Τέλος στο FCAS: Η συμφωνία Γερμανίας-Γαλλίας

Η γερμανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι κατέληξε σε συμφωνία με τη Γαλλία για την οριστική διακοπή του κοινού έργου ανάπτυξης μαχητικών αεροσκαφών, γνωστού ως Future Combat Air System (FCAS), συνολικού προϋπολογισμού 100 δισεκατομμυρίων ευρώ (115 δισεκατομμύρια δολάρια). Η απόφαση αυτή έρχεται μετά από σχεδόν μια δεκαετία προσπαθειών, κατά την οποία οι διασυνοριακές διαφωνίες και οι επανειλημμένες καθυστερήσεις κατέστησαν το εγχείρημα μη βιώσιμο, σύμφωνα με πληροφορίες του πρακτορείου Bloomberg.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, έπειτα από κοινή αξιολόγηση της κατάστασης, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εμπλεκόμενες εταιρείες δεν μπόρεσαν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους και να βρουν κοινό έδαφος. Σύμφωνα με ανώνυμη πηγή του γερμανικού υπουργείου, ο κ. Μερτς πρότεινε στον κ. Μακρόν να μην συνεχιστεί το έργο στην αρχική του μορφή. Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι ο βασικός πυρήνας του FCAS θα διατηρηθεί, εξελισσόμενος σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα συστημάτων που θα ενσωματώνει αεροσκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και άλλα επιχειρησιακά στοιχεία.

Η γαλλική κυβέρνηση, από την πλευρά της, δεν έχει ανταποκριθεί ακόμη σε σχετικό αίτημα για σχολιασμό των εξελίξεων. Η εξέλιξη αυτή συνιστά μια σημαντική αποτυχία για ένα από τα πιο φιλόδοξα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, σε μια περίοδο που η ήπειρος επιδιώκει να ενισχύσει την αυτονομία της στον τομέα της άμυνας, εν μέσω της σταδιακής αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από παραδοσιακούς ρόλους ασφαλείας. Η Ευρώπη προσπαθεί εδώ και χρόνια να εδραιώσει την παρουσία της στην αεροπορική υπεροχή, με ανταγωνιστικά προγράμματα όπως το Eurofighter, το Rafale της Dassault και το Gripen της σουηδικής Saab AB.

Προσπάθειες διάσωσης και ανυπέρβλητα εμπόδια

Οι δύο ηγέτες είχαν επιχειρήσει να σώσουν το έργο μόλις τον περασμένο Απρίλιο, στο περιθώριο μιας συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κύπρο. Εκεί, συζήτησαν τις προοπτικές επιτυχίας της πρωτοβουλίας, η οποία είχε σχεδιαστεί για να αποτελέσει σύμβολο της ευρωπαϊκής ενότητας απέναντι στις αυξανόμενες παγκόσμιες απειλές. Παρά τις προσπάθειες, το FCAS παρέμεινε εγκλωβισμένο σε διαφωνίες μεταξύ της γαλλικής Dassault Aviation SA και του βασικού συνεργάτη της, του ομίλου Airbus SE. Τα κύρια σημεία τριβής αφορούσαν την ηγεσία του προγράμματος και την κατανομή των εργασιών, με τη διοίκηση της Dassault να διεκδικεί μεγαλύτερη επιρροή, επικαλούμενη την εκτεταμένη εμπειρία της στην κατασκευή μαχητικών αεροσκαφών, όπως το Rafale.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Βερολίνου και Παρισιού είχαν χάσει επανειλημμένα τις προθεσμίες, από την έναρξη του έργου το 2017. Το FCAS είχε ξεκινήσει από τον κ. Μακρόν και την τότε καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, ως μια κίνηση επίδειξης ενότητας της ΕΕ μετά το Brexit και την πρώτη εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ.

Νέος οδικός χάρτης και περιορισμένη συνεργασία

Ως εναλλακτική λύση, η Γερμανία έχει προτείνει τον περιορισμό του έργου στην ανάπτυξη ενός cloud λογισμικού για κοινές πολεμικές επιχειρήσεις και ενός μη επανδρωμένου αεροσκάφους με μαχητικές δυνατότητες. Σύμφωνα με το νέο σχεδιασμό, η Dassault θα αναλάμβανε μόνη της την κατασκευή του μαχητικού αεροσκάφους επόμενης γενιάς για τις ανάγκες του γαλλικού στρατού. Από την άλλη πλευρά, η Airbus θα προχωρούσε στην ανάπτυξη ενός ξεχωριστού αεροσκάφους για τη Γερμανία, σε συνεργασία με άλλους εταίρους.

Σε κοινή συνάντηση που έχει προγραμματιστεί για αυτόν τον μήνα, τα υπουργεία Άμυνας των δύο χωρών θα καταρτίσουν έναν νέο οδικό χάρτη για τη μελλοντική τους συνεργασία στον αμυντικό τομέα. Ο χάρτης αυτός θα επικεντρώνεται σε έναν πιο περιορισμένο αριθμό ρεαλιστικών και στρατηγικά σχετικών έργων, αποφεύγοντας τις υπερβολικές φιλοδοξίες που οδήγησαν στην αποτυχία του FCAS.