Η ενσωμάτωση της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια απλή θεσμική εκκρεμότητα απέναντι στις Βρυξέλλες, αλλά ως καθοριστικός σταθμός για την αναδιάταξη της ελληνικής αγοράς ακινήτων και του τρόπου με τον οποίο η χώρα θα κινηθεί προς ένα πιο ανθεκτικό ενεργειακό μοντέλο. Το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας προειδοποιεί ότι τυχόν καθυστέρηση στην ενσωμάτωση των νέων κανόνων μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις, από αναστολή επενδύσεων έως μετατόπιση έργων και πρόσθετο κόστος για ιδιοκτήτες, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Το χρονοδιάγραμμα είναι ήδη ασφυκτικό, καθώς η προθεσμία για τη μεταφορά της αναθεωρημένης οδηγίας EPBD στην εθνική νομοθεσία λήγει στις 29 Μαΐου 2026. Την ίδια ώρα, η ελληνική πραγματικότητα παραμένει ιδιαίτερα προβληματική, αφού μεγάλο μέρος του κτιριακού αποθέματος είναι γερασμένο και ενεργειακά ανεπαρκές, με κατοικίες που έχουν ανεγερθεί πριν από το 1980 να εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς ουσιαστική θερμομονωτική προστασία, επιβαρύνοντας τα νοικοκυριά με υψηλό ενεργειακό κόστος και μικρότερη ανθεκτικότητα σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Οκτώ παρεμβάσεις για να μη χαθεί χρόνος
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το SBC Greece κατέθεσε στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας οκτώ συγκεκριμένες προτάσεις, επιχειρώντας να διαμορφώσει έναν καθαρό οδικό χάρτη για την εφαρμογή της οδηγίας στην Ελλάδα. Πρώτο αίτημα είναι να οριστεί και να δημοσιοποιηθεί άμεσα ένα επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα ενσωμάτωσης, ώστε η αγορά να έχει σαφή εικόνα για τις υποχρεώσεις που έρχονται και να προσαρμοστεί χωρίς αιφνιδιασμούς.
Στην ίδια κατεύθυνση, ζητείται η θέσπιση ελάχιστων ενεργειακών προτύπων, τα οποία θα ενεργοποιούνται σε κρίσιμες φάσεις της εμπορικής ζωής ενός ακινήτου, όπως η πώληση ή η εκμίσθωση. Η λογική πίσω από αυτή την πρόταση είναι ότι η ενεργειακή επίδοση του κτιρίου δεν μπορεί να παραμένει μια δευτερεύουσα τεχνική παράμετρος, αλλά πρέπει να συνδεθεί άμεσα με την οικονομική του αξία και τη θέση του στην αγορά.
Από την κατανάλωση στο συνολικό αποτύπωμα
Ένα ακόμη βασικό στοιχείο των προτάσεων αφορά την αξιολόγηση του συνολικού περιβαλλοντικού αποτυπώματος ενός κτιρίου σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του, από την παραγωγή των υλικών και την κατασκευή έως τη χρήση, την ανακαίνιση και την κατεδάφιση. Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει το βάρος από τη στενή μέτρηση της κατανάλωσης ενέργειας προς μια ευρύτερη λογική βιωσιμότητας, η οποία ενσωματώνει και τον λεγόμενο ενσωματωμένο άνθρακα.
Παράλληλα, το Συμβούλιο εισηγείται τη δημιουργία εθνικής ψηφιακής βάσης δεδομένων για τα κτίρια, μαζί με ένα ψηφιακό «διαβατήριο» για κάθε ακίνητο. Ένα τέτοιο εργαλείο θα δίνει τη δυνατότητα στους ιδιοκτήτες να γνωρίζουν ποιες παρεμβάσεις απαιτούνται, ποιο είναι το ενεργειακό προφίλ του ακινήτου τους και ποιο μπορεί να είναι το εκτιμώμενο κόστος αναβάθμισης, ενισχύοντας παράλληλα τη διαφάνεια στην αγορά.
Χωρίς χρηματοδότηση και τεχνική επάρκεια η μετάβαση δεν γίνεται
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη σύνδεση των νέων ενεργειακών απαιτήσεων με τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Το SBC Greece θεωρεί ότι προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ» και άλλες μορφές επιχορήγησης πρέπει να ευθυγραμμιστούν άμεσα με τα νέα πρότυπα, καθώς η μετάβαση δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε κανονιστικές απαιτήσεις χωρίς οικονομικά κίνητρα, ειδικά για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που αδυνατούν να καλύψουν το κόστος εκτεταμένων παρεμβάσεων.
Την ίδια στιγμή, το νέο πλαίσιο απαιτεί εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Για αυτό προτείνεται η συγκρότηση μητρώου πιστοποιημένων επαγγελματιών, καθώς και η στοχευμένη κατάρτιση μηχανικών και τεχνικών, ώστε οι ενεργειακές παρεμβάσεις να έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα και να μην εξαντλούνται σε τυπική συμμόρφωση. Μαζί με αυτό, ζητείται καλύτερος συντονισμός ανάμεσα στους δημόσιους φορείς και στην αγορά, μέσω ειδικής ομάδας υλοποίησης που θα παρακολουθεί την εφαρμογή του νέου πλαισίου και θα περιορίζει τις καθυστερήσεις και τις θεσμικές αστοχίες.
Κτίρια πιο ανθεκτικά σε ένα πιο σκληρό κλίμα
Στον πυρήνα των προτάσεων εντάσσεται και η ανάγκη για κτίρια που δεν θα είναι μόνο πιο αποδοτικά ενεργειακά, αλλά και πιο ανθεκτικά σε θερμικές εξάρσεις, πλημμυρικά φαινόμενα και πυρκαγιές. Για μια μεσογειακή χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης γίνονται πλέον πιο συχνές και πιο έντονες, το ζήτημα αυτό αποκτά στρατηγικό χαρακτήρα και επηρεάζει άμεσα τόσο τη στεγαστική ασφάλεια όσο και τη συνολική αξία του κτιριακού αποθέματος.
Την ίδια ώρα, το Συμβούλιο επισημαίνει ότι εξακολουθεί να εκκρεμεί το Εθνικό Σχέδιο Ανακαίνισης Κτιρίων, μια εκκρεμότητα που ενδέχεται να περιπλέξει τη χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους και να περιορίσει την ετοιμότητα της χώρας μπροστά στις υποχρεώσεις της νέας οδηγίας. Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η EPBD δεν αλλάζει απλώς κάποιους ενεργειακούς δείκτες. Αναδιαμορφώνει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα αποτιμάται, θα χρηματοδοτείται και θα εξελίσσεται η ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα. Το εάν η χώρα θα προλάβει να μετατρέψει την πίεση σε ευκαιρία ή αν θα βρεθεί ξανά να καλύπτει καθυστερημένα το χαμένο έδαφος θα κριθεί στους αμέσως επόμενους μήνες.
