Μια καλλιέργεια που πριν από μερικές δεκαετίες θεωρούνταν σχεδόν εξωτική για τα ελληνικά δεδομένα, έχει πλέον εδραιωθεί στον αγροτικό χάρτη της Κρήτης. Το αβοκάντο δεν αποτελεί πια μια πειραματική επιλογή για λίγους παραγωγούς, αλλά μια δυναμική δενδρώδη καλλιέργεια με σημαντική οικονομική αξία και συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση. Αυτή η τάση αποτυπώνεται ξεκάθαρα στην καλλιεργούμενη έκταση, η οποία, σύμφωνα με την ερευνήτρια του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ στο Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών και Αμπέλου, Θηρεσία-Τερέζα Τζατζάνη, ανέρχεται σε περισσότερα από 15.000 στρέμματα στο νησί. Η Κρήτη παραμένει το βασικό κέντρο της ελληνικής παραγωγής αβοκάντο, συγκεντρώνοντας τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα καλλιεργούμενη έκταση.
Όπως εξηγεί η κ. Τζατζάνη, η πραγματική έκταση της καλλιέργειας είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή που εμφανίζεται στα επίσημα στοιχεία. Τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα του ΟΠΕΚΕΠΕ καταγράφουν περίπου 5.000 δηλωμένα στρέμματα, ωστόσο όσοι παρακολουθούν από κοντά την καλλιέργεια στο νησί εκτιμούν ότι η πραγματική έκταση ξεπερνά τα 15.000 στρέμματα. Η ακριβής αποτύπωση της καλλιέργειας αποτελεί ένα από τα ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τα επόμενα χρόνια, προκειμένου να υπάρχει σαφής εικόνα για το μέγεθος και τις δυνατότητες του κλάδου.
Αποδόσεις και ποικιλίες στην Κρήτη
Η μέση παραγωγή εκτιμάται περίπου στους 1,2 τόνους ανά στρέμμα, αλλά οι αποδόσεις δεν είναι ίδιες παντού. Επηρεάζονται από την περιοχή, την ποικιλία, την ηλικία των δέντρων, τη φροντίδα του παραγωγού και, κυρίως, από τη διαθεσιμότητα νερού. Η Κρήτη έχει μακρά εμπειρία στην καλλιέργεια του αβοκάντο, με το Ινστιτούτο του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ να ασχολείται με αυτήν εδώ και περίπου 45 χρόνια. Η ποικιλία Hass παραμένει η πιο εμπορική στην Κρήτη, καθώς έχει μεγάλη ζήτηση και στο εξωτερικό. Παράλληλα, καλλιεργούνται και συγγενικές ποικιλίες, όπως η Lamb Hass, αλλά και παλαιότερες ποικιλίες που είχαν εγκατασταθεί στο νησί, όπως η Zutano, η Fuerte και η Bacon.
Παρά την καλή προσαρμογή του στις συνθήκες της Κρήτης, το αβοκάντο δεν είναι μια εύκολη καλλιέργεια. Πριν από κάθε νέα φύτευση χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση του εδάφους, αλλά και της επάρκειας και της ποιότητας του νερού. Το νερό είναι σήμερα ο σημαντικότερος περιοριστικός παράγοντας για την περαιτέρω επέκταση της καλλιέργειας στην Κρήτη. Η έλλειψή του, σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες και τις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες, δημιουργεί νέα δεδομένα για τους ντόπιους παραγωγούς.
Γεωγραφική κατανομή και προοπτικές
Οι πιο ευνοϊκές περιοχές για την καλλιέργεια βρίσκονται κυρίως στα Χανιά, ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας, καθώς και σε περιοχές προς το Ρέθυμνο, όπου υπάρχουν κατάλληλες συνθήκες και διαθέσιμο νερό. Αντίθετα, προς το Ηράκλειο και ακόμη περισσότερο προς την ανατολική Κρήτη, οι συνθήκες δεν θεωρούνται το ίδιο ευνοϊκές. Παρά τις δυσκολίες, το ενδιαφέρον των παραγωγών παραμένει ισχυρό. Το αβοκάντο είναι από τις λίγες δενδρώδεις καλλιέργειες που μπορούν να προσφέρουν υψηλό εισόδημα, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πρωτογενής τομέας δέχεται έντονες πιέσεις από το αυξημένο κόστος παραγωγής.
Η καλλιέργεια του αβοκάντο δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην Κρήτη. Υπάρχουν περιοχές στην υπόλοιπη Ελλάδα με παρόμοιο κλίμα, οι οποίες μπορούν να υποστηρίξουν φυτεύσεις. Η περιοχή της Κυπαρισσίας και ευρύτερα της Τριφυλίας παρουσιάζει ιδιαίτερα θετική εικόνα, ενώ στο πλαίσιο προγράμματος με την Περιφέρεια Πελοποννήσου εξετάστηκαν και άλλες περιοχές, όπως η Λακωνία και η Μεσσηνία. Υπό προϋποθέσεις, δεν αποκλείονται και άλλες περιοχές με κατάλληλο μικροκλίμα, όπως συγκεκριμένα σημεία στην Άρτα ή σε νησιά των Δωδεκανήσων. Ωστόσο, οι εκτάσεις εκτός Κρήτης δεν είναι ακόμη τόσο μεγάλες ώστε να αλλάζουν τη συνολική εικόνα της ελληνικής παραγωγής.
Εμπορική αξία και ποιοτικό πλεονέκτημα
Η άνοδος της καλλιέργειας συνδέεται και με τη σταθερή αύξηση της ζήτησης. Το αβοκάντο δεν αποδείχθηκε μια πρόσκαιρη διατροφική μόδα, αλλά έχει ενταχθεί πλέον πιο σταθερά στις διατροφικές συνήθειες των καταναλωτών. Η ελληνική παραγωγή απορροφάται σε μεγάλο βαθμό από την εγχώρια αγορά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν εξαγωγές ή εισαγωγές. Το εμπόριο του αβοκάντο είναι διεθνές, με μεγάλες ποσότητες να προέρχονται από χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Νότιας Αφρικής και άλλες σημαντικές παραγωγικές ζώνες.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο δεν είναι ο ανταγωνισμός σε επίπεδο όγκου. Το πλεονέκτημα της χώρας πρέπει να αναζητηθεί στην ποιότητα. Το κόστος παραγωγής είναι υψηλότερο σε σχέση με μεγάλες παραγωγικές περιοχές του εξωτερικού, όμως η ελληνική καλλιέργεια έχει ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα: την περιορισμένη παρουσία εχθρών και ασθενειών. Αυτό το γεγονός επιτρέπει, σε αρκετές περιπτώσεις, ακόμη και τη βιολογική παραγωγή, δίνοντας ένα τεράστιο πλεονέκτημα σε σχέση με την ποιότητα. Για μια μικρή παραγωγική χώρα όπως η Ελλάδα, ο στόχος είναι να δημιουργήσει ένα προϊόν με καλή φήμη, υψηλή ποιότητα και σταθερή ζήτηση, τόσο στην εσωτερική αγορά όσο και στο εξωτερικό, έναν στόχο που έχει σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί μέχρι σήμερα.
