Χούθι κατέλαβαν Μόκα και νησί Πέριμ στην Υεμένη

Η αιφνιδιαστική προέλαση των υποστηριζόμενων από το Ιράν δυνάμεων των Χούθι προς τη στρατηγικής σημασίας πόλη-λιμάνι της Μόκα στην Υεμένη, η οποία ξεκίνησε την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου, εξελίχθηκε με ραγδαίους ρυθμούς, αποκαλύπτοντας την πλήρη απουσία της αναμενόμενης αεροπορικής υποστήριξης από τη Σαουδική Αραβία, τον κύριο σύμμαχο της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης. Σύμφωνα με ανώτερη στρατιωτική πηγή των δυνάμεων της κυβέρνησης, η οποία μίλησε στο CNN, οι Χούθι κινητοποίησαν το σύνολο των διαθέσιμων μέσων τους, συμπεριλαμβανομένου πεζικού, βαλλιστικών πυραύλων και βαρέος οπλισμού, καταφέρνοντας να κάμψουν την άμυνα της πόλης.

Η εν λόγω πηγή ανέφερε ότι υπήρξε επικοινωνία με την Κεντρική Διοίκηση των Ηνωμένων Πολιτειών (CENTCOM), από την οποία ελήφθη η διαβεβαίωση ότι οι αμερικανικές δυνάμεις παρακολουθούσαν στενά την κατάσταση και ότι η αεροπορική υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας ήταν καθ' οδόν. Ωστόσο, όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «η αεροπορική υποστήριξη δεν ήρθε ποτέ και η Μόκα τώρα έχει πέσει». Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται από την πηγή σε μια «σαουδαραβική-αμερικανική γκάφα επικών διαστάσεων», καθώς δεν πραγματοποιήθηκε ούτε μία αεροπορική επιδρομή καθ' όλη τη διάρκεια της κρίσιμης ημέρας, παρά τις συνεχείς ενημερώσεις λεπτό προς λεπτό.

Λίγες ώρες αργότερα, την Παρασκευή, οι δυνάμεις των Χούθι επέκτειναν τον έλεγχό τους καταλαμβάνοντας και το νησί Πέριμ, ένα ακόμη στρατηγικό σημείο στο στόμιο της Ερυθράς Θάλασσας. Το νησί αυτό διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον διαχωρισμό του στενού Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, γεγονός που παρέχει de facto στην Τεχεράνη τον έλεγχο μιας ακόμη βασικής θαλάσσιας οδού. Πλέον, η Υεμένη και η Ερυθρά Θάλασσα διαμορφώνουν ένα δυνητικό δεύτερο μέτωπο στον ευρύτερο πόλεμο του Ιράν, με τον αποτελεσματικό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της επιρροής του στα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, να απειλεί να εκτοξεύσει περαιτέρω τις τιμές του πετρελαίου, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παρά το γεγονός ότι το Στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, το οποίο οδηγεί προς τη Διώρυγα του Σουέζ, θεωρείται λιγότερο κρίσιμο για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας σε σύγκριση με το Ορμούζ, παραμένει μια ζωτικής σημασίας πλωτή οδός για τη μεταφορά πληθώρας βασικών αγαθών παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου καθημερινά. Μάλιστα, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η σημασία του έχει αυξηθεί κατακόρυφα, καθώς η Σαουδική Αραβία έχει ανακατευθύνει σημαντικό μέρος των εξαγωγών της προς τα εκεί, προκειμένου να παρακάμψει το Ορμούζ.

Ποιος ευθύνεται για την κατάρρευση;

Η ταχεία πτώση του στρατηγικού λιμανιού της Μόκα και η σχεδόν ανύπαρκτη αντίσταση έχουν πυροδοτήσει κατηγορίες και αντεγκλήσεις μεταξύ των συμμάχων των ΗΠΑ. Ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είχε δύο τηλεφωνικές συνομιλίες την Πέμπτη με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, κατά τις οποίες τον προέτρεψε να πλήξει τους Χούθι, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το θέμα. Ωστόσο, ο Τραμπ αρνήθηκε να παρέμβει. Ο Λευκός Οίκος, σε δήλωσή του, ανέφερε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώνονται στην προστασία των βασικών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας —όπως η διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα— ενώ παράλληλα ενδυναμώνουν τους περιφερειακούς εταίρους μας να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη διαχείριση και την επίλυση των προκλήσεων περιφερειακής ασφάλειας», προσθέτοντας ότι βρίσκονται σε συνεχή διάλογο με τη Σαουδική Αραβία και την κυβέρνηση της Υεμένης για την περιφερειακή σταθερότητα.

