Σταδιακή συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Σε μια κρίσιμη καμπή για τη γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές εξετάζουν το ενδεχόμενο σύναψης μιας σταδιακής συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη και στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων από την Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, οι δύο πλευρές επιδιώκουν να επιτύχουν πρόοδο στις συνομιλίες τους, οι οποίες διεξάγονται στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, με τη μεσολάβηση αξιωματούχων του Κατάρ, καθώς δεν πραγματοποιούνται άμεσες επαφές μεταξύ τους.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε σε δημοσιογράφους στη Νέα Υόρκη ότι η χώρα του υπέβαλε στις ΗΠΑ μια νέα πρόταση επτά ημερών για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως μετέδωσαν οι Financial Times. Η πρόταση αυτή έρχεται μετά από μήνες αποτυχημένων προσπαθειών για συμφωνία, με τις δύο χώρες να πιέζουν για πρόοδο εν μέσω της διπλωματικής δραστηριότητας στον ΟΗΕ.

Μια «σταδιακή συμφωνία» θα ήταν παρόμοια με το μνημόνιο κατανόησης που είχαν συνάψει ΗΠΑ και Ιράν στα μέσα Ιουνίου, το οποίο είχε οδηγήσει σε μια εύθραυστη εκεχειρία που κατέρρευσε μόλις λίγες εβδομάδες αργότερα. Οι διαπραγματεύσεις έχουν ναυαγήσει επανειλημμένα από την έναρξη του πολέμου, κυρίως λόγω διαφωνιών σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ και το χρονοδιάγραμμα πρόσβασης του Ιράν στα δισεκατομμύρια κεφάλαια που έχουν δεσμευτεί από τις ΗΠΑ.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παραμένει ανοιχτός σε συνομιλίες με το Ιράν, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ανάγκη να διαπραγματευτούν, καθώς βρίσκονται σε ισχυρή θέση χάρη στην εκστρατεία κυρώσεων και τον συνεχιζόμενο ναυτικό αποκλεισμό που ασκεί πίεση στην ιρανική οικονομία. Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη ότι Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν συνομιλήσει στη Νέα Υόρκη εν μέσω μπαράζ συναντήσεων στον ΟΗΕ, δηλώσεις που τόνωσαν τις μετοχές και πίεσαν χαμηλότερα τις τιμές του πετρελαίου.

Ο Αραγτσί εκπροσώπησε την Τεχεράνη στις συνομιλίες και σκιαγράφησε τις «αμετακίνητες θέσεις» της σχετικά με το άνοιγμα του Ορμούζ, σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Οι όροι αυτοί περιλαμβάνουν την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ, την αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και τον τερματισμό του πολέμου «σε όλα τα μέτωπα», όπως μετέδωσαν τα ιρανικά μέσα, μια προφανής αναφορά στην εκστρατεία του Ισραήλ κατά της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αυτή την εβδομάδα ότι οι μεσολαβητές «πηγαινοέρχονταν» μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων κατά τη διάρκεια πολύωρων συζητήσεων. Το Reuters μετέδωσε πρώτο την Πέμπτη ότι οι δύο πλευρές διεξάγουν συζητήσεις για μια πιθανή σταδιακή συμφωνία, ενώ οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν μετά τις πληροφορίες, με το παγκόσμιο σημείο αναφοράς, το Brent, να υποχωρεί στα 105 δολάρια το βαρέλι, αφού είχε κερδίσει πάνω από 7% τις προηγούμενες δύο συνεδριάσεις.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πει επανειλημμένα ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται κοντά σε συμφωνία, ενώ έχει επίσης απειλήσει την Τεχεράνη με στρατιωτική κλιμάκωση πολλές φορές - συμπεριλαμβανομένης της απειλής περί «αφανισμού» του Ιράν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα - χωρίς όμως να την υλοποιήσει. Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τις διπλωματικές προσπάθειες να συνεχίζονται εν μέσω αυξημένης έντασης στην περιοχή.