Χατζηδάκης: «Τρίτοι» στις ενεργειακές ενισχύσεις – Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία της Eurostat και οι τιμές στα πρατήρια

Γράφει: ο Νίκος Κυριακάκης

Μια ακόμη ευρωπαϊκή διάκριση επικαλέστηκε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, δηλώνοντας στον Real FM ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση της Ευρωζώνης ως προς τις παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, από τον Μάρτιο του 2026 και μετά.

Επιχείρησε, μάλιστα, να εξηγήσει ότι για τον καταναλωτή δεν έχει σημασία εάν η ελάφρυνση προέρχεται από τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης ή από την επιδότηση στην αντλία.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται στα οικονομικά αποτελέσματα που συνοδεύουν αυτές τις δηλώσεις.

Πρώτο ερώτημα: Πώς προκύπτει η τρίτη θέση;

Στο δελτίο Τύπου που δημοσιεύθηκε την 1η Οκτωβρίου στην επίσημη ιστοσελίδα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης δεν παρουσιάζεται ο συγκριτικός πίνακας των χωρών, το συνολικό ποσό των ενισχύσεων ή η ακριβής μεθοδολογία υπολογισμού.

Δεν διευκρινίζεται, επίσης, εάν η σύγκριση αφορά τις ενισχύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ, τις συνολικές δημοσιονομικές δαπάνες ή έναν ευρύτερο συνδυασμό παρεμβάσεων.

Αυτό δεν καθιστά αυτομάτως ανακριβή τον ισχυρισμό. Καθιστά, όμως, αναγκαία τη δημοσιοποίηση των δεδομένων που θα επιτρέψουν την ανεξάρτητη επαλήθευσή του.

Και υπάρχει μια ακόμη ουσιαστική διάκριση: Το συνολικό ύψος των μέτρων δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με το τελικό όφελος κάθε νοικοκυριού.

Η ενεργειακή φτώχεια που καταγράφει η Eurostat

Η πρόσφατη έκδοση της Eurostat, Key Figures on European Living Conditions – 2026 Edition, περιλαμβάνει ένα ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα.

Το 2025, το 18,1% του πληθυσμού στην Ελλάδα αδυνατούσε να διατηρήσει την κατοικία του επαρκώς ζεστή.

Ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν μόλις 8,8%.

Το ελληνικό ποσοστό είχε υποχωρήσει από το 19% του 2024, εξακολουθούσε όμως να υπερβαίνει κατά περισσότερο από δύο φορές τον κοινοτικό μέσο όρο.

Η ίδια ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία επισημαίνει ότι η δυνατότητα επαρκούς θέρμανσης επηρεάζεται από περισσότερους παράγοντες: το εισόδημα, την κατάσταση των κτιρίων, τις γεωγραφικές συνθήκες και το ενεργειακό κόστος.

Επομένως, οι κρατικές επιδοτήσεις αποτελούν μόνο μία διάσταση του προβλήματος.

Το 27,5% αντιμέτωπο με τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού

Ένας δεύτερος δείκτης συμπληρώνει την εικόνα.

Στα στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύθηκαν στις 30 Απριλίου 2026, το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού που βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού κατά το έτος αναφοράς 2025 ανερχόταν στο 27,5%.

Στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν 20,9%.

Αυτός ο δείκτης δεν αφορά αποκλειστικά την ενέργεια. Αποτυπώνει, ωστόσο, τις ευρύτερες οικονομικές δυνατότητες ενός πληθυσμού να ανταποκριθεί στις ανατιμήσεις των βασικών αγαθών και υπηρεσιών.

Υπάρχει και ένα ακόμη εύρημα: Το 2025, το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα διέθετε τουλάχιστον το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στεγαστικές δαπάνες, έναντι 7,7% στην ΕΕ.

Αυτή είναι η οικονομική πραγματικότητα στην οποία έρχεται να προστεθεί κάθε νέα ανατίμηση του ηλεκτρικού ρεύματος, των καυσίμων και της θέρμανσης.

Πετρέλαιο κίνησης: Η νέα επιδότηση είναι επιπλέον 5 λεπτά, όχι 20

Εδώ αποκτούν ενδιαφέρον οι πρόσφατες κυβερνητικές ανακοινώσεις.

Στις 30 Σεπτεμβρίου ανακοινώθηκε ότι η συνολική ελάφρυνση στο πετρέλαιο κίνησης θα φτάσει τα 20 λεπτά ανά λίτρο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου.

