«Τουρκική συγκατάθεση» στην ελληνική υφαλοκρηπίδα: Η κυβέρνηση οφείλει εξηγήσεις

Σοβαρά ερωτήματα για τον χειρισμό των υποθαλάσσιων ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί ο τουρκικός ισχυρισμός ότι το «KOBI RUEGG» επιχειρεί με τη «συγκατάθεση της Δημοκρατίας της Τουρκίας». Η αναφορά περιλαμβάνεται στην τουρκική NAVTEX 1067/26 και επιχειρεί να εμφανίσει την Άγκυρα ως αρχή που εγκρίνει εργασίες σε περιοχή ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Ο ισχυρισμός της τουρκικής πλευράς δεν αποδεικνύει ότι η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε άδεια από την Άγκυρα. Δημιουργεί, ωστόσο, συγκεκριμένη απαίτηση διευκρινίσεων για το εάν υπήρξε επικοινωνία της εταιρείας ή του πλοίου με τις τουρκικές αρχές, ποιο ήταν το περιεχόμενό της και πώς αντιμετωπίζεται η απόπειρα αξιοποίησής της για προβολή τουρκικής δικαιοδοσίας.

Η υπόθεση αφορά έρευνες για καλώδιο οπτικών ινών που συνδέεται με τη Μέση Ανατολή. Αποκτά πρόσθετη σημασία ενόψει της προετοιμασίας επανέναρξης εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου, Great Sea Interconnector, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να επιβάλει τη δική της παρουσία στη διαδικασία πραγματοποίησης υποθαλάσσιων έργων.

Η τουρκική NAVTEX και η απαίτηση σαφών απαντήσεων

Το ερευνητικό «KOBI RUEGG», με σημαία Μπαχαμών, πραγματοποιεί εργασίες βάσει άδειας των ελληνικών αρχών. Ο σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε δική του αγγελία, επικαλούμενος την τουρκική επιστολή προς τον ΟΗΕ της 18ης Μαρτίου 2020 και τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας.

Το κρίσιμο σημείο της NAVTEX είναι η διατύπωση περί τουρκικής συγκατάθεσης στις γεωφυσικές έρευνες. Με αυτήν, η Τουρκία προβάλλει την εικόνα ότι διαθέτει αρμοδιότητα έγκρισης των εργασιών, επιχειρώντας να μεταφέρει τις μονομερείς θέσεις της στο επιχειρησιακό πεδίο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν προηγήθηκε απευθείας συνεννόηση με το πλοίο ή τη διαχειρίστρια εταιρεία. Η πιθανότητα αιτήματος άδειας και το ενδεχόμενο προληπτικής ενημέρωσης αποτελούν διαφορετικές εκδοχές, για τις οποίες απαιτούνται στοιχεία. Η απουσία διευκρινίσεων αφήνει χώρο στην τουρκική πλευρά να παρουσιάζει τη δική της εκδοχή ως δεδομένη.

Η ελληνική απάντηση δόθηκε με anti-NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου, η οποία απέρριψε την τουρκική αγγελία ως άκυρη βάσει του διεθνούς δικαίου. Η Αθήνα αντέταξε έτσι τη θέση της ως προς την αρμοδιότητα έκδοσης της σχετικής ναυτικής προειδοποίησης.

Η ανταλλαγή αγγελιών αφήνει ανοιχτή την πολιτική υποχρέωση πλήρους ενημέρωσης. Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει εάν γνωρίζει οποιαδήποτε εταιρική επικοινωνία με την Άγκυρα και ποιες ενέργειες αναλαμβάνει για την απόκρουση της τουρκικής αξίωσης. Ο ισχυρισμός περί συγκατάθεσης δεν αποκτά νομιμότητα απλώς επειδή καταγράφεται σε μια τουρκική ανακοίνωση.

Το GSI, η αναμονή στο Ηράκλειο και η επιμονή της Άγκυρας

Στο λιμάνι του Ηρακλείου βρίσκεται από την Τρίτη το γαλλικό ερευνητικό «Abeille Marengo», προερχόμενο από τη Νάπολη. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του δημοσιεύματος, αναμένει την έκδοση NAVTEX το πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου για την έναρξη των εργασιών της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Οι ίδιες πληροφορίες τοποθετούν την επανέναρξη στο σημείο όπου οι έρευνες είχαν διακοπεί το καλοκαίρι, κοντά στο όριο των έξι ναυτικών μιλίων της Κάσου. Η χρονική συγκυρία ενισχύει τη σημασία της υπόθεσης του «KOBI RUEGG», καθώς η τουρκική πλευρά μπορεί να επιχειρήσει να επαναφέρει ανάλογους ισχυρισμούς και για το ενεργειακό έργο.

Η αναφορά του δημοσιεύματος στο εταιρικό σχήμα με τη γαλλική Meridiam και τον ΑΔΜΗΕ συνοδεύεται από προβληματισμό για ενδεχόμενες επαφές με την Τουρκία. Δεν παρατίθενται, ωστόσο, στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι πραγματοποιήθηκαν τέτοιες συνεννοήσεις ή ότι ζητήθηκε τουρκική έγκριση. Το ζήτημα απαιτεί επίσημες απαντήσεις από τους εμπλεκόμενους φορείς.

Παράλληλα, η εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση στην Τουρκία επιβεβαιώνει την επιμονή στις διεκδικήσεις της. Ο επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Οζγκιούρ Οζέλ, επέκρινε τον Χακάν Φιντάν, κατηγορώντας την κυβέρνηση για υποχωρητικότητα έναντι της Ελλάδας.

Οι αιτιάσεις του αφορούσαν το δόγμα του casus belli και τη διαφορά ανάμεσα σε απλή ενημέρωση για τα καλώδια και σε απαίτηση επίσημης άδειας. Κατά την επιχειρηματολογία Οζέλ, η αποδοχή ενημέρωσης αποδυναμώνει τις τουρκικές θέσεις.

Η απάντηση της τουρκικής διπλωματίας απέκλεισε οποιαδήποτε μεταβολή γραμμής. Ο Φιντάν απέρριψε τις κατηγορίες, διαμηνύοντας ότι οι θέσεις της Άγκυρας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν «σταθερές και αμετάβλητες» και ότι η Τουρκία υπερασπίζεται όσα διεκδικεί «χωρίς παραχωρήσεις».

Για την ελληνική κυβέρνηση, η ουσιαστική δοκιμασία βρίσκεται στη διασφάλιση της απρόσκοπτης εκτέλεσης των έργων και στην απόρριψη κάθε απαίτησης τουρκικής έγκρισης. Η σαφής ενημέρωση για τις πραγματικές συνεννοήσεις και η προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων αποτελούν συγκεκριμένες υποχρεώσεις που υπερβαίνουν την έκδοση μιας απαντητικής ναυτικής αγγελίας.