Χατζηδάκης: Η Ελλάδα πύλη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρέθηκε η στρατηγική για τη μετεξέλιξη της Ελλάδας από ένα απλό γεωγραφικό σύνορο της Ευρώπης σε έναν δυναμικό οικονομικό κόμβο, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, στο συνέδριο του Sixth Thessaloniki Metropolitan Summit. Η εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, είχε ως κεντρικό θέμα τη συνδεσιμότητα και την ανάπτυξη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με ορίζοντα το 2030.

Ο κ. Χατζηδάκης ανέλυσε διεξοδικά τον τρόπο με τον οποίο οι πρόσφατες γεωπολιτικές ανακατατάξεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, και οι τεχνολογικές εξελίξεις επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο της χώρας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, οι αλλαγές στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης και οι αναταράξεις στο διεθνές εμπόριο αναδεικνύουν την κρισιμότητα των ασφαλών εφοδιαστικών αλυσίδων, ενώ η τεχνολογική επανάσταση μεταβάλλει με πρωτοφανή ταχύτητα τον τρόπο παραγωγής και εργασίας. Μέσα σε αυτό το νέο, απαιτητικό περιβάλλον, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, στο σταυροδρόμι της Ευρώπης, των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου, αποκτά ξανά ιδιαίτερη αξία, προσφέροντας μια πραγματική οικονομική ευκαιρία και όχι ένα θεωρητικό σχήμα.

Η ενέργεια ως πρώτος πυλώνας ανάπτυξης

Ο πρώτος πυλώνας της εθνικής στρατηγικής επικεντρώνεται στον τομέα της ενέργειας. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει ήδη μετατραπεί σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο, ένα γεγονός που αποδεικνύεται από το ότι από το 2024 η χώρα είναι καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας. Μάλιστα, το 2026 έχει καταφέρει να αναδειχθεί στον τέταρτο μεγαλύτερο εξαγωγέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω από τη Γαλλία, τη Σουηδία και τις Κάτω Χώρες. Αυτή η δυναμική πορεία πρόκειται να ενισχυθεί περαιτέρω με τη συνέχιση των επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και σε έργα αποθήκευσης. Ο στόχος είναι φιλόδοξος και συγκεκριμένος: έως το 2030, οι ΑΠΕ να καλύπτουν το 80% της ηλεκτροπαραγωγής, ενώ η συνολική δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας να φτάσει τα 6 GW.

Παράλληλα, δρομολογείται η ενίσχυση των υποδομών φυσικού αερίου, με στόχο η Ελλάδα να λειτουργήσει ως βασική πύλη εισόδου για τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη μνεία έγινε στην επέκταση των διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων με την Ιταλία, την Αλβανία, την Κύπρο και την Αίγυπτο. Αναφερόμενος ειδικά στη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, ο κ. Χατζηδάκης τόνισε ότι η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ του ΑΔΜΗΕ και της γαλλικής εταιρείας Meridiam αποτελεί μια ηχηρή απάντηση σε όσους είχαν βιαστεί να προεξοφλήσουν την αποτυχία του έργου. Επιπλέον, οι έρευνες για υδρογονάνθρακες στο Ιόνιο και νοτίως της Κρήτης θα επιταχυνθούν, με στόχο την αξιοποίηση των εγχώριων ενεργειακών πόρων και τη σταδιακή μετατροπή της χώρας από καθαρό εισαγωγέα σε παραγωγό και μεταφορέα ενέργειας προς την υπόλοιπη Ευρώπη.

Μεταφορές και logistics: Ο ρόλος της Βόρειας Ελλάδας

Ο δεύτερος πυλώνας της αναπτυξιακής στρατηγικής εστιάζει στις μεταφορές και τα logistics. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας ενός ενιαίου και λειτουργικού συστήματος, όπου οι δρόμοι, οι σιδηρόδρομοι, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια θα λειτουργούν συμπληρωματικά, με τη Βόρεια Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των εξελίξεων. Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης προχωράει η επέκταση του 6ου προβλήτα, ένα έργο που θα ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες του λιμένα. Παράλληλα, μετά την πλήρη αποκατάσταση του κεντρικού σιδηροδρομικού άξονα Αθήνα-Θεσσαλονίκη, δρομολογούνται κρίσιμα έργα για τις συνδέσεις Θεσσαλονίκη-Ειδομένη και Αλεξανδρούπολη-Ορμένιο, τα οποία αναμένεται να ενισχύσουν τη συνδεσιμότητα της χώρας με τα Βαλκάνια.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης ο εκσυγχρονισμός της σιδηροδρομικής σύνδεσης Θεσσαλονίκης-Καβάλας, καθώς και η δημιουργία σιδηροδρομικής σύνδεσης με το λιμάνι της Καβάλας. Σύμφωνα με τον κ. Χατζηδάκη, προβλέπεται η δημιουργία έξι οργανωμένων κόμβων logistics, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αξιοποίηση του στρατοπέδου Γκόνου στη Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, επιδιώκεται η ενεργότερη συμμετοχή της Ελλάδας στους μεγάλους διεθνείς εμπορικούς διαδρόμους, όπως ο Western Balkans-Eastern Mediterranean και ο Baltic Sea-Black Sea-Aegean Sea. Ο διάδρομος που ξεκινά από τα ελληνικά λιμάνια, διέρχεται από τη Βόρεια Ελλάδα και καταλήγει στα Βαλκάνια, τη Μαύρη Θάλασσα και την Κεντρική Ευρώπη, αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία, ιδιαίτερα για τη Θεσσαλονίκη, όπως χαρακτηριστικά σημείωσε.

