Τι συμφώνησαν Μητσοτάκης – Ερντογάν στη συνάντηση τους στο Βίλνιους
Να αξιοποιηθεί προς όφελος των δύο χωρών το θετικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί στις διμερείς σχέσεις τους τελευταίους μήνες συμφώνησαν Κυριάκος Μητσοτάκης και Ρετζεπ Ταγίπ Ερντογάν στη συνάντησή τους που διεξήχθη όπως τονίζεται από όλες τις πλευρές σε πολύ καλό κλίμα.
Προς την κατεύθυνση αυτή επανεργοποιούνται οι δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο χώρες με την επόμενη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας να πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο στη Θεσσαλονίκη.
Ειδικότερα, όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, οπρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Τουρκίας, Recep Tayyip Erdogan στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Vilnius της Λιθουανίας, παρουσία των υπουργών Εξωτερικών της Ελλάδας και της Τουρκίας.
Η συνάντηση έγινε σε καλό κλίμα. Οι κκ. Μητσοτάκης και Erdogan συμφώνησαν ότι είναι προς όφελος των δύο χωρών το θετικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί στις διμερείς σχέσεις τους τελευταίους μήνες να έχει συνέχεια και συνέπεια.
Προς τούτο συμφωνήθηκε οι δύο πλευρές να οικοδομήσουν πάνω στο θετικό μομέντουμ και να ενεργοποιήσουν κατά το επόμενο διάστημα πολλαπλούς διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο χώρες. Συμφώνησαν η επόμενη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας να πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο στη Θεσσαλονίκη.
Ανέθεσαν στους υπουργούς Εξωτερικών να καθοδηγούν τη διαδικασία και να ενημερώνουν τους ηγέτες για την πρόοδο που σημειώνεται.
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι προσβλέπει σε πιο συχνές επαφές σε όλα τα επίπεδα, ώστε να οικοδομηθεί κλίμα εμπιστοσύνης και οι προϋποθέσεις που θα οδηγήσουν σε βελτίωση των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας.
Σε ανάρτησή του στο Twitter μετά τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη ο Τούρκος πρόεδρος ανέφερε: «Είχαμε συνάντηση με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Είθε η συνάντησή μας να είναι επωφελής για τις χώρες μας».
Κυβερνητικές πηγές επισήμαναν ότι έγινε ειλικρινής συζήτηση σε θετικό κλίμα. Ενδεικτικός του κλίματος ο διάλογος που είχαν οι ηγέτες Ελλάδας και Τουρκίας μπροστά στις κάμερες.
-Ερντογάν: «Έχουμε μια νέα κυβέρνηση, πρωθυπουργέ, άρα έχουμε εδώ μια νέα ομάδα».
-Μητσοτάκης: «Όπως και εμείς. Αλλά αντιλαμβάνομαι ότι οι υπουργοί μας έχουν ήδη συναντηθεί και ξεκίνησαν μια καλή επαφή».
Στη συνάντηση παρίσταντο και οι υπουργοί Εξωτερικών Γεραπετρίτης και Φιντάν, όπως και οι διπλωματικοί σύμβουλοι Μπούρα και Κιλίτς. Στην αρχή της συνάντησης των δύο ηγετών ήταν παρών και ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών ΜΙΤ, Ιμπραχίμ Καλίν, ο οποίος και συνεχάρη τον Έλληνα πρωθυπουργό για την επανεκλογή του. Με τη σειρά του ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνεχάρη τον Καλίν για την ανάληψη των νέων καθηκόντων του.
Βήμα επανεκκίνησης
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε χθες την ελπίδα να γίνει ένα πρώτο βήμα επανεκκίνησης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, επιμένοντας ότι Ελλάδα και Τουρκία δεν είναι καταδικασμένες να ζουν σε περιβάλλον έντασης. Τόνισε ότι προσβλέπει σε «ένα πρώτο βήμα επανεκκίνησης των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας» και πρόσθεσε: «Έχουμε προφανώς σημαντικές διαφορές. Μπορούμε όμως να συμφωνήσουμε ότι με γνώμονα τις σχέσεις καλής γειτονίας αλλά και τον σεβασμό μας στο Διεθνές Δίκαιο θα χαράξουμε έναν οδικό χάρτη ώστε να μπορέσουμε να επιλύσουμε τη σημαντικότερη γεωπολιτική μας διαφορά, που δεν είναι άλλη από την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, δηλαδή ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο».
