ΣΥΡΙΖΑ σε αποσύνθεση: Δούρου και Πολάκης διεκδικούν ό,τι απέμεινε

Σε τροχιά ανοιχτής εσωκομματικής αναμέτρησης εισέρχεται ο ΣΥΡΙΖΑ, με τη Ρένα Δούρου και τον Παύλο Πολάκη να παίρνουν θέσεις για την επόμενη ημέρα, την ώρα που η Κοινοβουλευτική Ομάδα συρρικνώνεται με ταχύτητα και η πολιτική επιβίωση του κόμματος μετατρέπεται στο μοναδικό κοινό σημείο αναφοράς.

Η μάχη για τους ρόλους, την ηγεσία και τον έλεγχο του κομματικού μηχανισμού ξεκινά σε ένα περιβάλλον αποσύνθεσης. Οι αποχωρήσεις βουλευτών συνεχίζονται, οι διαθέσιμες ισορροπίες μεταβάλλονται καθημερινά και κάθε σχεδιασμός κινδυνεύει να ανατραπεί πριν προλάβει να εφαρμοστεί.

Μόνο την Τρίτη 14 Ιουλίου, τρεις βουλευτές ανακοίνωσαν την ανεξαρτητοποίησή τους. Ο Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, ο Γιώργος Γαβρήλος και ο Γιώργος Ψυχογιός αποχώρησαν από την Κοινοβουλευτική Ομάδα, επιταχύνοντας τη φυλλορροή που είχε αρχίσει με τις παραιτήσεις ή τις αποχωρήσεις της Κατερίνας Νοτοπούλου, του Γιώργου Καραμέρου και του Συμεών Κεδίκογλου.

Ο Ανδρέας Παναγιωτόπουλος ενημέρωσε με επιστολή του τον πρόεδρο της Βουλής ότι θα συνεχίσει ως ανεξάρτητος βουλευτής Αχαΐας. Ο Γιώργος Γαβρήλος υποστήριξε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ολοκληρώσει τον ιστορικό του κύκλο και αδυνατεί πλέον να εκφράσει την κοινωνική απαίτηση για πολιτική αλλαγή. Ακολούθησε ο βουλευτής Κορινθίας Γιώργος Ψυχογιός, ολοκληρώνοντας μια ημέρα τριών διαδοχικών απωλειών.

Μετά τις τελευταίες εξελίξεις, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ αριθμεί 20 βουλευτές. Το ΚΚΕ, με 21 έδρες, περνά στην τρίτη θέση της κοινοβουλευτικής κατάταξης, αφήνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ στην τέταρτη.

Η ανατροπή έχει βαρύ πολιτικό και συμβολικό περιεχόμενο. Το κόμμα που κυβέρνησε τη χώρα και κυριάρχησε για χρόνια στον χώρο της αντιπολίτευσης βρίσκεται πλέον κάτω από το ΚΚΕ σε κοινοβουλευτική δύναμη και δίνει μάχη για να διατηρήσει οργανωμένη παρουσία στη Βουλή.

Η Κοινοβουλευτική Ομάδα συρρικνώνεται πριν από τη μάχη της ηγεσίας

Η Κοινοβουλευτική Ομάδα συνεδριάζει σήμερα, Τετάρτη 15 Ιουλίου, με πρώτο αντικείμενο την εκλογή νέου γραμματέα. Για τη θέση προκρίνεται ο Γιάννης Αμανατίδης, ο οποίος κατέλαβε την έδρα της Α’ Θεσσαλονίκης μετά την παραίτηση της Κατερίνας Νοτοπούλου.

Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί την πρώτη δοκιμασία των νέων εσωκομματικών συσχετισμών. Η εκλογή γραμματέα εμφανίζεται ως οργανωτικό βήμα σταθεροποίησης, πίσω της όμως βρίσκεται ήδη η πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση για την πολιτική καθοδήγηση του κόμματος και της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.

Η Ρένα Δούρου και ο Παύλος Πολάκης προβάλλουν ως οι βασικοί διεκδικητές ηγετικού ρόλου. Οι δύο πλευρές μετρούν βουλευτές, μέλη της Κεντρικής Επιτροπής και επιρροή στη βάση, ενώ οι αλλεπάλληλες αποχωρήσεις καθιστούν κάθε καταμέτρηση προσωρινή.

Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα πολιτικό παράδοξο. Ενώ οργανώνεται η αναμέτρηση για τη διανομή των κορυφαίων θέσεων, ο αριθμός των στελεχών και των βουλευτών που θα κληθούν να αποφασίσουν περιορίζεται συνεχώς.

