Επέστρεψε χωρίς υπεκφυγές και χωρίς τη ρητορική απόπειρα ανανέωσης που επιχείρησε το προηγούμενο διάστημα. Ο Αλέξης Τσίπρας άφησε πίσω την προσπάθεια πολιτικού επαναλανσαρίσματος που δεν απέδωσε και επανήλθε σε μια γνώριμη γραμμή, με αναφορές στον λαό, στις ελίτ, στις κοινωνικές παροχές και στη διαβεβαίωση ότι αυτή τη φορά η διαδρομή θα είναι διαφορετική. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το πολιτικό μοτίβο δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Έχει ήδη δοκιμαστεί, έχει ακουστεί επανειλημμένα και έχει κριθεί σε πραγματικό χρόνο.
Η Λαμία έδειξε την πλήρη επιστροφή στη γνώριμη γραμμή
Η παρέμβασή του στη Λαμία κατέστησε σαφές ότι η περίοδος της λεγόμενης νέας εκκίνησης έχει ουσιαστικά κλείσει. Η εικόνα που εξέπεμψε δεν παρέπεμπε σε μια νέα πολιτική πρόταση με διαφορετικά χαρακτηριστικά, αλλά σε πλήρη επαναφορά της αντιπολιτευτικής συνταγής που σημάδεψε την περίοδο 2012 έως 2019.
Ακριβώς εκεί εντοπίζεται και το βασικό πολιτικό βάρος αυτής της επιστροφής. Το συγκεκριμένο μοντέλο αντιπολίτευσης δεν παραμένει στη σφαίρα της θεωρίας. Δοκιμάστηκε, μετατράπηκε σε κυβερνητική πράξη, αξιολογήθηκε από τους πολίτες και τελικά συνδέθηκε με μια ήττα που αποτυπώθηκε εκλογικά με τον πιο καθαρό τρόπο. Η επαναφορά του ίδιου λόγου δεν γίνεται σε ουδέτερο έδαφος, αλλά πάνω σε μια ήδη διαμορφωμένη μνήμη.
Η διεκδίκηση του μέλλοντος με υλικά του παρελθόντος
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο δεν είναι μόνο η επιστροφή σε μια παλαιότερη πολιτική φόρμουλα. Είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή παρουσιάζεται ως πρόταση για την επόμενη ημέρα. Ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίστηκε έτοιμος για εκλογική αναμέτρηση όποτε κι αν αυτή προκύψει, επιδιώκοντας να κατοχυρώσει εκ νέου τη θέση του βασικού αντιπάλου της κυβέρνησης.
Ωστόσο, μια τέτοια διεκδίκηση δεν αρκεί να διατυπώνεται. Χρειάζεται και κοινωνική επιβεβαίωση. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το κρίσιμο πολιτικό κενό. Για να αναδειχθεί κάποιος σε κεντρικό αντίπαλο της εξουσίας, πρέπει να έχει ήδη αποκτήσει αυτή τη θέση στη συνείδηση της κοινωνίας. Μέχρι στιγμής, αυτή η δυναμική δεν προκύπτει με σαφήνεια.
Η πίεση προς το ΠΑΣΟΚ αποκαλύπτει τον πραγματικό στόχο
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αιχμηρή αναφορά του προς το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να θεωρηθεί δευτερεύουσα. Αντιθέτως, φωτίζει τον άμεσο πολιτικό του στόχο. Η πίεση προς τη Χαριλάου Τρικούπη δεν αφορά μόνο τη συγκυρία, αλλά κυρίως τη μάχη για την κυριαρχία στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς και της λεγόμενης προοδευτικής παράταξης.
Οι αιχμές για συνέδρια και για τα διλήμματα συνεργασιών με τη Νέα Δημοκρατία δείχνουν ότι ο Τσίπρας επιχειρεί να εγκλωβίσει το ΠΑΣΟΚ στις εσωτερικές του αντιφάσεις και να επαναφέρει τον εαυτό του στο κέντρο αυτού του χώρου. Με άλλα λόγια, πριν επιχειρήσει να εμφανιστεί ως εναλλακτική λύση εξουσίας απέναντι στην κυβέρνηση, επιχειρεί να επιβληθεί ως ο αδιαμφισβήτητος πόλος απέναντι στους υπόλοιπους παίκτες της αντιπολίτευσης.
Το στρατηγικό πρόβλημα παραμένει ανοιχτό
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει σκληρό και αναπάντητο. Μπορεί ένα αφήγημα που έχει ήδη δοκιμαστεί και έχει δεχθεί ισχυρή πολιτική απόρριψη να επιστρέψει ως πειστική απάντηση για το μέλλον; Ή πρόκειται απλώς για ανακύκλωση παλιών σχημάτων, επειδή δεν έχει παραχθεί κάτι ουσιαστικά νέο;
Σε αυτό το σημείο βρίσκεται και ο πυρήνας του προβλήματος. Η δυσκολία δεν είναι επικοινωνιακή ούτε αισθητική. Δεν αφορά το περιτύλιγμα, αλλά τη στρατηγική ουσία. Το rebranding δεν απέτυχε επειδή δεν προβλήθηκε σωστά. Απέτυχε επειδή δεν συνοδεύτηκε από αληθινή μεταβολή πολιτικής ταυτότητας. Και όταν η προσπάθεια αλλαγής εξαντλείται σε επιφανειακές μετατοπίσεις, το παλιό περιεχόμενο επιστρέφει γρήγορα στο προσκήνιο.
Τελικά, αυτό που μένει είναι μια γνώριμη πολιτική πρόταση, με γνώριμες λέξεις, γνώριμες υποσχέσεις και γνώριμες στοχεύσεις. Και αυτό ακριβώς είναι το πιο δύσκολο φορτίο για τον Αλέξη Τσίπρα: ότι η κοινωνία δεν ακούει απλώς κάτι παλιό. Ακούει κάτι που έχει ήδη δοκιμάσει.
