Θερινές εκπτώσεις χωρίς ανάσα: Οι καταναλωτές κόβουν αγορές και τα καταστήματα μετρούν απώλειες

Με συγκρατημένες προσδοκίες και έντονη ανησυχία για την επόμενη ημέρα της αγοράς ολοκληρώνεται σήμερα, 31 Αυγούστου, η περίοδος των θερινών εκπτώσεων. Η κατανάλωση παραμένει πιεσμένη, τα νοικοκυριά έχουν περιορίσει αισθητά τις αγορές τους και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βλέπουν τον τζίρο να υποχωρεί σε μια περίοδο κατά την οποία το λειτουργικό κόστος εξακολουθεί να παραμένει υψηλό.

Οι αρχικές εκτιμήσεις για συνολικό τζίρο της τάξης των 7,4 δισ. ευρώ δεν φαίνεται να επιβεβαιώνονται. Η αγορά υπολογίζει πλέον ότι οι θερινές εκπτώσεις θα κλείσουν κοντά στα 7 δισ. ευρώ, με ένα ιδιαίτερα ισχυρό τελευταίο διήμερο να μπορεί να οδηγήσει το τελικό αποτέλεσμα περίπου στα 7,1 δισ. ευρώ.

Η επιστροφή των καταναλωτών από τις αυγουστιάτικες διακοπές δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να αλλάζει ουσιαστικά την εικόνα. Οι οικογένειες εξακολουθούν να αγοράζουν με μεγαλύτερη προσοχή, περιορίζοντας τις μη απολύτως απαραίτητες δαπάνες και επιλέγοντας κυρίως προϊόντα που θεωρούν αναγκαία ή πραγματικά συμφέροντα.

Πτώση τζίρου για τη μεγάλη πλειονότητα των μικρομεσαίων

Τα στοιχεία των εμπορικών συλλόγων αποτυπώνουν με ιδιαίτερη σαφήνεια τις πιέσεις που δέχεται το λιανεμπόριο.

Στον Πειραιά, σύμφωνα με τα στοιχεία του τοπικού Εμπορικού Συλλόγου, το 55% των επιχειρήσεων δήλωσε μικρότερο τζίρο σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Περίπου μία στις τρεις επιχειρήσεις κινήθηκε στα ίδια επίπεδα, ενώ μόλις το 12% κατέγραψε βελτίωση.

Το 73% των επιχειρηματιών αποδίδει την αδύναμη εικόνα της αγοράς κυρίως στη μειωμένη αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Ακόμη δυσμενέστερη είναι η κατάσταση στην Αθήνα. Σε έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, στην οποία συμμετείχαν 409 μικρομεσαίες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, το 71,3% δήλωσε ότι ο φετινός τζίρος ήταν χειρότερος σε σχέση με πέρυσι.

Η πίεση δεν περιορίζεται μόνο στη θερινή εκπτωτική περίοδο. Τα στοιχεία του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ δείχνουν ότι στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 ο πραγματικός κύκλος εργασιών στο λιανεμπόριο, εξαιρουμένων τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων, μειώθηκε κατά 3,7%.

Σε ονομαστικές τιμές καταγράφηκε αύξηση κατά 1,2%, όμως η συγκεκριμένη διαφορά αποτυπώνει σε σημαντικό βαθμό την επίδραση των υψηλότερων τιμών. Με απλά λόγια, περισσότερα χρήματα πέρασαν από τα ταμεία χωρίς αυτό να σημαίνει αντίστοιχη αύξηση στις πραγματικές πωλήσεις.

Στο πρώτο εξάμηνο του 2026, ο πραγματικός κύκλος εργασιών στις ίδιες κατηγορίες υποχώρησε κατά 2,3%. Ιδιαίτερα ευάλωτες αποδείχθηκαν οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες κατέγραψαν πτώση 3,4%, ενώ οι μικρές επιχειρήσεις σημείωσαν απώλειες 1,7%.

Αντίθετα, οι μεσαίες επιχειρήσεις εμφάνισαν καλύτερη αντοχή, καταγράφοντας αύξηση 3,7%. Η απόσταση αυτή ενισχύει την εικόνα μιας αγοράς στην οποία οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις διαθέτουν περισσότερα εργαλεία για να αντέξουν την πίεση, ενώ οι μικρότερες χάνουν συνεχώς έδαφος.

