Σύνταξη στην Ευρώπη: Πόσα χρόνια ζωής μένουν μετά τη δουλειά – Πού βρίσκεται η Ελλάδα

Σημαντικές αποκλίσεις στην ηλικία συνταξιοδότησης και στα χρόνια που ακολουθούν την αποχώρηση από την εργασία καταγράφονται στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς την αναμενόμενη διάρκεια της συνταξιοδότησης. Η επεξεργασία στοιχείων του ΟΟΣΑ και της Eurostat για το 2024 από το Euronews αναδεικνύει διαφορές μεταξύ χωρών, καθώς και μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η μέση ηλικία συνταξιοδότησης που αποτυπώνεται στα δεδομένα διαμορφώνεται στα 64,7 έτη για τους άνδρες και στα 64 έτη για τις γυναίκες. Η εκτιμώμενη περίοδος που ακολουθεί φτάνει αντίστοιχα τα 18,4 και τα 21,8 χρόνια.

Για τη σύγκριση χρησιμοποιήθηκε το προσδόκιμο υπολειπόμενης ζωής στην ηλικία συνταξιοδότησης κάθε χώρας. Πρόκειται επομένως για εκτίμηση των ετών κατά τα οποία ένας πολίτης μπορεί να λαμβάνει σύνταξη, εφόσον έχει συμπληρώσει και τις υπόλοιπες προϋποθέσεις, όπως τον αναγκαίο χρόνο ασφάλισης. Η συμπλήρωση της προβλεπόμενης ηλικίας από μόνη της δεν αποτυπώνει όλες τις προϋποθέσεις θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Παράλληλα, η έναρξη της συνταξιοδότησης και η οριστική διακοπή της επαγγελματικής δραστηριότητας ενδέχεται να απέχουν χρονικά, καθώς μέρος των συνταξιούχων εξακολουθεί να εργάζεται.

Πόσα χρόνια διαρκεί η συνταξιοδότηση – Η θέση της Ελλάδας

Για τους άνδρες, η αναμενόμενη διάρκεια της συνταξιοδότησης στο σύνολο των χωρών που εξετάζονται ξεκινά από 14,7 χρόνια στη Βουλγαρία και την Ουγγαρία και φτάνει τα 27,3 χρόνια στην Τουρκία. Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την υψηλότερη επίδοση εμφανίζει το Λουξεμβούργο, με 22 χρόνια.

Στην Ελλάδα, οι άνδρες αναμένεται να περάσουν 21 χρόνια ως συνταξιούχοι, επίδοση υψηλότερη κατά 2,6 χρόνια από τον μέσο όρο της ΕΕ. Πάνω από την εικοσαετία βρίσκονται επίσης η Γαλλία και η Σλοβενία, με 20,7 χρόνια η καθεμία, η Ελβετία με 20,4 και η Μάλτα με 20,2 χρόνια.

Τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 18,4 ετών υπερβαίνουν ακόμη η Κύπρος με 19,8 χρόνια, η Σουηδία με 19,4, η Πορτογαλία με 19,3 και το Βέλγιο με 19,1. Στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο η αντίστοιχη περίοδος υπολογίζεται στα 19 χρόνια, στην Αυστρία στα 18,8 και στη Φινλανδία στα 18,7.

Μεταξύ των μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών, η Γερμανία υπολείπεται του μέσου όρου της ΕΕ κατά 1,1 χρόνια ως προς την αναμενόμενη διάρκεια συνταξιοδότησης των ανδρών. Η απόσταση αυτή τη φέρνει σε δυσμενέστερη θέση στον συγκεκριμένο δείκτη σε σχέση με τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, οι οποίες βρίσκονται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Στο χαμηλότερο τμήμα της κατάταξης, μαζί με τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία, βρίσκονται η Λετονία, η Ρουμανία και η Λιθουανία. Στις τρεις αυτές χώρες, οι άνδρες προβλέπεται να περάσουν λιγότερα από 16 χρόνια στη συνταξιοδότηση. Οι αποκλίσεις συνδέονται κυρίως με τις διαφορετικές ηλικίες συνταξιοδότησης και το προσδόκιμο ζωής.

Για τις γυναίκες, η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά. Με μέσο όρο στην ΕΕ τα 21,8 χρόνια συνταξιοδότησης, η μικρότερη διάρκεια μεταξύ των εξεταζόμενων χωρών καταγράφεται στην Ουγγαρία, στα 18,6 χρόνια, και η μεγαλύτερη στην Τουρκία, στα 34,5 χρόνια. Το Λουξεμβούργο ξεπερνά τα 25 χρόνια.

Στην Ελλάδα, οι γυναίκες προβλέπεται να παραμείνουν συνταξιούχοι για περισσότερα από 22 χρόνια. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται η Σλοβενία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Ελβετία, η Μάλτα, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Κύπρος και η Φινλανδία.

Χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ τοποθετούνται η Γερμανία, με 20,3 χρόνια, και το Ηνωμένο Βασίλειο, με 21 χρόνια. Σε αρκετές ακόμη χώρες, η αναμενόμενη περίοδος παραμένει κάτω από την εικοσαετία.

Ειδικότερα, στη Βουλγαρία υπολογίζεται στα 18,8 χρόνια, στη Ρουμανία στα 19,1, στην Ολλανδία στα 19,2 και στην Κροατία στα 19,6. Ακολουθούν η Δανία με 19,7 χρόνια, καθώς και η Λετονία και η Ισλανδία με 19,8 χρόνια η καθεμία.

Η πραγματική αποχώρηση από την εργασία και οι διαφορές μεταξύ των φύλων

Η Τουρκία ξεχωρίζει μεταξύ των 32 χωρών της σύγκρισης, καθώς στα στοιχεία του 2024 η ηλικία συνταξιοδότησης αποτυπώνεται στα 52 έτη για τους άνδρες και στα 49 για τις γυναίκες. Στις υπόλοιπες χώρες της ανάλυσης, οι αντίστοιχες ηλικίες κυμαίνονται από 62 έως 67 έτη για τους άνδρες και από 60 έως 67 για τις γυναίκες.

Στην ΕΕ, ο συνδυασμός της μέσης ηλικίας συνταξιοδότησης και της εκτιμώμενης υπολειπόμενης ζωής οδηγεί σε αναμενόμενη ηλικία θανάτου 83,1 ετών για τους άνδρες και 85,8 ετών για τις γυναίκες. Τα μεγέθη αυτά αφορούν ανθρώπους που έχουν ήδη φτάσει στην ηλικία συνταξιοδότησης και διακρίνονται από το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση.

Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες στην ΕΕ περνούν 3,4 περισσότερα χρόνια στη συνταξιοδότηση από τους άνδρες. Η μικρότερη διαφορά εμφανίζεται στην Ισλανδία, στα 1,6 χρόνια, και η μεγαλύτερη στην Τουρκία, στα 7,2 χρόνια.

Απόσταση τουλάχιστον τεσσάρων ετών καταγράφεται επίσης στην Εσθονία, τη Λιθουανία, τη Λετονία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Πολωνία. Στην ανάλυση του Euronews επισημαίνεται παράλληλα ότι τα ποσοστά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό στις χώρες αυτές είναι συγκριτικά χαμηλότερα.

Η μεγαλύτερη διάρκεια συνταξιοδότησης των γυναικών συνυπάρχει με σημαντική εισοδηματική ανισότητα. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, οι συντάξεις των γυναικών είναι κατά μέσο όρο 23% χαμηλότερες από εκείνες των ανδρών, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο η διαφορά φτάνει το 37%.

Κρίσιμη για την ερμηνεία των δεδομένων είναι και η διάκριση ανάμεσα στην ηλικία συνταξιοδότησης και τη μέση πραγματική ηλικία εξόδου από την αγορά εργασίας. Στην ΕΕ, οι άνδρες αποχωρούν κατά μέσο όρο στα 63,8 έτη, έναντι ηλικίας συνταξιοδότησης 64,7 ετών. Οι γυναίκες εγκαταλείπουν την αγορά εργασίας στα 62,9 έτη, ενώ η αντίστοιχη ηλικία συνταξιοδότησης είναι τα 64.

Η εντονότερη απόκλιση εντοπίζεται στην Τουρκία. Παρά την ηλικία συνταξιοδότησης των 52 ετών που καταγράφεται για τους άνδρες, η πραγματική αποχώρηση από την εργασία πραγματοποιείται κατά μέσο όρο στα 60,8 έτη. Για τις γυναίκες, τα αντίστοιχα μεγέθη είναι 49 και 60,5 έτη.

Εάν ως αφετηρία χρησιμοποιηθεί η πραγματική έξοδος από την αγορά εργασίας, τα αναμενόμενα χρόνια ζωής που ακολουθούν στην Τουρκία περιορίζονται σε 18,2 για τους άνδρες και 22,6 για τις γυναίκες. Η αλλαγή αυτή διαφοροποιεί ουσιαστικά την εικόνα που δίνουν οι υπολογισμοί με βάση την ηλικία συνταξιοδότησης.

Οι συντάξεις παραμένουν η βασική πηγή εισοδήματος για τους ηλικιωμένους στην Ευρώπη. Το ύψος τους παρουσιάζει μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ χωρών, τόσο στα ονομαστικά ποσά όσο και στην αγοραστική τους δύναμη, παράμετροι που καθορίζουν τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης μετά την αποχώρηση από την εργασία.