Στις κοινές δηλώσεις μετά τη συνάντησή τους, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκαν στο Διεθνές Δίκαιο ως σημείο αναφοράς για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο Έλληνας πρωθυπουργός επανέλαβε ότι οι θέσεις της χώρας στηρίζονται στο Διεθνές Δίκαιο, στο Δίκαιο της Θάλασσας και στις αποφάσεις του ΟΗΕ. Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι τα ζητήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, εκφράζοντας την άποψη ότι υπάρχει σύγκλιση σε αυτή την αφετηρία.
Σε νομικό επίπεδο, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Οι δύο πλευρές χρησιμοποιούν την ίδια έννοια για να στηρίξουν διαφορετικές ερμηνείες, με distinct νομικά εργαλεία και πολιτικές προτεραιότητες.
Στην ελληνική προσέγγιση, το Διεθνές Δίκαιο αντιμετωπίζεται ως σύνολο σαφώς κωδικοποιημένων κανόνων που διασφαλίζουν προβλεψιμότητα και ασφάλεια δικαίου. Η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια συνιστά κατοχυρωμένο δικαίωμα του παράκτιου κράτους, με τεχνικές ρυθμίσεις για τη μέτρηση από τις γραμμές βάσης. Η λογική είναι θεσμική και ιεραρχική. Ο κανόνας αναγνωρίζεται πρώτα και στη συνέχεια εξετάζονται οι πρακτικές του συνέπειες.
Η τουρκική επιχειρηματολογία κινείται σε διαφορετικό άξονα. Το Διεθνές Δίκαιο προσεγγίζεται ως ευρύτερο πλαίσιο αρχών και όχι ως αυτοτελής κώδικας άμεσης εφαρμογής. Η γεωγραφία του Αιγαίου, η έντονη νησιωτικότητα, οι μικρές αποστάσεις και τα ζητήματα ναυσιπλοΐας προβάλλονται ως παράγοντες που μεταβάλλουν την πρακτική λειτουργία ενός γενικού κανόνα. Το Αιγαίο παρουσιάζεται ως ειδική περίπτωση, όπου κάθε κίνηση επηρεάζει ισορροπίες και απαιτεί προηγούμενη πολιτική συνεννόηση.
Η βασική διαφοροποίηση εδράζεται στο πλαίσιο αναφοράς. Η Ελλάδα στηρίζεται στη σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας ως κεντρικό σημείο κανόνων. Η Τουρκία, η οποία δεν έχει προσχωρήσει, μεταφέρει τη συζήτηση στο γενικό πεδίο του «Διεθνούς Δικαίου», όπου οι ερμηνείες αντλούν από εθιμικούς κανόνες και γενικές αρχές με μεγαλύτερο εύρος ανάγνωσης.
Αυτό το σχήμα επιτρέπει στην Άγκυρα να απορρίπτει τη σύμβαση ως δεσμευτικό πλαίσιο και ταυτόχρονα να προβάλλεται ως υπέρμαχος του Διεθνούς Δικαίου. Η χρήση του ίδιου όρου δεν ταυτίζεται με την ίδια νομική έννοια που επικαλείται η Αθήνα.
Νομικοί επισημαίνουν μια κρίσιμη διάκριση που συχνά συγχέεται στη δημόσια συζήτηση. Άλλο ζήτημα είναι η γενική έκταση των χωρικών υδάτων και άλλο η οριοθέτηση σε περιοχές με απέναντι ή γειτονικές ακτές, όπου ανακύπτουν τεχνικές επικαλύψεις. Η ελληνική θέση διατηρεί τα δύο επίπεδα διακριτά, ώστε το γενικό δικαίωμα να μην εξαρτάται από ειδικές γεωγραφικές περιπτώσεις.
Η τουρκική αφήγηση τείνει να συνδέει τα επίπεδα, οδηγώντας στο συμπέρασμα ότι η άσκηση του δικαιώματος συνιστά αυτομάτως αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Εκεί εντοπίζεται η σύγκρουση πλαισίου. Για την Αθήνα, η αφετηρία είναι ο κανόνας. Για την Άγκυρα, η πολιτική συνεννόηση προηγείται της εφαρμογής.
Στην πράξη, αυτό εξηγεί πώς οι δύο χώρες επικαλούνται το Διεθνές Δίκαιο με διαφορετικό περιεχόμενο. Η ελληνική πλευρά το συνδέει με τυποποίηση, γενικότητα και ίση εφαρμογή. Η τουρκική πλευρά το συνδέει με εξαίρεση, ειδική περίπτωση και στάθμιση συνεπειών πριν από κάθε κίνηση.