Οι συνεχείς προσφορές υπονομεύουν τις εκπτώσεις

Με το τέλος της θερινής περιόδου επανέρχεται έντονα και η συζήτηση για το υφιστάμενο πλαίσιο προσφορών και εκπτώσεων.

Οι μικρομεσαίοι έμποροι υποστηρίζουν ότι η διαρκής παρουσία προσφορών μέσα στη χρονιά έχει αποδυναμώσει τον θεσμό των θεσμοθετημένων εκπτώσεων. Ο καταναλωτής δεν περιμένει πλέον τον Ιανουάριο ή το καλοκαίρι για να αγοράσει φθηνότερα, καθώς προσφορές εμφανίζονται σχεδόν καθημερινά, ιδιαίτερα από μεγάλες αλυσίδες και ηλεκτρονικές πλατφόρμες.

Στην έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, το 98% των επιχειρήσεων ζητά αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που διέπει τις προσφορές και τις εκπτώσεις.

Παράλληλα, το 93,4% εκτιμά ότι το σημερινό μοντέλο των συνεχών προσφορών ευνοεί κυρίως τις μεγάλες αλυσίδες, τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες, δημιουργώντας δυσμενέστερες συνθήκες ανταγωνισμού για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Αντίστοιχο ποσοστό θεωρεί ότι η επιβολή αυστηρότερων κανόνων θα μπορούσε να ενισχύσει ξανά τη σημασία των επίσημων εκπτωτικών περιόδων.

Ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, Θάνος Τσαγγάρης, έχει υπογραμμίσει ότι οι εκπτώσεις πρέπει να λειτουργούν ως το τελευταίο εργαλείο ρευστοποίησης των αποθεμάτων μιας σεζόν και όχι να χάνουν την αξία τους μέσα σε ένα διαρκές καθεστώς προσφορών.

Η συνολική εικόνα δείχνει πλέον ξεκάθαρα μια αγορά δύο ταχυτήτων. Οι μικρές και μεμονωμένες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση, ενώ μεγαλύτερες αντοχές καταγράφονται σε οργανωμένα δίκτυα, τουριστικές περιοχές και ηλεκτρονικά καταστήματα.

Ακόμη και η αυξημένη τουριστική κίνηση δεν φαίνεται να μεταφέρθηκε με την ίδια ένταση στο λιανεμπόριο. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι αφίξεις τουριστών αυξήθηκαν κατά 15,4% και οι ταξιδιωτικές εισπράξεις κατά 14,8%, χωρίς να ακολουθήσουν με αντίστοιχο ρυθμό οι πωλήσεις των εμπορικών επιχειρήσεων.

Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών εξακολουθεί να κατευθύνεται πρωτίστως στις βασικές ανάγκες. Τρόφιμα, ενοίκια, ενέργεια και άλλες ανελαστικές δαπάνες απορροφούν μεγάλο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού, αφήνοντας λιγότερα χρήματα για ένδυση, υπόδηση και άλλα καταναλωτικά αγαθά.

Στην πίεση αυτή προστίθεται και η αυξανόμενη παρουσία διεθνών ψηφιακών πλατφορμών, οι οποίες διεκδικούν όλο και μεγαλύτερο μέρος της καταναλωτικής δαπάνης και εντείνουν τον ανταγωνισμό για τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η ΕΣΕΕ ζητά παρεμβάσεις για τη μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων, ενίσχυση του ανταγωνισμού και ουσιαστικά μέτρα στήριξης των μικρών επιχειρήσεων.

Η εικόνα που αφήνουν πίσω τους οι θερινές εκπτώσεις είναι δύσκολο να ωραιοποιηθεί. Ο τζίρος μένει χαμηλότερα από τις αρχικές προσδοκίες, η πλειονότητα των μικρομεσαίων δηλώνει χειρότερη χρονιά και η πραγματική κατανάλωση υποχωρεί. Όσο η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών παραμένει πιεσμένη, καμία εκπτωτική περίοδος δεν μπορεί από μόνη της να θεραπεύσει μια αγορά που στερείται ρευστότητας και καταναλωτές που μετρούν πλέον κάθε ευρώ πριν φτάσουν στο ταμείο.