Τιμή στους πεσόντες αεροπόρους του 1940-41

Σε μια σεμνή και συγκινητική τελετή που πραγματοποιήθηκε στην Αεροπορική Βάση της Ελευσίνας, η Πολεμική Αεροπορία απέτισε φόρο τιμής στους πεσόντες αεροπόρους του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η εκδήλωση περιλάμβανε επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο Πεσόντων Αεροπόρων 1940-41, τιμώντας τόσο τους Έλληνες όσο και τους Βρετανούς ιπτάμενους που πολέμησαν πλάι-πλάι στους ελληνικούς ουρανούς. Η θυσία τους ήταν καθοριστική για την απόκρουση της φασιστικής Ιταλίας και, αργότερα, της ναζιστικής Γερμανίας, με κορυφαία στιγμή την περίφημη Μάχη της Αθήνας, στις 20 Απριλίου 1941. Εκείνη την ημέρα, τα τελευταία δεκαπέντε βρετανικά καταδιωκτικά αεροσκάφη έδωσαν μια άνιση και ηρωική μάχη ενάντια στην υπέρτερη γερμανική Λουφτβάφε, λίγο πριν η χιτλερική σβάστικα υψωθεί στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.

Σύμφωνα με όσα δήλωσε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο κ. Αθανάσιος Χατζηλάκος, επίτιμο μέλος της Royal Air Forces Association (RAFA), ο απολογισμός του εναέριου αγώνα που ολοκληρώθηκε στις 31 Μαΐου 1941 είναι βαρύς. Πενήντα δύο Έλληνες και ογδόντα Βρετανοί αεροπόροι έχασαν τη ζωή τους, σπεύδοντας να υπερασπιστούν την πατρίδα σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της ιστορίας της. Η κορύφωση αυτής της σύγκρουσης ήταν η Μάχη των Αθηνών, ένα γεγονός που σφράγισε με αίμα τη συμμαχία των δύο χωρών.

Η τελευταία πράξη του δράματος: Η Μάχη της Αθήνας

Οι Βρετανοί αεροπόροι, που είχαν σπεύσει σε βοήθεια της Ελλάδας αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου, μετασταθμεύοντας συνεχώς από αεροδρόμιο σε αεροδρόμιο, βρέθηκαν στις 19 Απριλίου 1941 στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας. Εκεί, με μόλις 15 αεροσκάφη τύπου Hurricane σε επιχειρησιακή ετοιμότητα, τέθηκαν υπό τις διαταγές του γενναίου διοικητή τους, επισμηναγού Πατ Πατλ. Η κατάσταση ήταν δραματική, καθώς τα περισσότερα από τα αεροπλάνα ήταν σε κακή κατάσταση λόγω της συνεχούς χρήσης και των μαχών.

Όπως περιγράφει ο κ. Χατζηλάκος, από το αεροδρόμιο της Ελευσίνας, κάτω από τον αττικό ουρανό, στις 20 Απριλίου απογειώθηκαν τα βρετανικά μαχητικά για να δώσουν αλλεπάλληλες εναέριες μάχες. Παρά το γεγονός ότι οι διαταγές προέβλεπαν σύμπτυξη στην Κρήτη, τα 15 Hurricanes τόλμησαν να αντιπαραταχθούν σε πάνω από εκατό, και σε ορισμένες φάσεις έως και διακόσια, καταδιωκτικά και ελαφρά βομβαρδιστικά της Λουφτβάφε. Η αερομαχία που ακολούθησε θεωρείται μία από τις σφοδρότερες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, με τους Βρετανούς πιλότους να επιδεικνύουν απαράμιλλο θάρρος και αυτοθυσία.

Μαρτυρίες της εποχής αναφέρουν ότι το ηλιόλουστο πρωινό της 20ης Απριλίου 1941, καθώς τα γερμανικά καταδιωκτικά εφορμούσαν εναντίον του Πειραιά και της Ελευσίνας, ο επισμηναγός Πατλ ήταν κατάκοιτος με υψηλό πυρετό. Παρά την άσχημη κατάσταση της υγείας του, κατάφερε να σηκωθεί στις 5.30 το απόγευμα και να ανέβει στο αεροπλάνο του, όταν ένα νέο κύμα γερμανικών αεροσκαφών πλησίασε το αεροδρόμιο. Η απόφασή του να πολεμήσει παρά την ασθένεια αποδεικνύει το ακμαίο μαχητικό πνεύμα και την αφοσίωσή του στο καθήκον.

Κατά τη διάρκεια της λυσσαλέας αερομαχίας, τα βρετανικά Hurricane, διάτρητα από τα γερμανικά πυρά και με ολόκληρα κομμάτια τους να έχουν αποκολληθεί, επέστρεφαν στην Ελευσίνα για ανεφοδιασμό σε πυρομαχικά και καύσιμα, μόνο και μόνο για να ξαναριχτούν στη μάχη. Ο ίδιος ο Πατλ κατέρριψε άλλα τρία εχθρικά αεροπλάνα, ωστόσο, στην προσπάθειά του να υπερασπιστεί έναν συμπολεμιστή του που δεχόταν επίθεση από τρία Messerschmitts, χτυπήθηκε θανάσιμα. Το αεροπλάνο του, τυλιγμένο στις φλόγες, κατέπεσε στον κόλπο της Ελευσίνας, ο οποίος παραμένει ο υγρός τάφος του μέχρι σήμερα. Η κούραση και η υπερένταση των πεντέμισι μηνών συνεχών μαχών, από το μέτωπο της Αλβανίας έως την Αθήνα, θεωρείται ότι συνέβαλαν καθοριστικά στην πτώση του.

Η 20η Απριλίου 1941 έχει καταγραφεί στην ιστορία ως η ημέρα της τελευταίας μεγάλης αερομαχίας σε ελληνικό έδαφος. Ο κορυφαίος άσος της RAF, επισμηναγός Πατ Πατλ, έπεσε ως ο τελευταίος νεκρός αυτής της μάχης, σε ηλικία μόλις 27 ετών, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά ηρωισμού και αυτοθυσίας που τιμάται έως σήμερα.