Στις 5 Ιανουαρίου 2026 ο τέως βασιλιάς της Ισπανίας Χουάν Κάρλος Α΄ συμπληρώνει 88 χρόνια ζωής – και τα γιορτάζει, όπως και τη στιγμή της γέννησής του, εκτός Ισπανίας. Από τον Αύγουστο του 2020 έχει εγκαταστήσει τη μόνιμη κατοικία του στο Άμπου Ντάμπι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, σε μια επιλογή που παρουσιάστηκε ως απομάκρυνση για να μην επιβαρυνθεί ο θεσμός της μοναρχίας και η βασιλεία του γιου του, Φελίπε ΣΤ΄.
Πέντεμισι χρόνια μετά, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: θα επιστρέψει οριστικά στην Ισπανία ή θα συνεχίσει το καθεστώς “ελεγχόμενων” επισκέψεων; Το θέμα επανήλθε με ένταση στην επικαιρότητα, όχι λόγω νέας δικαστικής εξέλιξης, αλλά εξαιτίας μιας συντονισμένης δημόσιας παρουσίας του ίδιου: απομνημονεύματα, συνεντεύξεις, και ένα αμφιλεγόμενο βίντεο που –σύμφωνα με ισπανικά δημοσιεύματα– ενόχλησε το παλάτι της Θαρθουέλα.
Η «σκιά» των σκανδάλων και το κλείσιμο των φακέλων
Η αυτοεξορία του Χουάν Κάρλος συνδέθηκε άμεσα με μια μακρά περίοδο αποκαλύψεων για οικονομικές και προσωπικές υποθέσεις που έπληξαν την εικόνα του. Το 2022 οι Ισπανοί εισαγγελείς ανακοίνωσαν ότι έθεσαν στο αρχείο τρεις έρευνες που αφορούσαν τα οικονομικά του, επικαλούμενοι –κατά περίπτωση– έλλειψη επαρκών στοιχείων, παραγραφή, την συνταγματική ασυλία για την περίοδο πριν από την παραίτησή του (2014) και, επίσης, τη φορολογική “τακτοποίηση” ποσών που σχετίζονταν με μη δηλωθέντα εισοδήματα.
Η υπόθεση δεν «τελείωσε» πολιτικά. Το 2024 κατατέθηκε νέα καταγγελία από ομάδα πρώην δικαστικών/εισαγγελικών λειτουργών, ενώ τον Μάιο 2025 δημοσιεύματα ανέφεραν ότι το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε σχετική προσφυγή, κρίνοντας ότι δεν υπήρχε νέο υλικό ικανό να ανατρέψει το προηγούμενο πλαίσιο.
Το “rebranding” μέσω «Reconciliación» και γαλλικών συνεντεύξεων
Το φθινόπωρο του 2025 ο τέως βασιλιάς επέστρεψε δυναμικά στον δημόσιο λόγο με το βιβλίο «Reconciliación» (γραμμένο με τη βοήθεια της Γαλλίδας συγγραφέως Laurence Debray), το οποίο κυκλοφόρησε στη Γαλλία στις 5 Νοεμβρίου 2025. Στον πυρήνα του μηνύματός του βρίσκεται η προσπάθεια να επανεπιβεβαιώσει την “κληρονομιά” του: τον ρόλο του στη μετάβαση της Ισπανίας στη δημοκρατία και στη σταθεροποίηση του πολιτεύματος μετά τη δικτατορία.
Παράλληλα, παραχώρησε συνεντεύξεις σε γαλλικά μέσα (όπως αναφέρεται από ισπανικές πηγές), στις οποίες παρουσιάζει την παραμονή στο Άμπου Ντάμπι ως προσωπική θυσία για να προστατευθεί ο θεσμός και ο βασιλιάς Φελίπε.
Το βίντεο που ενόχλησε τη Θαρθουέλα και η «κόκκινη γραμμή» του παλατιού
Η πιο αμφιλεγόμενη κίνηση ήρθε την 1η Δεκεμβρίου 2025, όταν κυκλοφόρησε βίντεο-μήνυμά του –το πρώτο με σαφή στόχευση προς το ισπανικό κοινό μετά την παραίτησή του– ζητώντας στήριξη προς τον Φελίπε ΣΤ΄ και προβάλλοντας τη μοναρχία ως εγγύηση ενότητας. Αναφορές ισπανικών μέσων μιλούν για έντονη δυσφορία στο περιβάλλον του παλατιού, με πηγές να το χαρακτηρίζουν «ακατάλληλο/μη αναγκαίο» ως παρέμβαση που επαναφέρει τον ίδιο στο κέντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Το επεισόδιο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για το ζήτημα της επιστροφής του: όσο ο Χουάν Κάρλος διεκδικεί δημόσιο ρόλο, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τη Θαρθουέλα να υποστηρίξει μια «ήσυχη» αποκατάσταση της καθημερινής του παρουσίας στην Ισπανία χωρίς πολιτικό κόστος.
Επιστροφή «υπό όρους» ή μόνιμη εγκατάσταση; Το πραγματικό διακύβευμα
Μέχρι σήμερα, ο τέως βασιλιάς έχει πραγματοποιήσει σποραδικές επισκέψεις στην Ισπανία, κυρίως στη Γαλικία (Sanxenxo), χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί –τουλάχιστον δημόσια– ένα σταθερό πλαίσιο μόνιμης επανεγκατάστασης.
Σύμφωνα με όσα αποδίδονται στα απομνημονεύματά του και σε σχετικά δημοσιεύματα, ο ίδιος δηλώνει ότι επιθυμεί να επιστρέψει «κανονικά», αλλά παραδέχεται πως η απόφαση δεν εξαρτάται μόνο από τον ίδιο – και πως οι μετακινήσεις του συνδέονται με την στάση της Βασιλικής Οικογένειας και τις πολιτικές ισορροπίες.
Η Ισπανία, με άλλα λόγια, βρίσκεται μπροστά σε ένα θεσμικό δίλημμα:
Αν ο Χουάν Κάρλος επιστρέψει πλήρως, η κυβέρνηση και το παλάτι θα κληθούν να διαχειριστούν την επανενεργοποίηση ενός προσώπου που εξακολουθεί να πολώνει. Αν δεν επιστρέψει, η αυτοεξορία παγιώνεται ως “σιωπηρή” λύση, αλλά με κόστος την εικόνα μιας μοναρχίας που δεν κλείνει οριστικά τους λογαριασμούς της με το παρελθόν.
Για την ώρα, στα 88α γενέθλια του τέως βασιλιά, η εικόνα είναι σαφής: ο δημόσιος θόρυβος αυξάνεται, αλλά η οριστική επιστροφή παραμένει στον αέρα.