Κάθε νέα ανεξαρτητοποίηση αλλάζει τους συσχετισμούς. Κάθε παραίτηση αποδυναμώνει την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Η συζήτηση για την ηγεσία εξελίσσεται πάνω σε ένα κομματικό έδαφος που υποχωρεί, χωρίς ακόμη να είναι γνωστό πόσοι βουλευτές θα παραμείνουν όταν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες.

Στο παρασκήνιο κυκλοφορεί και το σενάριο της «συλλογικής ηγεσίας», το οποίο φέρεται να υποστηρίζει ο Νίκος Παππάς. Η πρόταση επιχειρεί να μοιράσει τους βασικούς ρόλους και να αποτρέψει μια μετωπική σύγκρουση που θα μπορούσε να προκαλέσει νέο γύρο αποχωρήσεων.

Σύμφωνα με το συγκεκριμένο σχέδιο, η Ρένα Δούρου θα μπορούσε να αναλάβει την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, όπου εμφανίζεται να διαθέτει περισσότερα ερείσματα. Ο Παύλος Πολάκης θα μπορούσε να τεθεί επικεφαλής Επιτροπής Εκλογικού Αγώνα, αναλαμβάνοντας τον κεντρικό πολιτικό ρόλο στην πορεία προς τις εθνικές εκλογές.

Για τον Νίκο Παππά προβλέπεται κομβική θέση στον κομματικό μηχανισμό, πιθανότατα από τη θέση του γραμματέα. Το μοντέλο θα επιχειρούσε να συνδυάσει τη θεσμική παρουσία της Δούρου, την εκλογική κινητοποίηση που αποδίδεται στον Πολάκη και την οργανωτική επιρροή του Παππά.

Η φόρμουλα παρουσιάζεται ως προσωρινός συμβιβασμός ανάμεσα σε διαφορετικά στρατόπεδα. Δεν απαντά, όμως, με σαφήνεια στο ποιος θα αποτελεί το κεντρικό πολιτικό πρόσωπο του κόμματος, ποιος θα εκπροσωπεί τον ΣΥΡΙΖΑ στα μέσα ενημέρωσης και στις προεκλογικές αναμετρήσεις και ποιος θα λαμβάνει τις τελικές αποφάσεις.

Ο επικεφαλής μιας Επιτροπής Εκλογικού Αγώνα θα αποκτούσε στην πράξη σημαντικές αρμοδιότητες, καθώς θα μπορούσε να εκπροσωπεί το κόμμα στα ντιμπέιτ και να χαράσσει την προεκλογική του γραμμή. Ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, από την άλλη πλευρά, θα διέθετε κοινοβουλευτική νομιμοποίηση και θεσμικό ρόλο.

Η συνύπαρξη δύο διαφορετικών κέντρων εξουσίας μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακωχή. Μπορεί επίσης να παρατείνει την εσωτερική σύγκρουση και να μεταφέρει την τελική ρήξη πιο κοντά στις κάλπες.

Για τον λόγο αυτό εξετάζεται κάποια μορφή εσωκομματικής νομιμοποίησης των ρόλων. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής το Σαββατοκύριακο 18 και 19 Ιουλίου, καθώς τόσο η Ρένα Δούρου όσο και ο Παύλος Πολάκης διαθέτουν ισχυρά ερείσματα στο όργανο.

Η σύγκρουση Δούρου–Πολάκη και ο υπαρξιακός στόχος

Ο Παύλος Πολάκης έχει καταστήσει σαφές ότι διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο. Εμφανίζεται πεπεισμένος ότι διαθέτει την πολιτική αναγνωρισιμότητα, το προσωπικό ακροατήριο και τη συγκρουσιακή γραμμή που απαιτούνται για να διατηρηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή.

Ο βουλευτής Χανίων δήλωσε ότι μπορεί να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική επιβίωση του κόμματος με αξιοπρεπές ποσοστό, αμφισβητώντας ευθέως ότι η Ρένα Δούρου μπορεί να πετύχει τον ίδιο στόχο. Με τη συγκεκριμένη τοποθέτηση χάραξε από νωρίς το διαχωριστικό πεδίο της αναμέτρησης.

Η στρατηγική του στηρίζεται στη σκληρή αντιπολίτευση, στην προσωπική σχέση που έχει αναπτύξει με τμήμα της κομματικής βάσης και στην εκτίμηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται καθαρό, επιθετικό πολιτικό στίγμα για να ανακόψει τη δημοσκοπική του κατάρρευση.

