μισθωτήρια να εμφανίζονται υπογεγραμμένα αυθημερόν και τα αγροτεμάχια να αποτυπώνονται με εξαιρετική ακρίβεια πάνω στους χάρτες του ΟΠΕΚΕΠΕ – γεγονός που ενισχύει τις ενδείξεις για εσωτερική διαρροή πληροφοριών.
Σύμφωνα με τα πορίσματα των ελεγκτών, το 2020, εννέα μισθωτές απέκτησαν δικαίωμα χρήσης των εκτάσεων, οι οποίες προηγουμένως ανήκαν σε έναν μόνο ιδιοκτήτη από την Κρήτη. Το ποσό που διανεμήθηκε σε αυτούς μέσω του Εθνικού Αποθέματος ξεπέρασε τα 250.000 ευρώ. Ωστόσο, το 2021, οι ίδιοι μισθωτές φέρονται να εγκατέλειψαν τις εκτάσεις και να δήλωσαν άλλες περιοχές προς επιδότηση, ενώ το Γαϊδουρονήσι εμφανίστηκε εκ νέου ως μισθωμένο σε νέους παραγωγούς, από νέο – και πάλι Κρητικό – ιδιοκτήτη. Οι ελεγκτές χαρακτήρισαν τις αιτήσεις πιθανόν «ψευδείς» και έκαναν λόγο για «καλοστημένη απάτη».
Η διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι παρεμβάσεις στις διαδικασίες ελέγχου
Παρά τις σοβαρές ενδείξεις, η τότε διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν προώθησε την υπόθεση στη Δικαιοσύνη, όπως πρότειναν οι ελεγκτές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο φάκελος αγνοήθηκε και δεν διαβιβάστηκε ποτέ στις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές. Αντιθέτως, εκδόθηκε εσωτερική εγκύκλιος που απλοποίησε περαιτέρω τις διαδικασίες ελέγχου για τα μισθωτήρια και τις δηλώσεις βοσκοτόπων, καθιστώντας ακόμη δυσκολότερο τον εντοπισμό παρόμοιων παρατυπιών.
Είναι αξιοσημείωτο ότι μέχρι και το 2020 οι έλεγχοι γίνονταν βάσει παλαιότερης εγκυκλίου, η οποία όριζε ότι οι ελεγκτές οφείλουν να ελέγχουν τα έγγραφα μόνο για το έτος της αίτησης και όχι για προηγούμενες χρονιές. Η διάταξη αυτή καθιστούσε πρακτικά αδύνατο τον εντοπισμό των αλλαγών στην ιδιοκτησία γης, εφόσον αυτές συνέβαιναν από χρόνο σε χρόνο.
Η κατάσταση άλλαξε προσωρινά τον Οκτώβριο του 2020 με την ανάληψη της προεδρίας από τον Γρηγόρη Βάρρα – προσωπική επιλογή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Ο Βάρρας εισήγαγε εγκύκλιο με αυστηρότερα κριτήρια ελέγχου για τα ιδιόκτητα και μισθωμένα αγροτεμάχια, απαιτώντας πλήρη τεκμηρίωση και στοιχεία από το Ε9, το κτηματολόγιο και τις μεταγραφές τίτλων. Παράλληλα, διαβίβασε σειρά υποθέσεων με υπόνοιες απάτης στη Δικαιοσύνη.
Ωστόσο, ο κ. Βάρρας απομακρύνθηκε από τη θέση του μόλις έναν χρόνο αργότερα, με απόφαση του τότε Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, Μάκη Βορίδη. Ο ίδιος είχε καταγγείλει δημόσια «οργανωμένα συμφέροντα» και συνδέσει την απομάκρυνσή του με τη δράση κυκλωμάτων που επιδίωκαν να διατηρήσουν τον έλεγχο των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων. Μετά την απομάκρυνσή του, η επόμενη διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ εξέδωσε νέα εγκύκλιο που χαλάρωσε εκ νέου τους ελέγχους.
Έφοδος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και μηνύσεις κατά υπαλλήλων
Η υπόθεση, ωστόσο, δεν πέρασε απαρατήρητη από τις ευρωπαϊκές αρχές. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερευνά από καιρό τις πρακτικές διαχείρισης των γεωργικών κονδυλίων στην Ελλάδα και συγκεκριμένα τις ενισχύσεις μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ από το 2017 έως το 2024. Προ ολίγων ημερών, έπειτα από σχετική εντολή, η Ελληνική Αστυνομία πραγματοποίησε αιφνιδιαστικές έρευνες στα γραφεία του Οργανισμού στην Αθήνα και την Κρήτη.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κάνει λόγο για «οργανωμένο σχέδιο απάτης» με εμπλοκή διοικητικών και υπηρεσιακών στελεχών του ΟΠΕΚΕΠΕ. Τον περασμένο Μάρτιο, υπέβαλε μηνυτήρια αναφορά κατά 100 προσώπων, κατηγορώντας τους για απάτη ύψους 2,9 εκατ. ευρώ εις βάρος του προϋπολογισμού της Ε.Ε.
Στο μεταξύ, η πρώην Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ, Παρασκευή Τυχεροπούλου, η οποία είχε επισημάνει σωρεία παρατυπιών, καθαιρέθηκε από τη θέση της και βρέθηκε αντιμέτωπη με τρεις πειθαρχικές διαδικασίες και μήνυση. Η Τυχεροπούλου είχε εντοπίσει παρατυπίες που αφορούσαν σε παράνομες επιδοτήσεις, οι οποίες οδήγησαν στη συγκρότηση δικογραφιών και στη δίωξη εμπλεκομένων προσώπων.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είχε αιτηθεί την απόσπασή της στα γραφεία της, ωστόσο το αίτημα απορρίφθηκε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, κατόπιν αρνήσεως της τότε διοίκησης υπό τον πρόεδρο Νίκο Σαλάτα. Ο τελευταίος, μετά την έφοδο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, επιτέθηκε δημόσια στον Ευρωπαίο Εισαγγελέα Νίκο Πασχάλη και απείλησε με μήνυση, προκαλώντας αντιδράσεις σε υψηλό πολιτικό επίπεδο.
Απομάκρυνση Σαλάτα για λόγους “δημοσίου συμφέροντος”
Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, σε συντονισμό με το Μέγαρο Μαξίμου, αποφάσισε τελικά την απομάκρυνση του κ. Σαλάτα με συνοπτικές διαδικασίες. Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, η απόφαση λήφθηκε για λόγους «επιτακτικού δημοσίου συμφέροντος», προκειμένου να διασφαλιστεί η συνεργασία του ΟΠΕΚΕΠΕ με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και να αποφευχθεί οποιαδήποτε σκιά αδιαφάνειας.
Πηγές αναφέρουν ότι στο κυβερνητικό επιτελείο υπήρχε έντονη ανησυχία για την πολιτική φθορά που ενδέχεται να προκαλέσει το σκάνδαλο, ιδίως σε συνδυασμό με άλλες υποθέσεις που έχουν πληγώσει την αξιοπιστία του κράτους, όπως η τραγωδία στα Τέμπη. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με τις διασυνδέσεις μεταξύ τοπικών κυκλωμάτων, κρατικών λειτουργών και διοικήσεων, αναμένεται να απασχολήσει για καιρό τη Δικαιοσύνη και να φέρει στο φως τον τρόπο που διαχειρίζονται κρίσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια στην Ελλάδα.
