Σπύρος Χαλβατζής: Το τελευταίο αντίο στο ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ

Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης και με έντονη την αίσθηση της απώλειας, πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι του Σαββάτου 12 Σεπτεμβρίου η πολιτική κηδεία του Σπύρου Χαλβατζή, ενός από τα πιο εμβληματικά στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ). Ο εκλιπών άφησε την τελευταία του πνοή ύστερα από σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε το τελευταίο διάστημα, βυθίζοντας στο πένθος την οικογένειά του, τους συντρόφους του και τον ευρύτερο πολιτικό κόσμο της χώρας.

Η εξόδιος ακολουθία και η πολιτική τελετή αποχαιρετισμού έλαβαν χώρα στο προαύλιο του Συνδέσμου Φυλακισθέντων Εξορισθέντων και Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ), στο Πάρκο Ελευθερίας, έναν χώρο βαθιά συμβολικό για την ιστορία της ελληνικής Αριστεράς. Από νωρίς το πρωί, πλήθος κόσμου, μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, αλλά και πολίτες που θέλησαν να τιμήσουν τη μνήμη του, συγκεντρώθηκαν για να πουν το ύστατο «αντίο» σε έναν άνθρωπο που αφιέρωσε τη ζωή του στους αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη και δημοκρατία.

Στην κηδεία παρέστησαν κορυφαίες προσωπικότητες του πολιτικού φάσματος, γεγονός που καταδεικνύει την εκτίμηση και τον σεβασμό που απολάμβανε ο Σπύρος Χαλβατζής πέρα από τα στενά κομματικά όρια. Μεταξύ άλλων, το «παρών» έδωσαν ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, Νικήτας Κακλαμάνης, και ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας. Παρόντες ήταν επίσης ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Σωκράτης Φάμελλος, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, και ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας.

Το πολιτικό παρόν συμπλήρωσαν οι Νίκος Βούτσης, Νίκος Παππάς, Πάρης Κουκουλόπουλος, καθώς και η γνωστή ηθοποιός Ελένη Γερασιμίδου. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η παρουσία του σπουδαίου λαϊκού τραγουδιστή Γιώργου Νταλάρα, ο οποίος θέλησε να αποτίσει φόρο τιμής στον εκλιπόντα, υπογραμμίζοντας τους ισχυρούς δεσμούς του καλλιτεχνικού κόσμου με την προσωπικότητα και το έργο του Σπύρου Χαλβατζή.

Ποιος ήταν ο Σπύρος Χαλβατζής

Η σκηνοθέτης Ασημίνα Προέδρου έκανε μία ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αφιερωμένη στον Σπύρο Χαλβατζή, την οποία συνόδευσε και με εικόνες από τη ζωή του. Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα πορτρέτο που σχεδίασε ο 7χρονος εγγονός του, μία εικόνα από τότε που ήταν μωρό και μία φωτογραφία από το Φεστιβάλ της ΚΝΕ-Οδηγητή του 1982.

Ο Σπύρος Χαλβατζής γεννήθηκε το 1947 στην Κοζάνη, μέσα σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και πολιτικής δίωξης. Ήταν το μικρότερο από τα πέντε παιδιά μιας οικογένειας διωκόμενων κομμουνιστών. Ο πατέρας του, Μανώλης, ένας τσαγκάρης και μαχητής του ΕΛΑΣ, γνώρισε τον εγκλεισμό και την εξορία σε τόπους μαρτυρίου όπως η Γαύδος, η Φολέγανδρος, η Ανάφη και η Μακρόνησος. Τα πέντε αδέλφια μεγάλωσαν με τη μητέρα τους, Ζωή, η οποία πάλευε καθημερινά ενάντια στη φτώχεια, την πείνα και την κοινωνική κατακραυγή που υφίσταντο οι οικογένειες των κομμουνιστών στα δύσκολα μετεμφυλιακά χρόνια, τα γνωστά ως «πέτρινα χρόνια». Παρά τις αντιξοότητες, η μητέρα τους επέμενε στη μόρφωση των παιδιών της, με αποτέλεσμα και τα πέντε να διαπρέψουν στο σχολείο.

