Τζιτζικώστας: Ώρα για το ευρωπαϊκό μέλλον των Βαλκανίων

Στη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια της Συνόδου Επενδύσεων στις Μεταφορές, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, επανέφερε στο προσκήνιο τη δέσμευση του 2003 για την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων. Υπογράμμισε ότι η υπόσχεση που δόθηκε στη Διακήρυξη της Θεσσαλονίκης πρέπει πλέον να υλοποιηθεί, με τις μεταφορές να διαδραματίζουν κομβικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Η ενίσχυση της συνδεσιμότητας, όπως τόνισε, αποτελεί μοχλό επιτάχυνσης της σύγκλισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, φέρνοντας πιο κοντά τις οικονομίες, μειώνοντας τα εμπόδια στο εμπόριο και ενδυναμώνοντας την ανταγωνιστικότητα της ευρύτερης περιοχής.

Το όραμα του ΤΕΝ-Τ και η ανάγκη για υλοποίηση

Ο κ. Τζιτζικώστας αναφέρθηκε εκτενώς στο σαφές όραμα της ΕΕ για το μέλλον της συνδεσιμότητας, το οποίο αποτυπώνεται στον αναθεωρημένο κανονισμό του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών ΤΕΝ-Τ. Διευκρίνισε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά την πρόοδο των σχετικών έργων, διασφαλίζοντας την τήρηση των προθεσμιών και την πλήρη λογοδοσία. Ο ίδιος επισήμανε ότι οι διάδρομοι μεταφορών δεν σταματούν στα εθνικά σύνορα, καθιστώντας την περιφερειακή συνεργασία απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία του ΤΕΝ-Τ. «Η συνδεσιμότητα στα Δυτικά Βαλκάνια, τη Μολδαβία και την Ουκρανία παίζει κεντρικό ρόλο, αλλά πρέπει να μεταφράσουμε το πλαίσιο σε απτά αποτελέσματα και να περάσουμε από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε αεροδρόμια, δρόμους, σιδηρόδρομο και λιμάνια. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η δημόσια χρηματοδότηση δεν επαρκεί, καθιστώντας επιτακτική την κινητοποίηση συνεργειών μεταξύ κυβερνήσεων και διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον νέο Ευρωπαϊκό Διάδρομο Μεταφορών Δυτικών Βαλκανίων-Ανατολικής Μεσογείου (WBEM), τον οποίο ο Επίτροπος χαρακτήρισε ως ένα πολύ σημαντικό ορόσημο. Τόνισε ότι υπάρχει συλλογική ευθύνη για την ολοκληρωμένη επίτευξη αυτού του έργου, με σαφές χρονοδιάγραμμα και λογοδοσία, ειδικά σε μια περίοδο αβεβαιότητας και αναταραχών. Η ευρύτερη περιοχή, σύμφωνα με τον κ. Τζιτζικώστα, βρίσκεται στην αρχή ενός νέου κεφαλαίου, με τη διεύρυνση να αποτελεί στρατηγική επένδυση στο μέλλον και την ευημερία, όπως επιβεβαιώθηκε πρόσφατα στη Σύνοδο Κορυφής στο Μαυροβούνιο.

Η Ελλάδα ως κόμβος και η σημασία της ανθεκτικότητας

Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, ανέδειξε τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας, η οποία μετατρέπεται σε κόμβο, γέφυρα και κρίσιμη πύλη που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με τα Βαλκάνια και την υπόλοιπη Ευρώπη. «Η συνδεσιμότητα δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά αφορά την ίδια τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ», επισήμανε, τονίζοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση επενδύει σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο έργων, στο πλαίσιο του ΤΕΝ-Τ, για τη σύνδεση με τα διεθνή δίκτυα. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στον WBEM και στον Διάδρομο Βαλτικής-Μαύρης Θάλασσας-Αιγαίου (BBA), ενώ σημείωσε ότι έργα όπως ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC) προσδίδουν προστιθέμενη αξία στην ευρύτερη περιοχή. Ο κ. Δήμας υπογράμμισε ότι οι μεταφορές, η ενέργεια και οι ψηφιακές υποδομές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πυλώνες της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Εσωτερικών – Μακεδονίας και Θράκης, Κώστας Γκιουλέκας, χαρακτήρισε τη Βόρεια Ελλάδα ως κόμβο ενέργειας, logistics και μεταφορών, που συνδυάζει τη δύναμη τεσσάρων λιμανιών και πολλών ψηφιακών δικτύων, με στόχο τη στενή συνεργασία με όλες τις γειτονικές χώρες. Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), Robert De Groot, τόνισε ότι η συνδεσιμότητα των μεταφορών είναι σημαντική όχι μόνο για την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα, αλλά και για την ευρύτερη ανθεκτικότητα των χωρών σε εποχές έντονων γεωπολιτικών αναταραχών. «Το θέμα είναι τώρα πώς θα μετατρέψουμε τον στρατηγικό σχεδιασμό σε συγκεκριμένα έργα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η ΕΤΕπ στηρίζει επί δεκαετίες την ανθεκτικότητα και την οικονομική σύγκλιση της Γεωργίας, της Μολδαβίας, της Ουκρανίας και των Δυτικών Βαλκανίων, με τις μεταφορές να αποτελούν τον μεγαλύτερο τομέα επενδύσεων στην περιοχή.

Ο ρόλος της EBRD και η ανάγκη για στρατηγικό συντονισμό

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), Mark Bowman, αναφέρθηκε στα δεκάδες έργα που υλοποιούνται στα Δυτικά Βαλκάνια στον τομέα των μεταφορών, υπογραμμίζοντας ότι στην Ουκρανία οι υποδομές μεταφορών αποτέλεσαν στοίχημα για την επιβίωσή της. «Η συνδεσιμότητα έχει να κάνει με την ανθεκτικότητα, την εμπιστοσύνη και τη βεβαιότητα ότι οι χώρες μπορούν να προοδεύσουν μαζί και αρμονικά», δήλωσε, τονίζοντας την ανάγκη για συνδυασμό της τεχνογνωσίας του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Κατά τον ίδιο, ο στρατηγικός συντονισμός είναι κρίσιμος παράγοντας, καθώς κάθε επένδυση στις βιώσιμες μεταφορές βασίζεται όχι μόνο στο κεφάλαιο αλλά και σε θεσμούς που μπορούν να σχεδιάζουν, να υλοποιούν και να παράγουν έργο μακροπρόθεσμα. Η σύνοδος πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και διοργανώνεται από την Κοινότητα Μεταφορών, την EBRD και την ΕΤΕπ, με την Κοινότητα Μεταφορών Δυτικών Βαλκανίων να αποτελεί την ευρωπαϊκή δομή για την προσέγγιση των εταίρων με τις πολιτικές συνδεσιμότητας της ΕΕ.