Τι ακριβώς σημαίνει όμως αυτό;

Η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών διευκρινίζει ότι:

• Η κρατική επιδότηση αυξάνεται από 10 σε 15 λεπτά ανά λίτρο.

• Τα διυλιστήρια συνεχίζουν την πρόσθετη έκπτωση των 5 λεπτών.

• Η συνολική ελάφρυνση διαμορφώνεται πλέον στα 20 λεπτά ανά λίτρο.

Συνεπώς, σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, η πρόσθετη ενίσχυση είναι 5 λεπτά ανά λίτρο.

Για έναν οδηγό που προμηθεύεται 100 λίτρα πετρελαίου κίνησης, αυτό αντιστοιχεί σε 5 ευρώ επιπλέον όφελος, υπό την προϋπόθεση ότι η αύξηση της επιδότησης περνά ολόκληρη στην τελική τιμή.

Ας δούμε και την εξέλιξη της αγοράς.

Τα εβδομαδιαία στοιχεία τιμών καυσίμων που αντλούνται από το Oil Bulletin της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφουν:

Δηλαδή, μεταξύ 31 Αυγούστου και 28 Σεπτεμβρίου, το πετρέλαιο κίνησης είχε ακριβύνει κατά 19,3 λεπτά ανά λίτρο, με τις προϋπάρχουσες εκπτώσεις ήδη σε εφαρμογή.

Η νέα παρέμβαση προσθέτει άλλα 5 λεπτά ελάφρυνσης στο προηγούμενο καθεστώς. Η πραγματική εξέλιξη της τιμής στην αντλία θα εξαρτηθεί και από τις μεταβολές της διεθνούς αγοράς.

Οι 120 δόσεις δεν αποτελούν διαγραφή χρέους

Ο Κωστής Χατζηδάκης αναφέρθηκε επίσης στην επέκταση της ρύθμισης των ληξιπρόθεσμων οφειλών από τις 72 στις 120 δόσεις, συνδέοντας την απόφαση με την επιδείνωση της ενεργειακής κρίσης.

Η μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής μπορεί πράγματι να περιορίσει τη μηνιαία καταβολή.

Χρειάζεται, ωστόσο, να διευκρινιστούν δύο παράμετροι που περιλαμβάνονται στην ίδια την κυβερνητική ανακοίνωση:

Πρώτον, η νέα ρύθμιση αφορά παλαιές οφειλές που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024. Για τις μεταγενέστερες οφειλές ισχύει η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.

Δεύτερον, το επιτόκιο της ρύθμισης των 120 δόσεων ορίζεται στο 5,84%.

Άλλο, λοιπόν, η δυνατότητα καταβολής ενός χρέους σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και άλλο η πραγματική μείωση του συνολικού ποσού που καλείται να καταβάλει ο οφειλέτης.

Από την ευρωπαϊκή σύγκριση στον οικογενειακό προϋπολογισμό

Η μείωση της ανεργίας, την οποία επίσης επικαλείται ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, και το ύψος των δημοσιονομικών παρεμβάσεων αποτελούν μετρήσιμα οικονομικά μεγέθη.

Δεν επαρκούν, ωστόσο, από μόνα τους για να αποτυπώσουν το επίπεδο διαβίωσης ή την αποτελεσματικότητα μιας συγκεκριμένης ενεργειακής πολιτικής.

Για την πληρέστερη αξιολόγηση της κυβερνητικής θέσης χρειάζονται απαντήσεις σε τέσσερα συγκεκριμένα ερωτήματα:

Ποιο είναι το συνολικό ύψος των ενεργειακών παρεμβάσεων από τον Μάρτιο του 2026, ως ποσοστό του ΑΕΠ; Ποιος ανεξάρτητος συγκριτικός πίνακας τεκμηριώνει την τρίτη θέση; Πόση από την ελάφρυνση μεταφέρεται αποδεδειγμένα στις τελικές τιμές; Και πώς κατανέμεται το όφελος μεταξύ χαμηλών, μεσαίων και υψηλών εισοδημάτων;

Διότι υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στη δημοσιονομική δαπάνη μιας κυβέρνησης και στην πραγματική δυνατότητα μιας οικογένειας να πληρώσει τους λογαριασμούς της.

Η πρώτη μετριέται στον κρατικό προϋπολογισμό.

Η δεύτερη αποτυπώνεται στο διαθέσιμο εισόδημα, στις τελικές τιμές και στις συνθήκες διαβίωσης.

Και για τη δεύτερη, οι ευρωπαϊκές στατιστικές εξακολουθούν να καταγράφουν σημαντικές δυσκολίες στην Ελλάδα.