Τραμπ απειλεί με κατάληψη του ιρανικού νησιού Χαργκ

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε σε μια νέα, εξαιρετικά επιθετική δήλωση, απειλώντας ευθέως με κατάληψη του ιρανικού νησιού Χαργκ και άλλων πετρελαϊκών υποδομών της χώρας. Η απειλή αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου οι διπλωματικές προσπάθειες για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ των δύο κρατών έχουν περιέλθει σε πλήρες αδιέξοδο, αυξάνοντας δραματικά την ένταση στην ήδη εύθραυστη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Το νησί Χαργκ, ένας κοραλλιογενής σχηματισμός που βρίσκεται στα ανοιχτά των ιρανικών ακτών, δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό σημείο. Αποτελεί την οικονομική "ζωτική αρτηρία" της Τεχεράνης, καθώς μέσω αυτού διακινείται περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας. Η σημασία του είναι τέτοια που οποιαδήποτε ενέργεια εναντίον του θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την ιρανική οικονομία.

"Κάποια στιγμή στο όχι πολύ μακρινό μέλλον, θα πάρουμε το νησί Χαργκ και άλλα σημεία πετρελαϊκών υποδομών και θα αναλάβουμε τον πλήρη έλεγχο των αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου τους, όπως κάναμε με τη Βενεζουέλα", έγραψε χαρακτηριστικά ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social. Παρότι δεν είναι η πρώτη φορά που ο Αμερικανός πρόεδρος αφήνει να εννοηθεί μια τέτοια προοπτική, τα τελευταία του σχόλια θεωρούνται σημαντική κλιμάκωση, καθώς οι διεθνείς μεσολαβητές καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες για να προωθήσουν τον διάλογο και να αποτρέψουν μια νέα στρα военная σύγκρουση.

Η γεωστρατηγική σημασία του νησιού Χαργκ

Το Χαργκ είναι μια λωρίδα γης μήκους περίπου πέντε μιλίων, με έκταση περίπου το ένα τρίτο του Μανχάταν. Αμερικανοί αξιωματούχοι το περιγράφουν ως το "κέντρο" ολόκληρου του ιρανικού πετρελαϊκού συστήματος. Οι προβλήτες του εκτείνονται σε νερά αρκετά βαθιά ώστε να υποδέχονται τα μεγαλύτερα πετρελαιοφόρα, καθιστώντας το έναν κρίσιμο κόμβο διανομής. Η κεντρική του σημασία για την οικονομία του Ιράν είναι διαχρονική. Ένα απόρρητο έγγραφο της CIA από το 1984 το χαρακτήριζε ως "το πιο ζωτικό στοιχείο του ιρανικού πετρελαϊκού συστήματος", τονίζοντας ότι η λειτουργία του είναι απαραίτητη για την οικονομική επιβίωση της χώρας.

Παρότι υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών που παρακάμπτουν το Στενό του Ορμούζ, αυτές είναι περιορισμένες και δεν έχουν δοκιμαστεί σε μεγάλη κλίμακα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA). Το 2021, το Ιράν εγκαινίασε το τερματικό του Τζάσκ στον Κόλπο του Ομάν, αλλά αυτό δεν θεωρείται πλήρως αξιόπιστη εναλλακτική λύση. Η χωρητικότητα αποθήκευσης στο Χαργκ εκτιμάται περίπου στα 30 εκατομμύρια βαρέλια, γεγονός που υπογραμμίζει την τεράστια σημασία του. Παλαιότερα μέσα στο έτος, ο Ισραηλινός πολιτικός της αντιπολίτευσης Γιάιρ Λαπίντ είχε δηλώσει ότι η καταστροφή του τερματικού θα "παρέλυε την οικονομία του Ιράν και θα μπορούσε να ρίξει το καθεστώς".

Ιρανικές προετοιμασίες και αμερικανικά σχέδια

Απέναντι σε αυτή την αυξανόμενη απειλή, το Ιράν φαίνεται να έχει λάβει τα μέτρα του. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, είχε προειδοποιήσει τον Μάρτιο ότι "οι εχθροί του Ιράν, με τη στήριξη μιας χώρας της περιοχής", προετοιμάζονταν να καταλάβουν ένα από τα νησιά της χώρας. Σε προετοιμασία για μια πιθανή αμερικανική επιχείρηση, το Ιράν έχει τοποθετήσει παγίδες και έχει μεταφέρει πρόσθετο στρατιωτικό προσωπικό και συστήματα αεράμυνας στο νησί, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές που γνωρίζουν αναφορές αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Το νησί διαθέτει ήδη διαστρωματωμένες άμυνες, ενώ οι Ιρανοί μετέφεραν επιπλέον φορητά αντιαεροπορικά συστήματα καθοδηγούμενων πυραύλων μικρού βεληνεκούς (MANPADS).

Οι ΗΠΑ δεν είναι άγνωστες με επιχειρήσεις στο νησί. Ο Τραμπ δήλωσε τον Μάρτιο ότι οι ΗΠΑ βομβάρδισαν "κάθε στρατιωτικό στόχο" στο Χαργκ, απειλώντας παράλληλα με επίθεση στις πετρελαϊκές υποδομές του. Βίντεο που αναρτήθηκε στο Truth Social και γεωεντοπίστηκε από το CNN έδειχνε αμερικανικά πλήγματα στις εγκαταστάσεις αεροδρομίου του νησιού, με μεγάλες εκρήξεις και μαύρο καπνό. Ο Τραμπ είχε δηλώσει την ίδια ημέρα ότι το Χαργκ "δεν βρίσκεται ψηλά στη λίστα, αλλά είναι ένα από πολλά διαφορετικά πράγματα, και μπορώ να αλλάξω γνώμη σε δευτερόλεπτα". Ωστόσο, ήδη από το 1988, είχε μιλήσει για εισβολή στο νησί, δηλώνοντας σε συνέντευξή του στον Guardian: "Μια σφαίρα εναντίον ενός από τους άνδρες μας ή των πλοίων μας και θα έκανα μεγάλη ζημιά στο νησί Χαργκ. Θα πήγαινα και θα το καταλάμβανα".

Στις αρχές Απριλίου, οι ΗΠΑ είπαν ότι έπληξαν στρατιωτικούς στόχους στο νησί, χωρίς να στοχεύσουν τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Mehr ανέφερε ότι οι ναυτιλιακές υποδομές υπέστησαν μικρές ζημιές. Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου πιστεύουν ότι η κατάληψη του νησιού θα "χρεοκοπούσε πλήρως" τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν και θα μπορούσε να οδηγήσει σε γρήγορο τέλος του πολέμου. Ωστόσο, πολλοί μέσα στη διοίκηση είναι επιφυλακτικοί, καθώς ένα τέτοιο σχέδιο θα απαιτούσε σημαντική ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. Σχέδια του αμερικανικού στρατού για πιθανή κατάληψη του νησιού έχουν εκπονηθεί εδώ και μήνες, αλλά επανειλημμένα έχουν "παγώσει", επειδή η επιχείρηση θεωρήθηκε υπερβολικά ριψοκίνδυνη.