Τραμπ προς Τεχεράνη: Χρόνος στη διπλωματία, όλες οι επιλογές στο τραπέζι

Νέα τροπή παίρνει η κρίση στη Μέση Ανατολή, μετά την αιφνιδιαστική απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να παγώσει προσωρινά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται να δίνει χώρο στη διπλωματία, χωρίς να εγκαταλείπει την απειλή νέας στρατιωτικής δράσης, εφόσον η Τεχεράνη κινηθεί εκ νέου επιθετικά.

Η προσωρινή αναστολή των αμερικανικών βομβαρδισμών μείωσε την ένταση στις αγορές και οδήγησε σε πτώση των τιμών του πετρελαίου. Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, καθώς οι απειλές του Ιράν, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και η κλιμάκωση στην Υεμένη διατηρούν την περιοχή σε κατάσταση διαρκούς συναγερμού.

Ο Μάικ Γουόλτς, μιλώντας στο Fox News, ανέφερε ότι ο Τραμπ αφήνει αυτή τη στιγμή χώρο στις διαπραγματεύσεις, οι οποίες συνεχίζονται. Την ίδια ώρα, ξεκαθάρισε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει αποσύρει από το τραπέζι το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης, υπογραμμίζοντας πως όλες οι επιλογές παραμένουν διαθέσιμες.

Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο Ιράν ανεστάλησαν το βράδυ της Παρασκευής, έπειτα από δύο εβδομάδες πρωτοφανών πληγμάτων, μετά την κατάπαυση του πυρός του Απριλίου. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη δεν ανακοίνωσε επίθεση κατά αμερικανικών βάσεων στις μοναρχίες του Κόλπου, συμμάχους της Ουάσιγκτον, ενώ δεν καταγράφηκαν νυχτερινοί συναγερμοί στις συγκεκριμένες χώρες.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού, Μοχαμάντ Ακραμινιά, δήλωσε ότι η στρατηγική της Τεχεράνης βασίζεται στην ανταπόδοση και ότι, από τη στιγμή που σταμάτησαν οι αμερικανικές επιχειρήσεις, διακόπηκαν και οι ιρανικές. Η δήλωση αυτή δείχνει πως και οι δύο πλευρές επιχειρούν προς το παρόν να αποφύγουν μια άμεση ανεξέλεγκτη σύγκρουση, χωρίς να υποχωρούν επί της ουσίας από τις θέσεις τους.

Πτώση στο πετρέλαιο και ανησυχία για τα αποθέματα Patriot

Οι χρηματαγορές αντέδρασαν με ανακούφιση στην προσωρινή αποκλιμάκωση. Η τιμή του Brent Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς, υποχώρησε σχεδόν 5%, κινούμενη γύρω στα 92 δολάρια το βαρέλι, ενώ για σύντομο διάστημα έπεσε ακόμη και κάτω από τα 90 δολάρια. Αντίστοιχη πτώση κατέγραψε και η αμερικανική ποικιλία West Texas Intermediate, η οποία κινήθηκε περίπου στα 84 δολάρια.

Η μείωση των τιμών αποτυπώνει την άμεση σύνδεση της πολεμικής έντασης στον Κόλπο με την ενεργειακή ασφάλεια και την παγκόσμια οικονομία. Όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά ή υπό περιορισμούς, η αγορά πετρελαίου θα συνεχίσει να αντιδρά νευρικά σε κάθε στρατιωτική ή διπλωματική εξέλιξη.

Καθώς ο πόλεμος οδεύει προς τη συμπλήρωση πέντε μηνών, αμερικανικά μέσα ενημέρωσης καταγράφουν ανησυχίες για ελλείψεις σε πυρομαχικά κρίσιμης σημασίας. Σύμφωνα με τους New York Times, η κυβέρνηση Τραμπ προβληματίζεται για τη μείωση των αποθεμάτων πυρομαχικών που χρησιμοποιούνται στα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot και σε άλλα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας, τα οποία προστατεύουν κράτη της περιοχής.

Ο Μάικ Γουόλτς απέρριψε την εικόνα αδυναμίας, υποστηρίζοντας ότι ο αμερικανικός στρατός διαθέτει όλα όσα χρειάζεται για να συνεχίσει την εκστρατεία με αποτελεσματικότητα. Πρόσθεσε επίσης ότι αναπτύσσονται επιπλέον πόροι στη Μέση Ανατολή, στοιχείο που δείχνει ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί την επιχειρησιακή ετοιμότητά της, παρά την προσωρινή παύση των πληγμάτων.

Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, θεωρεί ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε δύσκολη και ασταθή θέση και πιθανόν αναζητούν νέα στρατηγική. Ο Μοχαμάντ Ακραμινιά προειδοποίησε ότι αν οι Αμερικανοί ακολουθήσουν ξανά τη γραμμή του Μπενιαμίν Νετανιάχου και συνεχίσουν τον πόλεμο, ιδίως με αεροπορικά πλήγματα, τότε η σύρραξη θα επεκταθεί γεωγραφικά.

