Θαλάσσιος διάδρομος ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ

Οι ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν αναπτύξει έναν οργανωμένο θαλάσσιο διάδρομο στα Στενά του Ορμούζ, ο οποίος επιτρέπει τη συνεχή μεταφορά εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές. Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Axios, η επιχείρηση αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και αρκετές εβδομάδες και περιλαμβάνει τη διέλευση περίπου 15 έως 20 δεξαμενόπλοιων κάθε βράδυ, μέσω μιας νότιας θαλάσσιας λωρίδας κατά μήκος των ακτών του Ομάν.

Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως καταφέρνουν πλέον να εξέλθουν από τα Στενά και να διοχετευθούν στην παγκόσμια αγορά. Η ποσότητα αυτή είναι περίπου 50% μικρότερη σε σύγκριση με τα προπολεμικά επίπεδα, ωστόσο η επαναφορά ενός σημαντικού όγκου πετρελαίου έχει ήδη ουσιαστική επίδραση στην παγκόσμια προσφορά, περιορίζοντας μία από τις σοβαρότερες οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου: την απότομη διαταραχή στις πετρελαϊκές ροές, η οποία είχε συμβάλει στην εκτίναξη των τιμών του αργού.

Οργάνωση και συντονισμός της επιχείρησης

Η επιχείρηση βασίζεται σε έναν αυστηρά οργανωμένο κύκλο διέλευσης. Ο αμερικανικός στρατός συνδράμει τα άδεια πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο από την Αραβική Θάλασσα, μέσω των Στενών του Ορμούζ. Εκεί φορτώνουν πετρέλαιο και στη συνέχεια ακολουθούν την αντίστροφη διαδρομή προς τις διεθνείς αγορές. Πρόκειται για την πρώτη φορά που δημοσιοποιούνται λεπτομέρειες για τον τρόπο λειτουργίας αυτής της διαδικασίας.

Ένας από τους Αμερικανούς αξιωματούχους, με άμεση γνώση του θέματος, δήλωσε στο Axios: «Ελέγχουμε τη νότια λωρίδα των Στενών του Ορμούζ εδώ και δύο μήνες. Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης μπορεί να είναι ενοχλητικοί, αλλά δεν ελέγχουν τα Στενά. Εμείς τα ελέγχουμε».

Ο συντονισμός της επιχείρησης γίνεται από ειδική ομάδα εργασίας υπό το αρχηγείο του αμερικανικού στρατού στο Φορτ Μπραγκ της Βόρειας Καρολίνας, σε συνεργασία με τις χώρες-εταίρους των ΗΠΑ στον Κόλπο. Σε καθημερινή βάση καταρτίζονται λίστες με τα δεξαμενόπλοια που πρόκειται να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο, καθώς και με τα άδεια πλοία που κατευθύνονται προς τα λιμάνια των χωρών του Κόλπου για να φορτώσουν νέο φορτίο. Η κίνηση οργανώνεται σε συγκεκριμένα χρονικά «παράθυρα», με τα πλοία να κινούνται σε οργανωμένες γραμμές εξόδου και εισόδου, ακολουθώντας πάντα τις οδηγίες των αμερικανικών δυνάμεων.

Αεροπορική κάλυψη και προστασία των δεξαμενόπλοιων

Η επιχείρηση δεν περιορίζεται στον θαλάσσιο συντονισμό. Σύμφωνα με το Axios, αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη βρίσκονται σε διαρκή ετοιμότητα για την προστασία των δεξαμενόπλοιων από πιθανές επιθέσεις με ιρανικούς πυραύλους κρουζ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η δυνατότητα δημιουργίας του διαδρόμου συνδέεται με την πρόσφατη στρατιωτική εκστρατεία της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, διάρκειας δύο εβδομάδων, η οποία προκάλεσε σημαντικές ζημιές στα συστήματα ραντάρ και θαλάσσιας επιτήρησης του Ιράν.

Ως αποτέλεσμα, το Ιράν έχει μειωμένη ορατότητα της κυκλοφορίας στο νότιο κανάλι του στενού. Η δυνατότητα παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας έχει περιοριστεί σε έναν μικρό αριθμό ραντάρ που κατάφερε να επαναφέρει σε λειτουργία, καθώς και σε «παρατηρητές» που επιχειρούν με μικρά ταχύπλοα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Οι Ιρανοί δρουν ως επί το πλείστον «στα τυφλά», εξαπολύοντας drones και πυραύλους κρουζ προς γενικές κατευθύνσεις, όπου εκτιμούν ότι ενδέχεται να κινούνται εμπορικά πλοία.

Παρότι ορισμένα δεξαμενόπλοια έχουν υποστεί πλήγματα από ιρανικές επιθέσεις, αρκετά άλλα έχουν αναχαιτιστεί ή ακινητοποιηθεί από τις αμερικανικές δυνάμεις. Μόνο στις αρχές της εβδομάδας, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι ΗΠΑ κατέρριψαν οκτώ ιρανικά drones και δύο πυραύλους κρουζ.

Όγκος εξαγωγών και δυναμικότητα

Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, περίπου 15 έως 20 δεξαμενόπλοια περνούν κάθε βράδυ από τα Στενά του Ορμούζ μέσω της νότιας θαλάσσιας λωρίδας, διατηρώντας σε λειτουργία τις πετρελαϊκές εξαγωγές. Οι μέσες ημερήσιες εξαγωγές αυξάνονται και πλησιάζουν τα 10 εκατομμύρια βαρέλια. Ορισμένες ημέρες, ο όγκος πετρελαίου που διακινήθηκε ήταν ακόμη υψηλότερος, φτάνοντας τα 15 έως 20 εκατομμύρια βαρέλια. Μάλιστα, σε μία από τις νύχτες αυτής της εβδομάδας, περισσότερα από 20 πλοία είχαν προγραμματιστεί να κινηθούν προς τις δύο κατευθύνσεις, επιτρέποντας την έξοδο περίπου 15 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.

Η επιχείρηση έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς επιχειρεί να διατηρήσει ανοικτή, έστω και με μειωμένη δυναμικότητα, μία από τις σημαντικότερες πετρελαϊκές αρτηρίες του πλανήτη. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε την έκταση των ροών, δηλώνοντας στο Axios την Τετάρτη: «Πράγματι μια τεράστια ποσότητα πετρελαίου εξάγεται από τα Στενά του Ορμούζ». Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ακόμη ότι οι ΗΠΑ δεν διεξάγουν αυτή τη στιγμή διαπραγματεύσεις με το Ιράν, καθώς, όπως χαρακτηριστικά είπε, «είναι χάσιμο χρόνου να διαπραγματευόμαστε μαζί τους».