Νέες διορθωτικές κινήσεις στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο, με στόχο να περιοριστούν οι αδικίες που έχουν καταγραφεί στην πράξη, χωρίς να τεθεί θέμα άμεσης κατάργησης του μέτρου.
Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι το τεκμαρτό μοντέλο συνέβαλε στον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της υποδήλωσης εισοδημάτων, όμως η εφαρμογή του ανέδειξε περιπτώσεις επαγγελματιών που φορολογούνται για εισοδήματα υψηλότερα από τα πραγματικά τους έσοδα.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται αυξημένες εκπτώσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, διεύρυνση των απαλλαγών για ευάλωτες ομάδες και αναπροσαρμογή των συντελεστών που ανεβάζουν το τελικό φορολογητέο ποσό.
Στο επίκεντρο οι εκπτώσεις και οι απαλλαγές
Το βασικό σενάριο προβλέπει επέκταση των κατηγοριών που δικαιούνται μείωση στο τεκμαρτό εισόδημα, καθώς και αύξηση των υφιστάμενων ποσοστών έκπτωσης.
Σήμερα ισχύει μείωση 50% για επαγγελματίες με αναπηρία από 67% έως 79%, για όσους δραστηριοποιούνται και κατοικούν σε οικισμούς κάτω των 500 κατοίκων ή σε μικρά νησιά, για μονογονεϊκές οικογένειες με ανήλικα παιδιά ή εξαρτώμενα τέκνα με αναπηρία τουλάχιστον 67%, καθώς και για πολύτεκνους.
Αντίστοιχη μείωση προβλέπεται για εκμεταλλευτές ταξί με μικρό ποσοστό ιδιοκτησίας και για σχολικά κυλικεία, ενώ οι επαγγελματίες πωλητές λαϊκών αγορών έχουν έκπτωση 30% στο ελάχιστο εισόδημα.
Οι νέες παρεμβάσεις ενδέχεται να εντάξουν και άλλες ομάδες επαγγελματιών με χαμηλή φοροδοτική δυνατότητα, ώστε το τεκμαρτό εισόδημα να ανταποκρίνεται πιο κοντά στην πραγματική οικονομική τους εικόνα.
Παράλληλα, εξετάζεται η διεύρυνση των πλήρων απαλλαγών. Σήμερα εξαιρούνται οι νέοι επαγγελματίες για τα τρία πρώτα έτη, οι μητέρες επαγγελματίες για το έτος γέννησης του παιδιού και τα δύο επόμενα, οι αγρότες, όσοι εργάζονται με «μπλοκάκι» έως τρεις εργοδότες και τα άτομα με αναπηρία άνω του 80%.
Απαλλαγή έχουν επίσης καφενεία σε πολύ μικρές κοινότητες ή νησιά, καθώς και ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές με περιορισμένες συνεργασίες και επαγγελματική έδρα την κατοικία τους.
Υπό επανεξέταση οι προσαυξήσεις
Στο τραπέζι βρίσκεται και η αλλαγή των συντελεστών προσαύξησης του τεκμαρτού εισοδήματος, οι οποίοι συνδέονται με τα χρόνια λειτουργίας της επαγγελματικής δραστηριότητας.
Με το ισχύον πλαίσιο, για επαγγελματίες χωρίς προσωπικό προβλέπεται προσαύξηση 10% όταν η δραστηριότητα διαρκεί από 7 έως 9 έτη, 20% από 10 έως 12 έτη και 30% για περισσότερα από 12 χρόνια.
Για επιχειρήσεις με εργαζομένους, το ελάχιστο εισόδημα αυξάνεται κατά 10% του ετήσιου μισθολογικού κόστους, με πλαφόν 15.000 ευρώ, καθώς και κατά 5% της διαφοράς ανάμεσα στον κύκλο εργασιών της επιχείρησης και στον μέσο κύκλο εργασιών του κλάδου βάσει ΚΑΔ.
Οι συγκεκριμένες προσαυξήσεις θεωρείται ότι δημιουργούν δυσανάλογες επιβαρύνσεις σε ορισμένους κλάδους, με αποτέλεσμα να εξετάζεται η μείωση ή η στοχευμένη κατάργησή τους για ειδικές περιπτώσεις.
Γιατί δεν εγκαταλείπεται το τεκμαρτό μοντέλο
Παρά την πρόοδο των ψηφιακών εργαλείων, η πλήρης κατάργηση του τεκμαρτού συστήματος δεν θεωρείται άμεσα εφαρμόσιμη. Για να λειτουργήσει αποκλειστικά η φορολόγηση με βάση τα πραγματικά στοιχεία, πρέπει όλες οι συναλλαγές να καταγράφονται και να διαβιβάζονται στην πλατφόρμα myDATA της ΑΑΔΕ.
Η χρήση μετρητών και η μη έκδοση αποδείξεων ή τιμολογίων εξακολουθούν να αφήνουν μέρος της οικονομικής δραστηριότητας εκτός επίσημης καταγραφής. Έτσι, συναλλαγές που δεν εμφανίζονται στο myDATA δεν μπορούν να αξιοποιηθούν για τον ακριβή υπολογισμό του φορολογητέου εισοδήματος.
Η πλήρης μετάβαση σε σύστημα φορολόγησης μόνο βάσει πραγματικών δεδομένων προϋποθέτει καθολική χρήση τραπεζικών ή ηλεκτρονικών πληρωμών. Εργαλεία όπως το myDATA, το IRIS, το ψηφιακό δελτίο αποστολής και η ηλεκτρονική τιμολόγηση έχουν ενισχύσει την εικόνα των συναλλαγών, χωρίς ακόμη να εξασφαλίζουν απόλυτη καταγραφή.
Για το φορολογικό έτος 2025, που θα δηλωθεί το 2026, τα ελάχιστα τεκμαρτά εισοδήματα αναμένεται να αυξηθούν λόγω της αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού από τα 830 στα 880 ευρώ από την 1η Απριλίου 2025.
Επειδή ο κατώτατος μισθός αποτελεί τη βάση υπολογισμού, το βασικό τεκμαρτό ποσό ανεβαίνει από τα 11.620 ευρώ το 2024 στα 12.320 ευρώ το 2025.
Για επαγγελματίες με τέσσερα έτη δραστηριότητας, το τεκμαρτό εισόδημα διαμορφώνεται περίπου στα 4.107 ευρώ λόγω της μείωσης κατά 67%, ενώ για πέντε έτη ανεβαίνει περίπου στα 8.213 ευρώ. Για δραστηριότητα από 7 έως 9 έτη φτάνει στα 13.552 ευρώ, από 10 έως 12 έτη στα 14.907 ευρώ και για περισσότερα από 12 έτη στα 16.016 ευρώ.
Οι αλλαγές που εξετάζονται αναμένεται να ενταχθούν στο πακέτο παροχών που σχεδιάζει να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