Στο μεταξύ, θετική χαρακτηρίζουν κυβερνητικές πηγές την εξέλιξη της επαναπροσέγγισης Τουρκίας – Δύσης, λίγες ώρες πριν από το κρίσιμο ραντεβού Μητσοτάκη-Ερντογάν. Σε ό,τι αφορά στο θέμα των F-16, οι ίδιες κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν πως πριν από τέσσερα χρόνια η γειτονική χώρα θα λάμβανε 100 αμερικανικά μαχητικά 5ης γενιάς, τύπου F-35 χωρίς κανένα περιορισμό, ενώ σήμερα υπόκειται στους περιορισμούς του Κογκρέσου για την αναβάθμιση και την απόκτηση μαχητικών, τύπου F-16.
Σε αυτό το ζεστό κλίμα της ΝΑΤΟϊκής Συνόδου Μητσοτάκης και Ερντογάν αναμένονταν να δηλώσουν την βούληση για επανεκκίνηση των συνομιλιών. Το ερώτημα είναι με πιά μορφή, καθώς οι διπλωματικές διερευνητικές επαφές κρίθηκαν ξεπερασμένη διαδικασία πριν από τις εκλογές σε Ελλάδα και Τουρκία και έχουν παγώσει.
Η Άγκυρα προτάσσει τον πολιτικό διάλογο, ενώ παράλληλα θα συνεχιστούν οι συνομιλίες σε επίπεδο στρατιωτικών αντιπροσωπειών για τα ΜΟΕ (κάτι που επιβεβαιώθηκε στη συνάντηση Δένδια-Γκιουλέρ) και η συνεργασία των συναρμοδίων υπουργείων πάνω στη λεγόμενη θετική ατζέντα. Η υφιστάμενη θετική ατζέντα που κινείται σε επίπεδο υφυπουργών θεωρείται χαμηλής πολιτικής και δεν αποκλείεται, εφόσον η σημερινή συνάντηση εξελιχθεί ομαλά, να αναβιώσει το σχήμα του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, που είχε παγώσει πέρυσι με το γιοκ του Ταγίπ Ερντογάν και εν συνεχεία με την επίσημη δήλωση του τότε υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, τον Μάιο του 2022, για να ακολουθήσει δεύτερο γιοκ τον Ιούλιο από τον Τούρκο πρόεδρο και απάντηση από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη ΔΕΘ.
Οι αντανακλάσεις στο Κυπριακό
Το σκηνικό που έχει στη στηθεί στο Βίλνιους της Λιθουανίας, όπου συγκαλείται η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, είναι αποτέλεσμα έντονου παρασκηνίου, σκληρού παζαριού και προσπάθειας “ευθυγράμμισης των αστεριών”. Ο Ερντογάν, ροκάνισε το χρόνο, δυσκόλεψε όσο μπορούσε τους συμμάχους του, εκβίασε, έβαζε συνεχώς νέες αξιώσεις της Τουρκίας, για να συναινέσει στην ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.
Η Άγκυρα συνέδεσε, μεταξύ άλλων, το θέμα της Σουηδίας με την πώληση των F-16 από τις ΗΠΑ. Και την υστάτη ήγειρε και το “ξεπάγωμα” της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας με την Ε.Ε. «Είμαστε η Τουρκία. Δεν είμαστε καμιά παρακατιανή χώρα» είπε πριν αναχωρήσει ο Ερντογάν για το Βίλνιους, παραπέμποντας στις “κλειστές πόρτες” των Βρυξελλών. Ο αρχηγός της κατοχικής δύναμης δεν θέλησε να συναινέσει χωρίς να γεμίσει με δώρα τις αποσκευές του. Έδωσε το θέμα της Σουηδίας, αν και θα πρέπει να εγκριθεί από την τουρκική Εθνοσυνέλευση. Το πότε θα γίνει δεν έχει διευκρινιστεί, προφανώς θα περιμένει τι θα πράξει το αμερικανικό Κογκρέσο. Πήρε τη δέσμευση για τα F-16, αν και θα πρέπει να τηρήσει κάποιες προϋποθέσεις σε σχέση και με την Ελλάδα, την υλοποίηση των οποίων θα ελέγχει το κογκρέσο κυρίως ο γερουσιαστής Ρόμπερτ Μενέντεζ.
