Στο πλαίσιο του ετήσιου Συνεδρίου με τίτλο "Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας", που διοργανώνεται από τον Κύκλο Ιδεών σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, παρουσιάστηκαν τα ευρήματα μιας νέας έρευνας του διαΝΕΟσις, τα οποία ρίχνουν φως στη βαθιά στεγαστική κρίση που βιώνει η Ελλάδα. Η Διευθύντρια Ερευνών του οργανισμού, Φαίη Μακαντάση, ανέδειξε μια σειρά από κεντρικά στοιχεία που αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος.
Σύμφωνα με τα δεδομένα, το 35,5% του εισοδήματος των Ελλήνων πολιτών δαπανάται για στεγαστικές ανάγκες, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι ένα στα τρία νοικοκυριά που διαμένουν σε αστικές περιοχές αναγκάζεται να διαθέτει περισσότερο από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση. Παράλληλα, ένα στα δέκα νοικοκυριά εμφανίζει καθυστερήσεις στις πληρωμές δανείων ή ενοικίων, γεγονός που υποδηλώνει μια ολοένα και πιο επισφαλή οικονομική κατάσταση.
Η έρευνα καταγράφει επίσης μια σημαντική μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης, το οποίο από 78% το 2010 έχει περιοριστεί στο 70%, προσεγγίζοντας πλέον τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το στεγαστικό πρόβλημα πλήττει με μεγαλύτερη ένταση τις μονογονεϊκές οικογένειες, τους ενοικιαστές, τους νέους ηλικίας 18 έως 29 ετών, καθώς και τους ιδιοκτήτες που έχουν αναλάβει στεγαστικό δάνειο.
Οι πολιτικές που επιτείνουν την κρίση
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης που ακολούθησε, ο Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Μιλτιάδης Νεκτάριος, άσκησε κριτική στις πολιτικές που ακολουθούνται, σημειώνοντας ότι η χώρα, παρότι διαθέτει 7,5 εκατομμύρια κατοικίες και πλήρη επάρκεια οικιστικού δυναμικού, έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα ακόμη πρόβλημα. Όπως εξήγησε, οι λαθεμένες πολιτικές επιτείνουν τη ζήτηση και περιορίζουν την προσφορά, ενώ η έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη. Ο κ. Νεκτάριος τόνισε την ανάγκη δημιουργίας ενός κεντρικού φορέα που θα δρομολογήσει μακροχρόνιες λύσεις, προειδοποιώντας ότι δεν πρέπει να υπάρχουν ψευδαισθήσεις για άμεση επίλυση του προβλήματος μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια. Παράλληλα, σχολίασε την "αλλεργία" που υπάρχει στη χώρα σχετικά με τις κρατικές πρωτοβουλίες για την κοινωνική στέγαση.
Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Ανδριόπουλος, Αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της DIMAND Α.Ε., υπογράμμισε ότι η επίλυση του στεγαστικού ζητήματος απαιτεί άψογη συνεργασία μεταξύ ιδιωτικών κεφαλαίων και κράτους. Πρότεινε την ανάγκη για ένα "σοκ προσφοράς", το οποίο μπορεί να προέλθει μόνο από τη σύμπραξη ιδιωτών και δημοσίου. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι η πολιτεία θα μπορούσε είτε να επιδοτήσει ένα μέρος του ενοικίου ώστε να μην ξεπερνά το 30% του εισοδήματος, είτε να μειώσει τον ΦΠΑ, είτε να επιδοτήσει με ένα σταθερό ποσό τις αναπτύξεις, ώστε ο ιδιωτικός τομέας να μπορέσει να παραδώσει διαμερίσματα συγκεκριμένων προδιαγραφών μέσα σε τρία χρόνια. Ο κ. Ανδριόπουλος χαρακτήρισε τις υπάρχουσες πρωτοβουλίες, όπως η κοινωνική αντιπαροχή και η επιδότηση ενοικίου, ως "πολύ μικρές παρεμβάσεις που δεν έχουν ορατή απόδοση".
Το φαινόμενο του εξευγενισμού και οι επενδύσεις
Σχετικά με το φαινόμενο του gentrification, ο κ. Ανδριόπουλος επεσήμανε ότι η επένδυση σε περιοχές που αναμένεται να αναπτυχθούν αποτελεί μια έξυπνη κίνηση. Ανέφερε ως παράδειγμα τις περιοχές όπου θα κατασκευαστούν σταθμοί της Γραμμής 4 του Μετρό, προτρέποντας τους πολίτες να επενδύσουν εκεί. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται να προστεθεί στη συζήτηση για το πώς η αστική ανάπτυξη μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, αλλά και να δημιουργήσει νέες προκλήσεις.
