Τουρκία: Δεν παρατείνει τη συμφωνία για τον αγωγό Κιρκούκ-Τσεϊχάν

Σε μια εξέλιξη που αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις ενεργειακές ισορροπίας στην ευρύτερη περιοχή, η Τουρκία καθιστά σαφές πως δεν προτίθεται να παρατείνει την υφιστάμενη συμφωνία για τον αγωγό πετρελαίου Κιρκούκ-Τσεϊχάν υπό τους όρους που ισχύουν σήμερα. Την πληροφορία μετέδωσε το διεθνές πρακτορείο Reuters, επικαλούμενο ανώτερο Τούρκο αξιωματούχο, ο οποίος τοποθετήθηκε σχετικά με το αίτημα που υπέβαλε η Βαγδάτη προς την Άγκυρα. Συγκεκριμένα, το Ιράκ ζήτησε την παράταση της ισχύουσας δεκαετούς συμφωνίας για τουλάχιστον ένα ακόμη έτος, με στόχο να δημιουργηθεί το απαραίτητο χρονικό περιθώριο για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και την κατάρτιση ενός νέου συμβολαίου.

Το χρονικό της διαμάχης και η διαιτησία

Η δεκαετής Συμφωνία Τουρκίας-Ιράκ για τον Αγωγό Αργού Πετρελαίου, η οποία αποτελεί το βασικό ρυθμιστικό πλαίσιο για τις εξαγωγές μέσω του συγκεκριμένου αγωγού, λήγει επίσημα στις 27 Ιουλίου. Παρά το γεγονός ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται σε διαρκή επαφή και συζητούν ένα νέο σχέδιο συμφωνίας, η στάση της Άγκυρας παραμένει ανυποχώρητη. «Δεν έχει νόημα να παραταθεί μια συμφωνία που έχει υποβληθεί σε διαιτησία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τούρκος αξιωματούχος, απορρίπτοντας ουσιαστικά το αίτημα του Ιράκ. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά λίστα εκκρεμοτήτων που αφορούν τόσο τις οικονομικές απαιτήσεις όσο και τη λειτουργικότητα του αγωγού.

Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία είχε ανακοινώσει πέρυσι την πρόθεσή της να τερματίσει την υπάρχουσα συμφωνία, ζητώντας την ανανέωσή της υπό νέους, ευνοϊκότερους για την ίδια όρους. Η πρόταση της Άγκυρας περιελάμβανε έναν μηχανισμό για τη διασφάλιση της πλήρους χρήσης του αγωγού, καθώς και συγκεκριμένες options, όπως η επέκταση του δικτύου προς το νότιο Ιράκ. Η στρατηγική σημασία του τερματικού σταθμού του Τσεϊχάν είναι κομβική, καθώς αποτελεί κρίσιμο σημείο εξαγωγής για το ιρακινό πετρέλαιο, ειδικά σε μια περίοδο που ο κύριος τερματικός σταθμός εξαγωγών της χώρας στη Βασόρα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, εξαιτίας της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Οι οικονομικές εκκρεμότητες και η λειτουργία του αγωγού

Το ιστορικό της διαμάχης περιλαμβάνει και σημαντικές οικονομικές διαφορές. Ο αγωγός παρέμεινε εκτός λειτουργίας για δυόμισι χρόνια, μετά την απόφαση διαιτητικού δικαστηρίου που υποχρέωσε την Άγκυρα να καταβάλει 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση. Το ποσό αυτό αφορά μη εξουσιοδοτημένες ιρακινές εξαγωγές που πραγματοποιήθηκαν μέσω Τουρκίας κατά την περίοδο 2014-2018. Η ροή του πετρελαίου επανεκκίνησε στα τέλη του προηγούμενου έτους, ωστόσο οι σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν τεταμένες. Επιπλέον, εκκρεμεί μια δεύτερη υπόθεση διαιτησίας που καλύπτει την περίοδο από το 2018 και μετά, καθώς και μια ακόμη υπόθεση που βρίσκεται σε εξέλιξη σε αμερικανικό δικαστήριο.

Από τεχνικής πλευράς, ο αγωγός διαθέτει χωρητικότητα σχεδόν 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών την ημέρα, ωστόσο λειτουργεί σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα. Αυτό οφείλεται σε ζητήματα ασφάλειας και σε άλλα διαχειριστικά προβλήματα που παραμένουν άλυτα. Σύμφωνα με στοιχεία που επεξεργάστηκε το Reuters, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από το Κιρκούκ προς την Τουρκία ανήλθαν σε 177.000 βαρέλια την ημέρα τον Απρίλιο, έναν αριθμό που απέχει πολύ από τη μέγιστη δυναμικότητα του αγωγού. Η διαπραγματευτική θέση της Τουρκίας, σε συνδυασμό με τις εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις, καθιστά το μέλλον της συμφωνίας αβέβαιο, με άμεσες επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια του Ιράκ και της ευρύτερης περιοχής.