Τσίπρας: Το νέο μοντέλο διαβούλευσης που δοκιμάστηκε στην Τρίπολη

Το υβριδικό μοντέλο διαβούλευσης που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας δείχνει να αποκτά τα πρώτα του πολιτικά χαρακτηριστικά στην πράξη, με στόχο τη συγκρότηση ενός προγράμματος που θα διαμορφώνεται μέσα από την κοινωνία και θα επιστρέφει σε αυτήν ως συγκεκριμένη πολιτική πρόταση. Η εκδήλωση στην Τρίπολη αποτέλεσε το πρώτο ουσιαστικό δείγμα αυτής της διαδικασίας και, με βάση την εικόνα που καταγράφηκε, η ανταπόκριση των πολιτών κρίνεται ιδιαίτερα θετική.

Η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα να βγει το κόμμα στην κοινωνία, να ακούσει προβλήματα και να επιστρέψει με επεξεργασμένες λύσεις, επιχειρεί να αλλάξει τον παραδοσιακό τρόπο κομματικής λειτουργίας. Το κόμμα απομακρύνεται από το κλειστό μοντέλο της τυπικής ομιλίας του αρχηγού και της αποχώρησης των στελεχών, αποκτώντας ρόλο συνδιαμόρφωσης πολιτικής μαζί με τους πολίτες.

Η λογική που προωθείται είναι ότι ο πολίτης δεν περιορίζεται στον ρόλο του ακροατή. Συμμετέχει, καταθέτει εμπειρίες, περιγράφει τις πραγματικές δυσκολίες της περιοχής του και συμβάλλει στην αναζήτηση λύσεων. Με αυτόν τον τρόπο, η πολιτική διαδικασία επιχειρεί να μετατραπεί από μηχανισμό ανακοίνωσης θέσεων σε διαδικασία παραγωγής προγράμματος με κοινωνική βάση.

Από τις υποδομές έως την ακρίβεια

Η εκδήλωση της ΕΛ.Α.Σ. στην Τρίπολη συγκέντρωσε περισσότερους πολίτες από όσους αναμένονταν. Οι συμμετέχοντες έθεσαν στα στελέχη του κόμματος ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων, από προβλήματα υποδομών και θεσμικές δυσλειτουργίες έως την ακρίβεια, η οποία παραμένει το πιο πιεστικό θέμα για τα νοικοκυριά.

Απέναντι στην εκπρόσωπο Τύπου, Θεώνη Κουφονικολάκου, και στον αρμόδιο τομεάρχη για τη Δημόσια Διοίκηση, Γρηγόρη Θεοδωράκη, οι πολίτες δεν περιορίστηκαν στην καταγραφή παραπόνων. Παρουσίασαν και πιθανές λύσεις, μεταφέροντας μια εικόνα πιο σύνθετη από την απλή διαμαρτυρία. Το στοιχείο αυτό θεωρείται κρίσιμο για το νέο μοντέλο λειτουργίας που επιδιώκει να εγκαθιδρύσει το κόμμα.

Για να λειτουργήσει μια τέτοια μορφή επικοινωνίας ανάμεσα στον πολίτη και το πολιτικό προσωπικό, προηγήθηκε συγκεκριμένη οργανωτική επιλογή. Στην ΕΛ.Α.Σ. δεν φαίνεται να υπάρχουν τα βαριά κομματικά φίλτρα που συχνά κλείνουν τους διαύλους επικοινωνίας. Υπάρχουν ομάδες εργασίας και ευθύνης, χωρίς όμως εκείνη τη γραφειοκρατική πυκνότητα που απομακρύνει την κοινωνία από τη λήψη αποφάσεων.

Οι πολίτες που συμμετέχουν στις γεωγραφικές και θεματικές εκδηλώσεις με τίτλο «Τώρα μιλάμε» γνωρίζουν ότι η φωνή τους καταγράφεται και ότι οι προτάσεις τους μπορούν να μπουν στη διαδικασία επεξεργασίας. Αυτό αλλάζει το υπόδειγμα πολιτικής επικοινωνίας, καθώς μεταφέρει το βάρος από την προεκλογική υπόσχεση στη συμμετοχική διαμόρφωση θέσεων.