Ψηφιοποίηση και Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο τρίτος πυλώνας της στρατηγικής αφορά την ψηφιοποίηση και την Τεχνητή Νοημοσύνη, τομείς στους οποίους η χώρα περνά πλέον στην παραγωγική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. Ο κ. Χατζηδάκης αναφέρθηκε εκτενώς στον υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟ, ο οποίος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα υποδομής στη χώρα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο Pharos AI Factory, ένα εγχείρημα που αναμένεται να φέρει πιο κοντά την έρευνα, την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα. Παράλληλα, γίνεται λόγος για τα μεγάλα data centers που αναπτύσσονται στη χώρα, καθώς και για τη διασύνδεση της Ελλάδας με τις ευρωπαϊκές υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ο στόχος, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, είναι η δημιουργία ενός ισχυρού ελληνικού οικοσυστήματος καινοτομίας στην Τεχνητή Νοημοσύνη, ώστε η χώρα να αποκτήσει δική της θέση στην παραγωγή τεχνολογίας και στις νέες ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα έφερε τον τομέα των ημιαγωγών. Όπως ανέφερε, αν και η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί χώρες με τεράστια εργοστάσια μαζικής παραγωγής microchips, διαθέτει το επιστημονικό δυναμικό για να κατακτήσει μερίδια αγοράς, ίσως δυσανάλογα μεγάλα σε σχέση με το μέγεθος της χώρας, καθιστώντας την προσπάθεια αυτή άκρως αξιόλογη.

Παραγωγή, επενδύσεις και εξαγωγές

Ο τέταρτος πυλώνας της αναπτυξιακής πολιτικής εστιάζει στην παραγωγή και τις εξαγωγές. Ο κ. Χατζηδάκης ήταν σαφής ως προς τον στόχο: η Ελλάδα δεν πρέπει να είναι απλώς μια χώρα διέλευσης, αλλά μια χώρα παραγωγής. Αυτό συνεπάγεται περισσότερες επενδύσεις, περισσότερη βιομηχανική παραγωγή και περισσότερες εξαγωγές, με απώτερο σκοπό τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης στάθηκε στην ανάγκη βελτίωσης της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, καθώς και στη δημιουργία ενός κράτους που θα διευκολύνει, αντί να εμποδίζει, την επιχειρηματικότητα.

Για την επίτευξη αυτών των στόχων, προωθείται η περαιτέρω απλοποίηση και ψηφιοποίηση των αδειοδοτήσεων, η ενίσχυση των κινήτρων για Έρευνα και Ανάπτυξη, καθώς και η διευκόλυνση των συγχωνεύσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη της κεφαλαιαγοράς και στη βελτίωση της πρόσβασης των επιχειρήσεων σε ιδιωτικά κεφάλαια. Παράλληλα, ο κ. Χατζηδάκης αναφέρθηκε στη σημασία του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, επισημαίνοντας την πρόσφατη υιοθέτηση των ειδικών χωροταξικών σχεδίων για τις ΑΠΕ, τη βιομηχανία και τον τουρισμό, ως ένα κρίσιμο βήμα για την προσέλκυση επενδύσεων.

Το μεγάλο άλμα από το 2027

Κλείνοντας την ομιλία του, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης προχώρησε σε μια ανασκόπηση της πορείας της χώρας από το 2019 και έθεσε τους μελλοντικούς στόχους. Όπως ανέφερε, το 2019 το μεγάλο στοίχημα ήταν να αφήσει η χώρα πίσω της την κρίση και να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της. Το 2023, η πολιτική της Ευρώπης και της κοινής λογικής εμπεδώθηκε, με τους πολίτες να επιβραβεύουν το κόμμα που έδωσε τις λιγότερες υποσχέσεις. Το 2027, σύμφωνα με τον κ. Χατζηδάκη, θα πρέπει να είναι η χρονιά που θα ξεκινήσει το μεγάλο άλμα, ώστε η Ελλάδα, έχοντας κλείσει τις πληγές του παρελθόντος, να γίνει μια χώρα της πρώτης κατηγορίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υπογράμμισε την ανάγκη για σοβαρότητα, υπευθυνότητα και εθνική ενότητα, τονίζοντας ότι υπάρχουν εθνικές επιτυχίες που πρέπει να διαφυλαχθούν και πάνω σε αυτές να χτιστεί η επόμενη ημέρα. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, τα συμπεράσματα από την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας είναι σαφή: για να υπάρχει κοινωνική πολιτική, υψηλότεροι μισθοί, συντάξεις και ένα ισχυρό δίχτυ κοινωνικής προστασίας, η χώρα πρέπει να παράγει και να εξάγει. Γι' αυτόν τον λόγο, κατέληξε, είναι επιτακτική ανάγκη να στηριχθεί η παραγωγική Ελλάδα και να ενισχυθούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας, προκειμένου να επιτευχθεί το μεγάλο αναπτυξιακό εθνικό άλμα.