Μια νέα μορφή ψηφιακής παγίδας, γνωστή ως "sub-ghosting", φαίνεται να έχει εγκλωβίσει ένα σημαντικό μέρος του ελληνικού πληθυσμού. Ο όρος, που αποτελεί σύντμηση του "subscription ghosting", εισήχθη από τη ψηφιακή τράπεζα Revolut, η οποία μετρά 1,8 εκατομμύρια πελάτες στην Ελλάδα, και περιγράφει την τάση των χρηστών να διακόπτουν τη χρήση μιας υπηρεσίας χωρίς ωστόσο να προχωρούν στην ακύρωση της συνδρομής τους. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε μια μορφή "φόρου λήθης", όπου οι καταναλωτές συνεχίζουν να χρεώνονται για μήνες ή ακόμα και χρόνια για υπηρεσίες που δεν αξιοποιούν.
Το προφίλ του Έλληνα sub-ghoster
Σύμφωνα με έρευνα που διενεργήθηκε από την εταιρεία Dynata για λογαριασμό της Revolut, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα του ενήλικου πληθυσμού της χώρας, το φαινόμενο είναι εξαιρετικά διαδεδομένο. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι το 86% των Ελλήνων διαθέτει τουλάχιστον μία ενεργή συνδρομή, ωστόσο η διαχείριση αυτών των υποχρεώσεων απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί αποτελεσματική. Πιο συγκεκριμένα, περισσότεροι από τους μισούς πολίτες (56%) έχουν 1 έως 2 ενεργές συνδρομές, το 27% διαχειρίζεται 3 έως 5, ενώ ένα 3% δηλώνει ότι έχει έξι ή και περισσότερες. Το πιο ανησυχητικό εύρημα, ωστόσο, είναι ότι το 50% των ερωτηθέντων παραδέχεται πως πληρώνει κάθε μήνα για συνδρομές που δεν χρησιμοποιεί. Από αυτούς, το 17% εκτιμά ότι χάνει από 5 έως 10 ευρώ μηνιαίως, ενώ το 9% χάνει από 10 έως 15 ευρώ.
Οι τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, όπως το τηλέφωνο και το διαδίκτυο, αποτελούν την κορυφαία κατηγορία όπου παρατηρείται το φαινόμενο, με το 31% των ερωτηθέντων να πληρώνει παρά την ελάχιστη ή μηδενική χρήση. Ακολουθούν οι υπηρεσίες streaming με 28% και οι συνδρομές άθλησης ή ευεξίας με 15%.
Το οικονομικό αντίκτυπο της συνδρομητικής αδράνειας
Με βάση τα ευρήματα, η Revolut εκτιμά ότι οι αχρησιμοποίητες συνδρομές επιβαρύνουν σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό των ελληνικών νοικοκυριών. Περίπου το 26% των ερωτηθέντων "χάνει" από 5 έως 15 ευρώ μηνιαίως, ενώ ένα επιπλέον 10% δηλώνει ότι το ποσό που πληρώνει ξεπερνά τα 15 ευρώ τον μήνα. Αυτές οι μικρές, επαναλαμβανόμενες χρεώσεις συχνά περνούν απαρατήρητες, ωστόσο σε ετήσια βάση συσσωρεύονται σε ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό, ειδικά καθώς οι συνδρομητικές υπηρεσίες γίνονται αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας.
Ο Ignacio Zunzunegui, Επικεφαλής Ανάπτυξης της Revolut για τη Νότια Ευρώπη, εξηγεί: "Ονομάσαμε το φαινόμενο αυτό 'sub-ghosting' για να περιγράψουμε αυτόν τον ψηφιακό δεσμό, όπου ο χρήστης σταματά να χρησιμοποιεί ενεργά μια υπηρεσία, αλλά η υπηρεσία συνεχίζει να χρεώνει τον λογαριασμό του. Καθώς οι καταναλωτές διαχειρίζονται όλο και περισσότερες συνδρομές, οι επαναλαμβανόμενες χρεώσεις διαφεύγουν της προσοχής και εκατομμύρια ευρώ χάνονται κάθε μέρα. Η έρευνά μας στην Ελλάδα δείχνει ότι πολλοί καταναλωτές συνεχίζουν να πληρώνουν χρεώσεις συνδρομής για υπηρεσίες που χρησιμοποιούν ελάχιστα ή καθόλου. Τα ψηφιακά τραπεζικά εργαλεία μπορούν να βοηθήσουν τους χρήστες να αποκτήσουν ξεκάθαρη εικόνα των επαναλαμβανόμενων πληρωμών τους και να διαχειρίζονται πιο αποτελεσματικά τις δαπάνες τους".
Οι λόγοι πίσω από την αδράνεια
Η έρευνα αποκαλύπτει επίσης τους βαθύτερους λόγους για τους οποίους οι Έλληνες διστάζουν να πατήσουν "ακύρωση". Ο πιο συνηθισμένος λόγος, με ποσοστό 34%, είναι η αδράνεια και η συνήθεια, όπου οι χρήστες απλώς δεν μπαίνουν στη διαδικασία να ακυρώσουν. Ακολουθεί η προσδοκία μελλοντικής χρήσης με 32%, όπου οι καταναλωτές πιστεύουν ότι η συνδρομή μπορεί να φανεί χρήσιμη αργότερα. Το χαμηλό μηνιαίο κόστος αποτελεί λόγο για το 17% των ερωτηθέντων, ενώ η λήθη ευθύνεται για το 14%. Οι πολύπλοκες διαδικασίες ακύρωσης αναφέρονται από το 12% και ο πολύς κόπος από το 4%.
Η συνολική εικόνα δαπανών
Παρά το φαινόμενο του sub-ghosting, οι συνδρομές παραμένουν ένα σημαντικό στοιχείο του προϋπολογισμού. Το 32% των Ελλήνων ξοδεύει συνολικά μεταξύ 50 και 100 ευρώ τον μήνα σε συνδρομές, ενώ ένα 13% ξοδεύει κάτω από 20 ευρώ. Στις υπηρεσίες streaming, το 41% ξοδεύει κάτω από 20 ευρώ, ενώ το 24% δαπανά από 20 έως 50 ευρώ. Στις τηλεπικοινωνίες, το 51% δαπανά από 20 έως 50 ευρώ και το 15% ξεπερνά τα 50 ευρώ. Στον τομέα της άθλησης και ευεξίας, το 22% ξοδεύει από 20 έως 50 ευρώ, ενώ στο gaming και τις ψηφιακές υπηρεσίες, το 8% δαπανά από 20 έως 50 ευρώ μηνιαίως.
Μέσα από την εφαρμογή της, η Revolut επιτρέπει στους χρήστες να παρακολουθούν, να διαχειρίζονται και να μπλοκάρουν εύκολα πληρωμές συνδρομών από την ενότητα "Πληρωμές". Οι χρήστες μπορούν να βλέπουν τις προγραμματισμένες χρεώσεις, να εφαρμόζουν αποκλεισμούς σε συγκεκριμένους παρόχους ώστε να σταματούν οι επαναλαμβανόμενες χρεώσεις, καθώς και να κατηγοριοποιούν χειροκίνητα συναλλαγές ως συνδρομές. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Dynata για λογαριασμό της Revolut τον Νοέμβριο του 2025 σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 1.000 ενηλίκων στην Ελλάδα.
