Τραμπ σε Νετανιάχου: Αποσύρστε δυνάμεις από Συρία και Λίβανο

Σε μια εξέλιξη που αναδιαμορφώνει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να ζήτησε από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου την άμεση έναρξη αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων από τη Συρία και τον Λίβανο. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες που μεταδίδει το αμερικανικό δίκτυο Axios, η τηλεφωνική συνομιλία των δύο ηγετών πραγματοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη, με τον Τραμπ να εκφράζει ξεκάθαρα την αντίθεσή του στη συνεχιζόμενη ισραηλινή στρατιωτική παρουσία σε ξένα εδάφη.

Το αίτημα του Τραμπ έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τον Νετανιάχου, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με καθοριστικές εκλογές σε τρεις μήνες, που θα κρίνουν τόσο την πολιτική του επιβίωση όσο και την προσωπική του ελευθερία. Παράγοντες της ισραηλινής πολιτικής σκηνής εκτιμούν ότι είναι εξαιρετικά απίθανο ο Νετανιάχου να προχωρήσει σε σημαντικές κινήσεις αποχώρησης από τα συριακά εδάφη ή να επιτρέψει περαιτέρω αναδιατάξεις στον Λίβανο πέραν των ήδη συμφωνημένων. Η πίεση, ωστόσο, από την Ουάσινγκτον αυξάνεται διαρκώς, θέτοντας σε δοκιμασία τη μακροχρόνια στρατηγική σχέση των δύο χωρών.

Επί του παρόντος, οι ισραηλινές δυνάμεις ελέγχουν εκτεταμένες περιοχές στο νότιο Λίβανο και τη νότια Συρία. Η ισραηλινή κυβέρνηση δικαιολογεί αυτή την παρουσία ως αναγκαίο μέτρο για την αποτροπή μιας νέας επίθεσης ανάλογης με εκείνη της 7ης Οκτωβρίου. Ωστόσο, ανώτερα στελέχη της κυβέρνησης Νετανιάχου φέρονται να επιθυμούν τη διατήρηση του ελέγχου επ' αόριστον, με ορισμένους μάλιστα να προωθούν σχέδια για την ίδρυση εβραϊκών οικισμών, γεγονός που θα περιέπλεκε ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Axios, ο Τραμπ ήταν κατηγορηματικός στη συνομιλία του με τον Νετανιάχου, τονίζοντας ότι η ισραηλινή στρατιωτική παρουσία σε συριακό έδαφος δημιουργεί εντάσεις και ενέχει τον κίνδυνο κλιμάκωσης. "Δεν σας θέλουν εκεί. Πρέπει να αναδιατάξετε τις δυνάμεις σας", φέρεται να είπε ο Αμερικανός πρόεδρος, επεκτείνοντας την ίδια προειδοποίηση και για την περίπτωση του Λιβάνου. Από την πλευρά του, το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού εξέδωσε ανακοίνωση αναφέροντας ότι ο Νετανιάχου έθεσε το ζήτημα της ανάγκης δημιουργίας ζωνών ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων του Ισραήλ.

Η συγκεκριμένη τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε μία ημέρα μετά τη συνάντηση του Τραμπ με τον Σύρο πρόεδρο Αχμάντ αλ-Σαράα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία. Η χρονική αλληλουχία των γεγονότων υποδηλώνει μια συντονισμένη διπλωματική προσπάθεια της Ουάσινγκτον να εξομαλύνει τις σχέσεις στην περιοχή, πιέζοντας το Ισραήλ για υποχωρήσεις.

Η κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με αξιωματούχους, προσπαθούσε επί μήνες να επιτύχει μια νέα συμφωνία ασφαλείας μεταξύ Ισραήλ και Συρίας. Οι προσπάθειες αυτές, ωστόσο, προσέκρουσαν στην άρνηση του Νετανιάχου να προχωρήσει στις απαιτούμενες παραχωρήσεις, οι οποίες περιλάμβαναν τη σταδιακή απόσυρση του ισραηλινού στρατού από τα συριακά εδάφη που κατέλαβε μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024. Η άρνηση αυτή έχει οδηγήσει σε αυξημένες εντάσεις στη νότια Συρία, όπου Σύροι πολίτες διαδηλώνουν κατά της ισραηλινής παρουσίας, με αποτέλεσμα συχνές συγκρούσεις με Ισραηλινούς στρατιώτες.

Παράλληλα, την Τρίτη, Αμερικανοί μεσολαβητές συναντήθηκαν στη Ρώμη με Ισραηλινούς και Λιβανέζους διπλωμάτες για να συζητήσουν την εφαρμογή της συμφωνίας-πλαισίου που υπογράφηκε πριν από αρκετές εβδομάδες. Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας, το Ισραήλ έχει δεσμευτεί να αποσύρει τις δυνάμεις του από δύο "πιλοτικές ζώνες" στο νότιο Λίβανο, επιτρέποντας στον λιβανέζικο στρατό να αναπτυχθεί εκεί. Ωστόσο, η διαδικασία παραμένει στάσιμη, με το Ισραήλ να ζητά επαλήθευση ότι οι ζώνες είναι απαλλαγμένες από οπλισμό της Χεζμπολάχ, ενώ η λιβανική πλευρά ζητά σαφές χρονοδιάγραμμα και υποστηρίζει ότι η επαλήθευση πρέπει να γίνει από τον αμερικανικό στρατό.

Ο Λευκός Οίκος, ερωτηθείς από το Axios, αρνήθηκε να σχολιάσει το δημοσίευμα, χωρίς ωστόσο να το διαψεύσει. Αξιωματούχος των ΗΠΑ περιορίστηκε να δηλώσει ότι "ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί στενές σχέσεις με τον πρωθυπουργό Νετανιάχου, και το Ισραήλ υπήρξε πάντα ένας σπουδαίος σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών", προσθέτοντας ότι "δεν έχει υπάρξει μεγαλύτερος φίλος του Ισραήλ και αγωνιστής για την ειρήνη από τον πρόεδρο Τραμπ".