Μια περιφερειακή πηγή δήλωσε στο CNN ότι «η αποτυχία αυτή τη φορά δεν οφείλεται στους Υεμενίτες», χαρακτηρίζοντάς την ως «μια καταστροφή που προκλήθηκε στην Ουάσινγκτον και το Ριάντ». Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι με αυτή την εκτίμηση. Ο Μοχάμεντ αλ-Μπάσα, πρώην σύμβουλος της αμερικανικής κυβέρνησης για τους κινδύνους στην Αραβική Χερσόνησο, υποστηρίζει ότι η ευθύνη βαρύνει και τους ηγέτες της Υεμένης, των οποίων οι εσωτερικές διαιρέσεις θέτουν σε κίνδυνο την άμυνά τους. «Νομίζω ότι όλοι γνώριζαν για την προώθηση των Χούθι προς τη δυτική ακτή, όμως δεν υπάρχει ενωμένη διοίκηση και έλεγχος στην Υεμένη», τόνισε.

Οι μαχητές των Χούθι έφτασαν στη Μόκα την Πέμπτη, βρίσκοντας τα στρατιωτικά τάγματα της Υεμένης εξαντλημένα και ελλιπή, καθώς η πραγματική δύναμη του στρατού ανερχόταν μόλις στο 20% της θεωρητικής του ισχύος, σύμφωνα με δυτική πηγή με γνώση των επιχειρήσεων. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω από την απόσυρση των δυνάμεων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων —κάποτε μέλους του συνασπισμού υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας— τον περασμένο Ιανουάριο, κατόπιν αιτήματος της Σαουδικής Αραβίας εν μέσω διαμάχης. Το Ριάντ, ωστόσο, δεν προχώρησε σε αναπλήρωση των στρατευμάτων που αποχώρησαν, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο κενό ασφαλείας.

«Δεν βγάζει νόημα. Έχεις τον κύριο υποστηρικτή των ενόπλων δυνάμεων επί τόπου… οι οποίοι κάνουν όλη τη δουλειά εδώ και 10 χρόνια, και ξαφνικά τους ζητάς να φύγουν, και δεν γεμίζεις αυτό το κενό», δήλωσε ο Αλ-Μπιντ του Νότιου Μεταβατικού Συμβουλίου της Υεμένης, προσθέτοντας ότι «είναι απλώς έλλειψη στρατηγικής και κακή διαχείριση». Ο σαουδαραβικός στρατός είχε τεθεί σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής τρεις εβδομάδες νωρίτερα, σύμφωνα με πηγές, αλλά δεν μετέφερε το βασικό προσωπικό της αεροπορικής διοίκησης στις θέσεις του. Δυτική πηγή ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία δεν ανέπτυξε ποτέ το απαραίτητο προσωπικό για τον έλεγχο και την κατεύθυνση των μαχητικών αεροσκαφών σε περίπτωση σοβαρής επίθεσης.

Η αποτυχία υπεράσπισης της Μόκα και του Πέριμ καθίσταται ακόμη πιο περίπλοκη υπό το φως πρόσφατων πληροφοριών ότι περισσότεροι από 100 Αμερικανοί στρατιωτικοί σύμβουλοι στάλθηκαν στη Σαουδική Αραβία για να παρέχουν πληροφορίες και να υποστηρίξουν το Βασίλειο στη στρατιωτική του εκστρατεία. Το αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό θα λειτουργήσει ως μέρος μιας νεοσύστατης κοινής διοίκησης δυνάμεων, η οποία σχηματίστηκε τις τελευταίες εβδομάδες εν μέσω ενδείξεων ότι το Ιράν εντείνει τις προσπάθειές του για να βοηθήσει τις επιθέσεις των Χούθι, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο οποίος εκτίμησε τον συνολικό αριθμό του αμερικανικού προσωπικού στη Σαουδική Αραβία σε περίπου 200 στρατιώτες.

Ανησυχία στη Μόσχα

Η κατάσταση στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ γίνεται ανεξέλεγκτη, προκαλώντας την ανησυχία της Μόσχας, όπως μετέδωσε το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax, επικαλούμενο τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.