Σε μια κίνηση που εκλαμβάνεται ως μείζονα κλιμάκωση, παρά την απουσία άμεσης στρατιωτικής δράσης, η Τουρκία προχωρά στην κατάθεση νομοσχεδίου για την κατοχύρωση του δόγματος της "Γαλάζιας Πατρίδας" στο εσωτερικό της δίκαιο. Η πρωτοβουλία αυτή, σύμφωνα με ανάλυση του Κώστα Ράπτη, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική "νομικού πολέμου" (lawfare), όπου η Άγκυρα επιδιώκει να υποκαταστήσει τη στ военική κινητοποίηση με νομικά εργαλεία, παγιώνοντας τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Όπως ανακοίνωσε το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, ο υπό επεξεργασία "Νόμος περί Ναυτικής Δικαιοδοσίας" θα λειτουργήσει ως ένας νόμος-πλαίσιο, ορίζοντας τις αρμοδιότητες της Τουρκίας σε θαλάσσιες περιοχές που η ίδια θεωρεί δικαιοδοσίας της. Το υπουργείο υπογράμμισε τη συμμετοχή του στην προετοιμασία του σχεδίου σε στρατιωτικό, τεχνικό, ακαδημαϊκό και νομικό επίπεδο, διαμηνύοντας ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις θα συνεχίσουν να προστατεύουν τα συμφέροντα της χώρας με ακλόνητη αποφασιστικότητα. Ουσιαστικά, πρόκειται για την ενσωμάτωση στο εσωτερικό δίκαιο ενός προσδιορισμού των θαλάσσιων δικαιοδοσιών που δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, δεσμεύοντας πολιτικά και νομικά κάθε μελλοντική τουρκική κυβέρνηση.
Η ελληνική πλευρά αντέδρασε άμεσα. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στο Energy Transition Summit, τόνισε ότι μονομερή μέτρα που θα έπρεπε να καθοριστούν σε πολυμερές ή διμερές επίπεδο είναι κινήσεις μόνο για εσωτερική χρήση, χωρίς διεθνή εφαρμογή. Υπενθύμισε ότι η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αποτελεί μέρος του διεθνούς εθιμικού δικαίου και δεσμεύει όλα τα κράτη, ακόμη και αν δεν την έχουν υπογράψει. Αντίθετα, ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών, καθηγητής Γιάννης Βαληνάκης, εξέφρασε έντονη ανησυχία, κάνοντας λόγο για προσπάθεια μονομερούς επιβολής νέων ελληνοτουρκικών συνόρων, χαρακτηρίζοντας τις ώρες "ιστορικά κρίσιμες".
Ο συνασπισμός των αναθεωρητικών δυνάμεων
Η τουρκική κίνηση δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε μια παγκόσμια τάση όπου μεσαίες δυνάμεις αμφισβητούν την κυριαρχία του διεθνούς δικαίου. Όπως εξηγεί ο διευθυντής του Geoeurope.org, Βαγγέλης Χωραφάς, η UNCLOS βρίσκεται στο στόχαστρο χωρών όπως η Τουρκία και το Ιράν, οι οποίες εντείνουν τη χρήση του lawfare, εντάσσοντας μονομερείς διεκδικήσεις στην εσωτερική τους έννομη τάξη. Το Ιράν, για παράδειγμα, προωθεί σχέδιο για τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, επιβάλλοντας τέλη διέλευσης και ελέγχοντας τη ναυσιπλοΐα, ως απάντηση στην επίθεση που δέχτηκε από ΗΠΑ και Ισραήλ.
Παράλληλα, η Κίνα, μέσω του "Νόμου για την Ακτοφυλακή", νομιμοποιεί εσωτερικά τη χρήση βίας σε ύδατα που η UNCLOS αναγνωρίζει ως ΑΟΖ άλλων κρατών, δημιουργώντας ένα προηγούμενο που μελετούν οι μεσαίες δυνάμεις. Η Ινδονησία και η Ινδία ακολουθούν παρόμοιες πρακτικές, περιορίζοντας τη διέλευση ξένων πολεμικών πλοίων ή απαιτώντας προηγούμενη άδεια για στρατιωτικές ασκήσεις, σε μια στάση "επιλεκτικής συμμόρφωσης" προς τη διεθνή σύμβαση.
Η απάντηση στη σύμπραξη Ελλάδας-Ισραήλ
Η Άγκυρα φαίνεται να ανησυχεί ιδιαίτερα από την εξοπλιστική και στρατιωτική σύμπραξη της Ελλάδας με τη Γαλλία και το Ισραήλ, με ορισμένους να κάνουν λόγο για "νέα Συμφωνία Σεβρών στη Μεσόγειο". Σύμφωνα με τον Βαγγέλη Χωραφά, η τουρκική κίνηση αποτελεί άμεση απάντηση στην ενίσχυση του άξονα Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ, καθώς η Άγκυρα αισθάνεται ότι η συνεργασία αυτή, υποστηριζόμενη από την UNCLOS, την "κλειδώνει" στις ακτές της. Η νομοθέτηση της υφαλοκρηπίδας αποσκοπεί στο να ακυρώσει στην πράξη το East Med Gas Forum και τις οριοθετήσεις των γειτόνων της, παρουσιάζοντας τις δικές της διεκδικήσεις ως "νόμο του κράτους".
Αρνούμενη σταθερά την UNCLOS και θεσπίζοντας δικούς της νόμους, η Τουρκία επιχειρεί να εξαιρεθεί από τη δημιουργία νέου εθιμικού δικαίου, ελπίζοντας ότι σε μια μελλοντική διαπραγμάτευση η εσωτερική της νομοθεσία θα έχει το ίδιο ειδικό βάρος με τις διεθνείς συνθήκες. Μέσω εσωτερικών κανονισμών και χαρτών που κατατίθενται σε διεθνείς οργανισμούς, η αναθεωρητική δύναμη προσπαθεί να μετατρέψει μια αυθαιρεσία σε "κανονικότητα". Αν η διεθνής κοινότητα δεν αντιδράσει άμεσα, το νέο αυτό "δίκαιο" κινδυνεύει να παγιωθεί, μετατρέποντας τη θάλασσα από χώρο συνεργασίας σε ένα μωσαϊκό συγκρουόμενων εθνικών νόμων, όπου ο ισχυρότερος θα ορίζει το δικό του "δίκαιο".