Ο Σπύρος ξεκίνησε να εργάζεται από πολύ μικρή ηλικία, πουλώντας κουλούρια και δουλεύοντας σε μανάβικα και ψαράδικα. Μετά το Δημοτικό, φοίτησε στο Νυχτερινό Γυμνάσιο, αλλά πριν κλείσει τα 15 του χρόνια, το 1962, διέκοψε την Τετάρτη Τάξη και μετέβη στην Καστοριά για να εργαστεί ως εργάτης στα γουναράδικα. Εκεί οργανώθηκε στη Νεολαία της ΕΔΑ και αργότερα στη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, της οποίας ανέλαβε τη θέση του Γραμματέα στην Καστοριά. Το απολυτήριο του Γυμνασίου το απέκτησε τελικά σε ηλικία 27 ετών, μετά την πτώση της δικτατορίας.

Στις 21 Απριλίου 1967, λίγο πριν κλείσει τα 20 του χρόνια, συνελήφθη από το δικτατορικό καθεστώς. Φυλακίστηκε, βασανίστηκε και εξορίστηκε για τριάμισι χρόνια στη Γυάρο, τη Λέρο και τον Ωρωπό, μαζί με χιλιάδες άλλους αγωνιστές, ανάμεσά τους προσωπικότητες όπως ο Γιάννης Ρίτσος, ο Τζαβαλάς Καρούσος, ο Γιώργος Φαρσακίδης και ο Μίκης Θεοδωράκης.

Τον Οκτώβριο του 1970 απολύθηκε από την εξορία και αμέσως μετά κατετάγη στον στρατό στην Τρίπολη, όπου οι πιέσεις, οι εκβιασμοί και οι βασανισμοί συνεχίστηκαν αμείωτοι. Το 1972, ενώ υπηρετούσε ακόμη τη θητεία του, απόρρητο έγγραφο του Αρχηγείου Στρατού κατέγραφε ότι «εμμένει σταθερώς εις τας κομμουνιστικάς του πεποιθήσεις» και τον χαρακτήριζε «αμετανόητο και επικίνδυνο κομμουνιστή», που έχρηζε «στενής παρακολουθήσεως».

Μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, συνελήφθη ξανά και εξορίστηκε για δεύτερη φορά στη Γυάρο. Ήταν μεταξύ των 44 τελευταίων πολιτικών εξορίστων που απελευθερώθηκαν από το νησί στις 25 Ιουλίου 1974, μετά την πτώση της δικτατορίας. Ανάμεσά τους ήταν ο Παντελής Βούλγαρης και ο Θανάσης Παπαρήγας.

Μετά την επιστροφή του από τη Γυάρο, εργάστηκε ως εργάτης στον Ασπρόπυργο. Το 1978 εκλέχτηκε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Διετέλεσε Γραμματέας του Κεντρικού Συμβουλίου της ΚΝΕ από το 1979 έως το 1986, σε μια περίοδο που η οργάνωση έφτασε στο απόγειο της μαζικότητάς της.

Από το 1986 έως το 2009 ήταν μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Εκλέχτηκε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και διετέλεσε βουλευτής του ΚΚΕ. Υπήρξε Πρόεδρος του ΣΦΕΑ (Σύλλογος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967–1974) και στη συνέχεια Αντιπρόεδρος, μέχρι το τέλος της ζωής του.

Σύντροφός του στη ζωή ήταν η αγαπημένη του Μαριάνθη Αλειφεροπούλου-Χαλβατζή. Μαζί απέκτησαν δύο γιους, τον Αλέκο και τον Πάνο. Ήταν παππούς δύο εγγονιών, της Ζωής και του Στέργιου.