Στην Τρίπολη, αρκετοί πολίτες προσέγγισαν την κ. Κουφονικολάκου και τον κ. Θεοδωράκη αρκετή ώρα πριν από την έναρξη της εκδήλωσης, προκειμένου να μοιραστούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι υπάρχει ανάγκη άμεσης επαφής με πολιτικά στελέχη, ιδίως σε περιοχές όπου οι πολίτες αισθάνονται ότι η κεντρική πολιτική συχνά δεν ακούει την καθημερινότητά τους.

Τα προβλήματα που τέθηκαν στην Τρίπολη

Μεταξύ των ζητημάτων που τέθηκαν ήταν η κατάσταση του οδικού δικτύου, τα σχολεία που εξακολουθούν να λειτουργούν με αίθουσες κοντέινερ, καθώς και η ανάγκη εκπαιδευτικών να συνδράμουν οικονομικά για να πραγματοποιηθούν σχολικές γιορτές. Αναδείχθηκε επίσης η αδυναμία των υποδομών να καλύψουν τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, ένα πρόβλημα που παραμένει βαθιά κοινωνικό και θεσμικό.

Στο επίκεντρο βρέθηκε και η συρρίκνωση του ΕΣΥ προς όφελος της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, με πολίτες να μεταφέρουν την αγωνία τους για την πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, τέθηκαν τα τεκμήρια των ελεύθερων επαγγελματιών, τα οικονομικά αδιέξοδα που δημιουργούν και η βαριά πίεση της ακρίβειας στα νοικοκυριά.

Η Θεώνη Κουφονικολάκου και ο Γρηγόρης Θεοδωράκης άκουσαν με προσοχή τις παρεμβάσεις των πολιτών. Σε αρκετά από τα θέματα που τέθηκαν, το πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ. περιλαμβάνει ήδη απαντήσεις. Άλλα ζητήματα, όμως, χρειάζονται πρόσθετη επεξεργασία, διαβούλευση και τεχνική αξιολόγηση, ώστε να μετατραπούν σε εφαρμόσιμες πολιτικές και όχι σε γενικές διακηρύξεις.

Σε αυτόν τον σχεδιασμό κομβικό ρόλο αναμένεται να παίξει η ψηφιακή πλατφόρμα του κόμματος. Μέσω αυτής θα συγκεντρώνονται παρατηρήσεις, προτάσεις και κοινωνικές ανάγκες, οι οποίες θα τροφοδοτήσουν την τελική μορφή του προγράμματος, όπως έχει δηλώσει ο Αλέξης Τσίπρας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, στελέχη της ΕΛ.Α.Σ. δεν υποσχέθηκαν λύσεις για ζητήματα που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν άμεσα ή ρεαλιστικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις διευκρινίστηκε καθαρά ότι δεν υπάρχει άμεση δυνατότητα επίλυσης. Αυτή η στάση επιχειρεί να διαφοροποιήσει το κόμμα από τη λογική των εύκολων υποσχέσεων και της τεχνητής καλλιέργειας προσδοκιών.

Η απάντηση που δόθηκε, όπως μεταφέρουν πηγές, ήταν ότι δεν μπορεί να τροφοδοτηθεί μια ελπίδα που στη συνέχεια θα διαψευστεί. Η ματαίωση των προσδοκιών των πολιτών δεν εντάσσεται στη λογική του κόμματος, καθώς η αξιοπιστία της πολιτικής σχέσης χτίζεται περισσότερο με ειλικρίνεια παρά με υπερβολικές εξαγγελίες.

Η στάση αυτή λειτουργεί και ως έμμεση απάντηση στην κριτική ότι η αντιπολίτευση υπόσχεται τα πάντα στους πάντες. Το μήνυμα που επιχειρεί να δοθεί είναι ότι η διαβούλευση δεν πρέπει να μετατρέπεται σε παζάρι υποσχέσεων, αλλά σε σοβαρή διαδικασία καταγραφής, αξιολόγησης και ιεράρχησης αναγκών.

Ο Αλέξης Τσίπρας έχει ήδη τονίσει ότι η μετάβαση στην επόμενη ημέρα απαιτεί συγκρούσεις ακόμη και με νοοτροπίες. Η Τρίπολη έδειξε ότι η νέα πολιτική φόρμα που επιχειρείται στηρίζεται στη συμμετοχή, στην ανοιχτή επικοινωνία και στην ανάληψη ευθύνης. Το ερώτημα πλέον είναι αν αυτό το μοντέλο μπορεί να αντέξει σε μεγαλύτερη κλίμακα και να παράξει ένα συνεκτικό πρόγραμμα με κοινωνική νομιμοποίηση.