Σούπερ μάρκετ: Από Δευτέρα οι προτάσεις για μειώσεις τιμών έως 20%

Από τη Δευτέρα 27 Ιουλίου ξεκινά η κατάθεση των δεσμευτικών προτάσεων από βιομηχανίες, προμηθευτές και εμπορικές επιχειρήσεις για τη συμμετοχή τους στην Εθνική Πρωτοβουλία αποκλιμάκωσης των τιμών στα σούπερ μάρκετ.

Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει μειώσεις από 5% έως 20% στις κανονικές τιμές βασικών προϊόντων, με την εφαρμογή να αρχίζει στις 31 Αυγούστου και να διαρκεί έως το τέλος του 2026.

Η διαδικασία εισέρχεται πλέον στο κρίσιμο στάδιο, καθώς οι γενικές εξαγγελίες πρέπει να μετατραπούν σε συγκεκριμένες μειώσεις ανά προϊόν και ανά κωδικό barcode. Το πραγματικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των επιχειρήσεων που θα συμμετάσχουν, τη σημασία των προϊόντων που θα επιλέξουν και το ύψος των τελικών τιμών που θα εμφανιστούν στα ράφια.

Με βάση το χρονοδιάγραμμα της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, οι πρώτες δεσμευτικές προτάσεις θα κατατεθούν στις 27 Ιουλίου. Την επόμενη ημέρα θα πραγματοποιηθεί η αξιολόγησή τους, ενώ στις 29 Ιουλίου θα γνωστοποιηθούν στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ οι κωδικοί που προκρίνονται για ένταξη.

Η διαδικασία θα ολοκληρωθεί στις 3 Αυγούστου με την υποβολή των τελικών προτάσεων. Κάθε επιχείρηση θα δηλώνει αναλυτικά την υφιστάμενη τιμή, τη νέα μειωμένη τιμή, το ποσοστό της έκπτωσης και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο θα παραμένει σε ισχύ.

Μειώσεις στις κανονικές τιμές και όχι πρόσκαιρα διαφημιστικά τεχνάσματα

Η πρωτοβουλία προβλέπει ότι οι μειώσεις θα εφαρμόζονται στην κανονική τιμή του προϊόντος και όχι μέσω ολιγοήμερων προσφορών ή συνηθισμένων προωθητικών ενεργειών.

Ως βάση υπολογισμού θα χρησιμοποιηθεί η κανονική τιμή ραφιού που θα ισχύει στις 27 Αυγούστου 2026. Κάθε μεταγενέστερη προσφορά θα υπολογίζεται επάνω στη νέα μειωμένη τιμή, ώστε να αποφεύγεται η παρουσίαση μιας συνήθους έκπτωσης ως συμμετοχής στην κυβερνητική πρωτοβουλία.

Η επιλογή της 27ης Αυγούστου ως ημερομηνίας αναφοράς απαιτεί αυστηρή εποπτεία από την αρμόδια Αρχή. Η αγορά πρέπει να ελεγχθεί σε ολόκληρο το διάστημα πριν από την έναρξη του προγράμματος, ώστε η μείωση να προκύπτει από πραγματική αποκλιμάκωση και να μην εξανεμίζεται μέσα από προηγούμενες μεταβολές τιμών.

Τα προϊόντα που θα ενταχθούν θα πρέπει να παραμένουν στο πρόγραμμα για τουλάχιστον δύο μήνες. Η εφαρμογή συνολικά θα διαρκέσει έως τις 31 Δεκεμβρίου, χωρίς να έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πόσοι κωδικοί θα συμμετάσχουν και πόσο μεγάλο τμήμα του εβδομαδιαίου οικογενειακού καλαθιού θα καλύψουν.

Η κυβέρνηση παρουσίασε την πρωτοβουλία μετά από σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου στα τέλη Ιουνίου. Ακολούθησε νέα συνάντηση υπό τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο, με εκπροσώπους της βιομηχανίας, των προμηθευτών και του οργανωμένου λιανεμπορίου.

Πρόκειται για εθελοντική συμφωνία με την αγορά και όχι για διοικητικά επιβεβλημένη μείωση τιμών. Η κυβέρνηση στηρίζει την αποτελεσματικότητα του μέτρου στη συμμετοχή των επιχειρήσεων και στον έλεγχο που θα ασκήσει η Ανεξάρτητη Αρχή.