Η Ρένα Δούρου επέλεξε διαφορετικό τόνο. Δήλωσε διαθέσιμη να αποδεχθεί τις προτάσεις βουλευτών για να διεκδικήσει την ηγεσία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, προβάλλοντας τη συλλογικότητα και την ανάγκη σύνθεσης.

Παράλληλα, άφησε αιχμές για την εσωτερική ταλαιπωρία που υπέστη το κόμμα τα τελευταία χρόνια, αποδίδοντάς την στις προσωπικές επιλογές και στις διαθέσεις συγκεκριμένων στελεχών.

Η απάντησή της προς τον Παύλο Πολάκη ήταν πολιτικά σαφής. Υποστήριξε ότι κανένα πρόσωπο δεν μπορεί μόνο του να διασφαλίσει την είσοδο ενός κόμματος στη Βουλή ή να αποκαταστήσει τη δύναμή του. Ανέδειξε το «μαζί» ως βασική προϋπόθεση για την επόμενη ημέρα.

Οι δύο υποψηφιότητες εκφράζουν διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις και διαφορετικά μοντέλα ηγεσίας. Η Ρένα Δούρου προέρχεται από τον ιστορικό πυρήνα του Συνασπισμού, γνωρίζει τους κομματικούς μηχανισμούς και έχει τη δυνατότητα να συνομιλεί με περισσότερες εσωτερικές τάσεις.

Η μακρά της πορεία στον χώρο και η θητεία της στην Περιφέρεια Αττικής τής προσφέρουν θεσμική εμπειρία, την ίδια στιγμή που το πολιτικό της προφίλ θεωρείται περισσότερο συνθετικό και λιγότερο συγκρουσιακό.

Ο Παύλος Πολάκης εκπροσωπεί σχεδόν την αντίθετη εκδοχή. Η δημόσια παρουσία του είναι έντονη, προσωπική και επιθετική. Έχει δημιουργήσει έναν συμπαγή πυρήνα υποστηρικτών που θεωρούν ότι μόνο μια σκληρή αντιπολιτευτική στάση μπορεί να επαναφέρει τον ΣΥΡΙΖΑ σε εκλογική τροχιά.

Η αναμέτρηση συνεπώς δεν περιορίζεται στα πρόσωπα. Αφορά το είδος του κόμματος που θα επιχειρήσει να επιβιώσει μετά τη διάλυση των προηγούμενων ισορροπιών: έναν οργανισμό που θα αναζητήσει συνθέσεις και συμμαχίες ή έναν πολιτικό σχηματισμό που θα επενδύσει στη σύγκρουση και στην κινητοποίηση του σκληρού πυρήνα του.

Πριν δοθούν απαντήσεις, ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να ανακόψει τον κύκλο των αποχωρήσεων. Οι πληροφορίες για νέες ανεξαρτητοποιήσεις διατηρούν το κόμμα σε κατάσταση διαρκούς αβεβαιότητας και απειλούν να καταστήσουν τις αποφάσεις της Κοινοβουλευτικής Ομάδας ξεπερασμένες μέσα σε λίγες ημέρες.

Η συλλογική ηγεσία μπορεί να προσφέρει μια πρόσκαιρη διέξοδο, χωρίς να θεραπεύει τη βαθύτερη κρίση αξιοπιστίας, πολιτικής κατεύθυνσης και οργανωτικής συνοχής. Η κατανομή θέσεων δεν αρκεί για να ανακτηθεί το εκλογικό ακροατήριο που απομακρύνθηκε.

Ο κοινός στόχος Δούρου, Πολάκη, Παππά και όσων παραμένουν είναι πλέον καθαρά υπαρξιακός: να διατηρήσει ο ΣΥΡΙΖΑ κοινοβουλευτική παρουσία μετά τις επόμενες εκλογές. Πρόκειται για στόχο πολύ μικρότερο από τις παλαιότερες κυβερνητικές του φιλοδοξίες, ο οποίος αποτυπώνει το βάθος της πτώσης.

Την ώρα που τα εσωκομματικά στρατόπεδα μετρούν δυνάμεις, το κρίσιμο πολιτικό μέγεθος δεν είναι μόνο ποιος θα επικρατήσει. Είναι πόσοι βουλευτές, στελέχη και ψηφοφόροι θα έχουν απομείνει όταν ολοκληρωθεί η μάχη.