Το “ρουσφέτι” της τελευταίας στιγμής ήταν τα ευρωπαϊκά. Αρχικά η Κομισιόν αντέδρασε στη διασύνδεση της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ με τα ευρωτουρκικά, σημειώνοντας ότι είναι δυο χωριστές διαδικασίες. Μετά, όμως, τη συνάντηση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με τον Ερντογάν, ο πρώτος έγραψε στο Twitter πως «εξερευνήσαμε τις ευκαιρίες ώστε η συνεργασία μας να ξαναγίνει σημαντική και να ενεργοποιήσουμε εκ νέου τις σχέσεις μας». Όπερ σημαίνει θα ξεκινήσει ένας διάλογος. Το είχε πει άλλωστε και ο Γερμανός καγκελάριος ότι θα αρχίσουν συζητήσεις, τοποθετώντας χρονικά τούτο τον ερχόμενο Οκτώβριο. Το Βερολίνο διαχρονικά φλερτάρει με τη διαμόρφωση μιας Ειδικής Σχέσης με την Τουρκία. Η Άγκυρα αυτό που θέλει είναι οικονομικές ενέσεις, γνωρίζοντας πως η προοπτική ένταξης έχει… εκλείψει. Στην τουρκική πλευρά κάνουν λόγο για υποσχέσεις της Ε.Ε., για επικαιροποίηση της τελωνειακής ένωσης και βίζα. Ίδωμεν τι ισχύει.
Στήθηκε ένα σκηνικό για να πεισθεί η κατοχική Τουρκία. Επιστρατευθήκαν όλες οι δυνάμεις για να βρουν τι πρέπει να προσφέρουν στην Άγκυρα για να συναινέσει σε μια απόφαση, που έλαβε η Σουηδία να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Αν και δεν αφορά το ζήτημα τούτο την Άγκυρα, ο Ερντογάν κατέστησε “δικό” του θέμα, επιστρατεύοντας τη γνωστή τακτική του. Παγίδευσε τους συμμάχους του στοχεύοντας όπως περάσει η ένταξη της Σουηδίας από την Άγκυρα.
Η Λευκωσία, ως γνωστό, εδώ και τέσσερις μήνες συνδέει το Κυπριακό με τα ευρωτουρκικά. Μια διαδικασία, η οποία από το 2018 ήταν στον “πάγο”. Τώρα, με αυτό το πάζλ των εξελίξεων, προφανώς και μπορεί να μπει στο κάδρο και το Κυπριακό. Όπως και στο κάδρο των ελληνοτουρκικών. Αυτό, όμως, για να γίνει χρειάζεται τεράστια προσπάθεια. Πρώτο, να μπει στην ατζέντα. Δεύτερο, να μπορέσει η Λευκωσία να σταματήσει την προσέγγιση πως η ομαλοποίηση των σχέσεων περνά μέσα από την παροχή δώρων και κινήτρων στην κατοχική Τουρκία. Θα πρέπει να πετύχει αυτό που χρόνια έπρεπε να γίνει: Η αναβάθμιση των σχέσεων της Ε.Ε. με την κατοχική δύναμη πρέπει να περάσει από την Αθήνα και τη Λευκωσία.
Με τη φόρα που πήρε η κατοχική πλευρά δεν θα πρέπει, διά της συνεχούς προικοδότησης της, να κερδίσει αυτό που πάντα ήταν ο στόχος της. Να αποτελέσει, δηλαδή, η Κύπρος την “παράπλευρη απώλεια” για να τα βρουν Άγκυρα και Ε.Ε. Είναι ξεκάθαρο πως ΝΑΤΟ και Ένωση έσβησαν χωρίς δεύτερη σκέψη τη συμπεριφορά τραμπούκου της Άγκυρας επειδή είπε ένα… χρυσοφόρο “ναι”. Το στοίχημα της Λευκωσίας είναι να αξιοποιήσει τη συγκυρία και τις εξελίξεις. Να αξιοποιήσει διαφορετικά συμφέροντα και να τα ευθυγραμμίσει με τα δικά της.