Η προειδοποίηση ήρθε δύο ημέρες πριν από την επίσκεψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον. Ο Νετανιάχου υποστηρίζει σταθερά σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν και δήλωσε ότι στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες του Τραμπ να σταματήσει τις υποτιθέμενες φιλοδοξίες της Τεχεράνης να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο. Το Ιράν εξακολουθεί να αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανέφερε ότι θα ήταν θετικό αν μπορούσε να υπάρξει αποτέλεσμα χωρίς μάχες υψηλής έντασης. Η δήλωση αυτή δεν αναιρεί τη σταθερή πίεση του Ισραήλ προς τις ΗΠΑ για αυστηρότερη στάση απέναντι στην Τεχεράνη, ειδικά σε μια περίοδο που η σύγκρουση έχει ήδη εξαπλωθεί σε πολλαπλά μέτωπα.

Ορμούζ, ναυτικός αποκλεισμός και νέα ένταση στην Υεμένη

Στην ιρανική πρωτεύουσα, η εικόνα εμφανίστηκε πιο ήρεμη μετά την παύση των βομβαρδισμών. Η καθημερινότητα στην Τεχεράνη άρχισε να επιστρέφει σε πιο φυσιολογικούς ρυθμούς, με την κυκλοφοριακή συμφόρηση και τη ζέστη να κυριαρχούν στους δρόμους, καθώς η πόλη δεν υπέστη γενικευμένους βομβαρδισμούς μετά την επανέναρξη των εχθροπραξιών στις αρχές Ιουλίου.

Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη διατηρεί κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και επιμένει στην επιβολή τελών διέλευσης, παρά την αντίθεση της Ουάσιγκτον. Το Ιράν ανακοίνωσε ότι είχε νέες συνομιλίες με το Ομάν, στην άλλη πλευρά του στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος, με αντικείμενο τη μελλοντική διαχείρισή του.

Η καταρχήν συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, γνωστή ως «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», είχε υπογραφεί στις 7 Ιουνίου και προέβλεπε κύκλο ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών. Η συμφωνία όμως κατέρρευσε πριν συμπληρωθεί ένας μήνας εφαρμογής, επιβεβαιώνοντας το βάθος της δυσπιστίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Τα Στενά του Ορμούζ, που είχαν ανοίξει για λίγες ημέρες χάρη στη συμφωνία, ανακοινώθηκε από την Τεχεράνη ότι είναι ξανά κλειστά. Σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, έξι πλοία που προσπάθησαν να περάσουν χωρίς άδεια σταματήθηκαν μέσα στις προηγούμενες 24 ώρες. Ως απάντηση, οι ΗΠΑ επέβαλαν εκ νέου αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.

Το ιρανικό πρακτορείο Defa Press μετέδωσε ότι πετρελαιοφόρο χτυπήθηκε από νάρκη, αφού φέρεται να απέκλινε από τη μόνη πορεία που επιτρέπει η Τεχεράνη κατά μήκος των ιρανικών ακτών. Η πληροφορία δεν έχει επιβεβαιωθεί από άλλες πηγές, στοιχείο που κρατά την υπόθεση σε επίπεδο σοβαρής αλλά ανεπιβεβαίωτης καταγγελίας.

Παρότι στον Κόλπο φάνηκε να επικρατεί σχετική ηρεμία για δύο ημέρες, οι εχθροπραξίες εντάθηκαν σε νέο μέτωπο: τη σύγκρουση ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι πρόσκεινται στο Ιράν.

Η ένταση ξεκίνησε στις 13 Ιουλίου, με αφορμή τον έλεγχο των υεμενίτικων αιθέρων. Η Τεχεράνη έστειλε στη Σανάα αεροσκάφος με αντιπροσωπεία των Χούθι, χωρίς να ζητήσει άδεια από το Ριάντ, όπως συνέβαινε τα τελευταία δέκα χρόνια. Η κίνηση αυτή οδήγησε σε βομβαρδισμούς στο αεροδρόμιο της πρωτεύουσας της Υεμένης, οι οποίοι αποδόθηκαν στη Σαουδική Αραβία.

Σε αντίποινα, οι Χούθι κήρυξαν ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, έθεσαν στο στόχαστρο σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα και, για πρώτη φορά από το 2022, χτύπησαν στόχους μέσα στην επικράτεια του βασιλείου. Το Σάββατο επιτέθηκαν, σύμφωνα με τις πληροφορίες, σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας.

Η εικόνα στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη. Η παύση των αμερικανικών επιχειρήσεων στο Ιράν δεν ισοδυναμεί με ειρήνη. Οι ΗΠΑ κρατούν ανοιχτή την επιλογή νέων πληγμάτων, το Ιράν διατηρεί τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία συγκρούεται με τους Χούθι και το Ισραήλ πιέζει για σκληρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη. Η διπλωματία έχει κερδίσει λίγο χρόνο, όμως η περιοχή παραμένει ένα βήμα πριν από νέα γενικευμένη ανάφλεξη.