Αυτό αποτελεί και το αδύναμο σημείο του σχεδίου. Η κοινωνική πίεση από την ακρίβεια είναι μόνιμη, ενώ η απάντηση εξακολουθεί να εξαρτάται από τις προαιρετικές δεσμεύσεις βιομηχανιών και αλυσίδων. Η επιτυχία δεν θα μετρηθεί από τον αριθμό των ανακοινώσεων ή των ειδικών σημάνσεων, αλλά από τη μείωση της τελικής δαπάνης των νοικοκυριών.

Ποια προϊόντα μπαίνουν σε προτεραιότητα

Η πρόσκληση συμμετοχής περιλαμβάνει μια ευρεία ομάδα βασικών καταναλωτικών αγαθών. Στις κατηγορίες υψηλής προτεραιότητας βρίσκονται το νωπό κρέας, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα αυγά, τα ζυμαρικά, τα όσπρια, τα άλευρα και τα μαγειρικά έλαια.

Στο πρόγραμμα μπορούν επίσης να ενταχθούν βρεφικά γάλατα, πάνες, προϊόντα πρωινού, αναψυκτικά, απορρυπαντικά, είδη προσωπικής υγιεινής και σχολικά είδη, τα οποία επιβαρύνουν σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Η Ανεξάρτητη Αρχή ζητά από τις επιχειρήσεις να επιλέξουν προϊόντα υψηλής εμπορικής σημασίας και ευρείας κατανάλωσης. Η ένταξη κωδικών περιορισμένης κυκλοφορίας δεν θα προσφέρει ουσιαστικό όφελος και θα δημιουργήσει μόνο την εικόνα μεγάλης συμμετοχής χωρίς πραγματικό αντίκρισμα στο ταμείο.

Οι επιχειρήσεις θα υποβάλλουν τα στοιχεία ανά barcode, ώστε η εξέλιξη της τιμής να παρακολουθείται με ακρίβεια. Η Αρχή θα γνωρίζει την αρχική τιμή, το ποσοστό μείωσης, τη νέα τιμή και τη διάρκεια εφαρμογής για κάθε κωδικό.

Οι καταναλωτές θα μπορούν να αναζητούν τα προϊόντα που συμμετέχουν μέσα από ειδική ενότητα της πλατφόρμας PosoKanei. Παράλληλα, στα καταστήματα θα τοποθετηθεί ενιαία σήμανση στα ράφια, ώστε οι μειωμένοι κωδικοί να διακρίνονται από τις συνηθισμένες εμπορικές προσφορές.

Η Αρχή έχει προβλέψει 16 δικλίδες για την προστασία του ανταγωνισμού. Απαγορεύεται κάθε ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ανταγωνιστικών επιχειρήσεων σχετικά με τις τιμές, τα κόστη, τα προτεινόμενα ποσοστά μείωσης και τη συνολική εμπορική στρατηγική τους.

Οι προτάσεις θα κατατίθενται ξεχωριστά και εμπιστευτικά, με στόχο να αποτραπεί ο συντονισμός μεταξύ προμηθευτών ή αλυσίδων. Η διαδικασία πρέπει να εξασφαλίσει πραγματικό ανταγωνισμό και να μην εξελιχθεί σε έναν κοινό μηχανισμό ελεγχόμενων και ομοιόμορφων εκπτώσεων.

Η κυβερνητική πρωτοβουλία ξεκινά σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια σε τρόφιμα και είδη καθημερινής ανάγκης εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά. Μειώσεις σε λίγους κωδικούς, σε δευτερεύοντα προϊόντα ή για περιορισμένο διάστημα δεν αρκούν για να μεταβάλουν ουσιαστικά την εικόνα.

Το μέτρο θα κριθεί από το αν θα περιλαμβάνει προϊόντα που αγοράζονται καθημερινά, από το αν οι μειώσεις θα διατηρηθούν και από το αν η τελική τιμή θα είναι πραγματικά χαμηλότερη σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.

Η κυβέρνηση έχει πλέον την ευθύνη του ελέγχου. Μετά τις διαδοχικές συσκέψεις και εξαγγελίες, ο καταναλωτής περιμένει μετρήσιμο αποτέλεσμα στο ράφι. Η αποκλιμάκωση της ακρίβειας δεν μπορεί να εξαντλείται σε εθελοντικές λίστες, επικοινωνιακές σημάνσεις και ποσοστά που δεν μειώνουν αισθητά τον λογαριασμό του σούπερ μάρκετ.