Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η ελληνική οικονομία καλείται να αξιοποιήσει ένα μοναδικό παράθυρο ευκαιρίας που διαμορφώνεται από τις διεθνείς ανακατατάξεις. Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, παρουσιάζοντας τις θέσεις του κεντρικού πιστωτικού ιδρύματος ενώπιον της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής, ανέλυσε διεξοδικά τις προκλήσεις και τις δυνατότητες που αναδύονται για τη χώρα. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε μια συγκυρία όπου η ένταση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ προκαλούν αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές, επηρεάζοντας τις τιμές της ενέργειας και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η Ανθεκτικότητα της Ελληνικής Οικονομίας
Παρά την όξυνση των γεωπολιτικών εντάσεων, ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία εμφανίζει σημαντικά ισχυρότερη ανθεκτικότητα σε σύγκριση με το παρελθόν. Αυτό οφείλεται, όπως ανέφερε, στα βελτιωμένα θεμελιώδη μεγέθη του δημοσιονομικού και χρηματοπιστωτικού τομέα, στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που έχουν δρομολογηθεί, αλλά και στην πολύτιμη εμπειρία που έχει συσσωρευτεί από τη διαχείριση προηγούμενων κρίσεων. Το 2025, η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 2,1%, υπερβαίνοντας τον μέσο όρο της ευρωζώνης, με κινητήρια δύναμη την αύξηση των επενδύσεων και της ιδιωτικής κατανάλωσης. Οι ξένες άμεσες επενδύσεις κατέγραψαν ιστορικό υψηλό, γεγονός που αποτυπώνει την αυξανόμενη εμπιστοσύνη των διεθνών επενδυτών.
Ωστόσο, η πρόσφατη έξαρση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας αναμένεται να μετριάσει τη δυναμική της ανάπτυξης κατά το τρέχον έτος. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο της ΤτΕ, η οικονομική δραστηριότητα προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,9% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 3,1%. Οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί, με την ένταση και τη διάρκεια της σύρραξης στη Μέση Ανατολή να αποτελούν τον κύριο παράγοντα αβεβαιότητας. Η αύξηση του κόστους ενέργειας και πρώτων υλών ασκεί πιέσεις στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, ενώ η αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσει σε αναβολή επενδυτικών αποφάσεων.
Το Τραπεζικό Σύστημα ως Πυλώνας Σταθερότητας
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην κατάσταση του ελληνικού τραπεζικού τομέα, ο οποίος, όπως τόνισε ο διοικητής της ΤτΕ, έχει ενισχύσει περαιτέρω τα θεμελιώδη μεγέθη του. Η κερδοφορία βελτιώθηκε, η ποιότητα του χαρτοφυλακίου των δανείων παρουσίασε σημαντική πρόοδο, με τον δείκτη των μη εξυπηρετούμενων δανείων να υποχωρεί στο 3,3%, το χαμηλότερο επίπεδο από την ένταξη της χώρας στην ευρωζώνη. Παράλληλα, η κεφαλαιακή επάρκεια και η ρευστότητα των τραπεζών διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, παρέχοντας ένα ισχυρό δίχτυ ασφαλείας έναντι ενδεχόμενων διαταραχών. Οι διαδοχικές αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας των τραπεζών από τους διεθνείς οίκους, σε συνδυασμό με την ενίσχυση του ανταγωνισμού από την είσοδο νέων παικτών, όπως η Unicredit, δημιουργούν ένα πιο δυναμικό και ανθεκτικό χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα.
Παρόλα αυτά, ο κ. Στουρνάρας προειδοποίησε ότι η παράταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα του χαρτοφυλακίου των τραπεζών, λόγω της πίεσης που δέχονται οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Η αύξηση του λειτουργικού κόστους και η συμπίεση των περιθωρίων κέρδους ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση των επισφαλειών, ενώ η άνοδος του πληθωρισμού περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση. Σε αυτό το πλαίσιο, οι τράπεζες καλούνται να διατηρήσουν συνετή πιστοδοτική πολιτική, αξιοποιώντας την ισχυρή ρευστότητά τους για να στηρίξουν την πραγματική οικονομία, χωρίς να υπονομεύσουν την κεφαλαιακή τους βάση.
Το Παράθυρο Ευκαιρίας για το Ευρώ και την Ελλάδα
Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος αναφέρθηκε στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται για το ευρώ και την Ευρώπη. Οι διεθνείς εξελίξεις, όπως η άνοδος του προστατευτισμού και οι γεωπολιτικές εντάσεις, καθιστούν επιτακτική την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μέσω της ολοκλήρωσης της Τραπεζικής Ένωσης και της δημιουργίας της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Η χρηματοπιστωτική ενοποίηση, όπως υποστήριξε, θα ενισχύσει τη σταθερότητα, θα αυξήσει τις επενδύσεις και θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, ενισχύοντας παράλληλα τη στρατηγική αυτονομία της.
Η Ελλάδα, έχοντας ανακάμψει από τη βαθιά οικονομική κρίση, αποτελεί πλέον ένα παράδειγμα οικονομικής προσαρμογής και ανθεκτικότητας. Τα ελληνικά κρατικά ομόλογα έχουν αποδόσεις συγκρίσιμες με αυτές άλλων χωρών της ευρωζώνης, ενώ το δημόσιο χρέος μειώνεται με ταχείς ρυθμούς. Ο συνδυασμός μακροοικονομικής σταθερότητας, βελτιωμένης πιστοληπτικής ικανότητας και της χρηματοδότησης από τα ευρωπαϊκά ταμεία δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ελκυστικό περιβάλλον για στρατηγικές επενδύσεις. Η πρόκληση για τη χώρα είναι να μετατρέψει αυτή τη σταθερότητα σε υψηλότερη παραγωγικότητα και ταχύτερη πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη, εστιάζοντας σε επενδύσεις σε υποδομές και σε τομείς που ενισχύουν την εξωστρέφεια της οικονομίας.
Κλείνοντας, ο κ. Στουρνάρας επανέλαβε ότι η Ελλάδα έχει πλέον κάθε δυνατότητα να επωφεληθεί από τις διεθνείς οικονομικές ανακατατάξεις, εφόσον συνεχίσει να εφαρμόζει πολιτικές δημοσιονομικής υπευθυνότητας, να διατηρεί τη νομισματική και χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να προωθεί μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα. Η κεντρική πρόκληση παραμένει η μετατροπή της μακροοικονομικής σταθερότητας σε βιώσιμη ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, που θα βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.
