Η συζήτηση γύρω από το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει στο προσκήνιο, καθώς το ρεύμα αποτελεί βασικό αγαθό για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η αύξηση ή η διατήρηση υψηλών τιμών δημιουργεί άμεσες πιέσεις, καθιστώντας το ζήτημα όχι απλώς τεχνικό ή εμπορικό, αλλά βαθιά πολιτικό και κοινωνικό. Η ανάλυση των αιτίων πίσω από το επίπεδο των τιμών απαιτεί καθαρούς όρους και αποφυγή απλουστεύσεων.
Ο Ελληνικός Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ), ο οποίος εκπροσωπεί τους κορυφαίους ανεξάρτητους παρόχους και συμμετέχει θεσμικά στον διάλογο, επισημαίνει ότι η αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα είναι έντονα ανταγωνιστική. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται σε ανεπάρκεια ανταγωνισμού, αλλά σε διαρθρωτικές αδυναμίες του θεσμικού πλαισίου.
Ο απαρχαιωμένος Κώδικας Προμήθειας
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Κώδικας Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, ο οποίος θεσπίστηκε το 2013 και δεν έχει επικαιροποιηθεί ουσιαστικά, παρά τις σημαντικές αλλαγές στην αγορά. Κρίσιμες πτυχές, όπως το πλαίσιο αλλαγής προμηθευτή και η διαχείριση ληξιπρόθεσμων οφειλών, παραμένουν ελλιπώς ρυθμισμένες. Αυτό έχει άμεση οικονομική επίπτωση, επιβαρύνοντας τους προμηθευτές με πρόσθετο κόστος εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ ετησίως, μειώνοντας τα περιθώρια για ανταγωνιστικές τιμές και μεταφέροντας το βάρος στους συνεπείς καταναλωτές.
Όταν η αγορά λειτουργεί με ανοιχτές θεσμικές εκκρεμότητες, το κόστος δεν εξαφανίζεται, αλλά μεταφέρεται στο συνολικό κόστος που πληρώνει ο καταναλωτής. Η αντιμετώπιση αυτών των στρεβλώσεων αποκτά μεγαλύτερη σημασία σήμερα, καθώς η αγορά περνά σε μια νέα εποχή ενεργειακών υπηρεσιών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το on-bill financing.
Το εργαλείο on-bill financing
Το on-bill financing επιτρέπει τη χρηματοδότηση ενεργειακών αναβαθμίσεων, με αποπληρωμή μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας. Αναμένεται να αποτελέσει βασικό κανάλι αξιοποίησης πόρων ύψους 2,5 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα "Εξοικονομώ" του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Οι προμηθευτές καλούνται να αναλάβουν έναν πιο σύνθετο ρόλο, παρέχοντας υπηρεσίες διαχείρισης και βελτιστοποίησης της κατανάλωσης μέσω τεχνολογιών όπως μπαταρίες, αντλίες θερμότητας και φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων.
Η ενεργειακή εξοικονόμηση θα προκύπτει από πιο έξυπνη και ενεργή συμμετοχή του καταναλωτή, αλλά αυτή η μετάβαση δεν μπορεί να γίνει σε έδαφος θεσμικής αβεβαιότητας. Το νέο μοντέλο συνεπάγεται σημαντικό πιστωτικό κίνδυνο για τους προμηθευτές, ο οποίος δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά όσο παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Η πρόταση του ΕΣΠΕΝ
Ο ΕΣΠΕΝ έχει καταθέσει πρόταση για τη συμπλήρωση των άρθρων 39 και 42 του Κώδικα Προμήθειας, με στόχο μια ισορροπημένη αντιμετώπιση. Η πρόταση προβλέπει μηχανισμό απενεργοποίησης παροχής από τον προηγούμενο προμηθευτή, με βάση την αρχή της αναλογικότητας, μόνο σε περιπτώσεις ουσιωδών οφειλών και αφού εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες διακανονισμού. Πρόκειται για μια προσέγγιση που ισορροπεί ανάμεσα στην προστασία του καταναλωτή και στην ανάγκη να μην επιβαρύνονται οι συνεπείς από το κόστος της ατελούς ρύθμισης.
Η επικαιροποίηση του Κώδικα Προμήθειας είναι αναγκαία προϋπόθεση για τον περιορισμό δομικών επιβαρύνσεων, την ανάπτυξη νέων εργαλείων εξοικονόμησης και τη λειτουργία μιας πιο αποτελεσματικής και βιώσιμης αγοράς. Η συζήτηση για τη μείωση του ενεργειακού κόστους πρέπει να γίνει στη σωστή βάση, όχι με παρεμβάσεις στην εμπορική πολιτική μιας ανταγωνιστικής αγοράς, αλλά με την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών στοιχείων του κόστους που παραμένουν κρυμμένα.
Η ουσιαστική μείωση του κόστους προϋποθέτει ένα πιο σύγχρονο, λειτουργικό και δίκαιο θεσμικό πλαίσιο. Το ακριβό ρεύμα δεν είναι μόνο θέμα αγοράς, αλλά και θέμα κανόνων.
