ΥΠΑΑΤ: Ψηφιακή καταγραφή ζωικού κεφαλαίου

Με ηλεκτρονικούς βώλους και ψηφιακή καταγραφή εισέρχεται σε νέα φάση η ιχνηλασιμότητα στην ελληνική αιγοπροβατοτροφία. Η πλατφόρμα για την υποβολή αιτήσεων προμήθειας άνοιξε την Παρασκευή 19 Ιουνίου, με το μέτρο να εφαρμόζεται πιλοτικά το 2026 στις μεγαλύτερες κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις και να επεκτείνεται από το 2027 στο σύνολο του κλάδου.

Η πλατφόρμα είναι πλέον διαθέσιμη για τους κτηνοτρόφους, τις εγκεκριμένες εταιρείες διάθεσης ψηφιακών μέσων σήμανσης και τα καταστήματα λιανικής πώλησης μέσων σήμανσης αιγοπροβάτων. Μέσω του νέου συστήματος επιδιώκεται ακριβέστερη καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου, ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας και μεγαλύτερη αξιοπιστία των δεδομένων που αξιοποιούνται για τους ελέγχους και τη χορήγηση ενισχύσεων.

Το σύστημα προωθείται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, και εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια ψηφιακής αναβάθμισης των διαδικασιών παρακολούθησης και διαχείρισης του ζωικού κεφαλαίου. Η εφαρμογή του συνδέεται με τη δημιουργία ενιαίας ψηφιακής βάσης δεδομένων, ώστε να αποτυπώνονται με μεγαλύτερη ακρίβεια οι εκτροφές και να διασταυρώνονται τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στους ελέγχους και στις πληρωμές.

Ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, μιλώντας στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, χαρακτήρισε τους ηλεκτρονικούς βώλους εργαλείο διαφάνειας, ιχνηλασιμότητας και δικαιοσύνης. Όπως ανέφερε, το μέτρο προστατεύει τον συνεπή κτηνοτρόφο και διασφαλίζει ότι οι ενισχύσεις κατευθύνονται σε πραγματικά ζώα και πραγματικούς παραγωγούς.

Σύμφωνα με την απόφαση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, και του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, η τοποθέτηση ηλεκτρονικών ενδοστομαχικών βώλων καθίσταται προϋπόθεση επιλεξιμότητας για τη χορήγηση ενωσιακών και εθνικών ενισχύσεων σε αιγοπρόβατα ηλικίας άνω των έξι μηνών.

Ψηφιακό αποτύπωμα για κάθε ζώο

Ο κ. Πρωτοψάλτης υπογράμμισε ότι η χώρα αποκτά σταδιακά ένα σύστημα που θα επιτρέπει στο κράτος να γνωρίζει με ακρίβεια το ζωικό κεφάλαιο, να ελέγχει γρήγορα και αξιόπιστα τα δεδομένα και να προστατεύει τις πληρωμές από αστοχίες, καθυστερήσεις και αμφισβητήσεις.

Όπως σημείωσε, η μετάβαση θα γίνει οργανωμένα, με πιλοτική εφαρμογή, με τη συμμετοχή πιστοποιημένων κτηνιάτρων και με στόχο να μη δημιουργηθεί αιφνιδιασμός στους παραγωγούς. Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νέο πλαίσιο ως σύγχρονο, λειτουργικό και δίκαιο σύστημα, το οποίο φιλοδοξεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στο κράτος και τον κτηνοτρόφο.

Η εφαρμογή του μέτρου θα γίνει σταδιακά. Για το 2026 προβλέπεται πιλοτική εφαρμογή σε κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις με περισσότερα από 900 αιγοπρόβατα, ώστε να αξιολογηθούν στην πράξη τα τεχνικά και επιχειρησιακά δεδομένα του νέου συστήματος. Από το 2027 προβλέπεται η καθολική εφαρμογή του σε όλη την αιγοπροβατοτροφία.

Οι ηλεκτρονικοί βώλοι θα φέρουν μοναδικούς κωδικούς ταυτοποίησης, οι οποίοι θα αντιστοιχούν στα ενώτια που ήδη φέρουν τα ζώα. Τα στοιχεία θα καταχωρίζονται σε νέα ψηφιακή Βάση Ιχνηλασιμότητας, η οποία θα διαλειτουργεί με τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ και του ΥΠΑΑΤ.

Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ενιαίο ψηφιακό αποτύπωμα για κάθε ζώο, ώστε να είναι δυνατή η ακριβέστερη παρακολούθηση του ζωικού κεφαλαίου, η ταχύτερη διασταύρωση στοιχείων και η αποτελεσματικότερη διεξαγωγή διοικητικών και επιτόπιων ελέγχων.

Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων γνωστοποίησε ότι η τοποθέτηση ηλεκτρονικών ενδοστομαχικών βώλων συνδέεται άμεσα με το πλαίσιο χορήγησης ενισχύσεων, καθώς θα αποτελεί όρο επιλεξιμότητας για αιγοπρόβατα άνω των έξι μηνών. Πρόκειται για κρίσιμη αλλαγή, καθώς η ψηφιακή σήμανση περνά πλέον από το επίπεδο της τεχνικής καταγραφής στο επίπεδο της οικονομικής προϋπόθεσης για την καταβολή ενισχύσεων.

Αιτήσεις, κτηνίατροι και έλεγχοι

Η διαδικασία προμήθειας, τοποθέτησης και καταχώρισης των βώλων θα πραγματοποιείται μέσα από ψηφιακό περιβάλλον. Οι κτηνοτρόφοι θα υποβάλλουν ηλεκτρονικά την αίτηση για την προμήθειά τους, θα λαμβάνουν τους αντίστοιχους μοναδικούς κωδικούς και θα συνεργάζονται με πιστοποιημένους κτηνιάτρους για την τοποθέτηση των βώλων στα ζώα.

Η καταχώριση των στοιχείων θα γίνεται ηλεκτρονικά, μέσω ειδικών συσκευών ανάγνωσης που θα συνδέονται με τη Βάση Ιχνηλασιμότητας. Η τοποθέτηση των βώλων και η καταγραφή των δεδομένων θα πραγματοποιούνται αποκλειστικά από πιστοποιημένους κτηνιάτρους, ώστε να διασφαλίζεται η επιστημονική εγκυρότητα, η ασφάλεια της διαδικασίας και η αξιοπιστία των στοιχείων.

Ο Σπύρος Πρωτοψάλτης ανέφερε ότι η νέα διαδικασία δεν στοχεύει στην ταλαιπωρία των παραγωγών, αλλά στη θωράκιση του κλάδου και στην προστασία όσων λειτουργούν με συνέπεια. Κατά τον ίδιο, οι κτηνοτρόφοι έχουν συμφέρον να υπάρχει καθαρή εικόνα, αξιόπιστη καταγραφή και δίκαιο σύστημα πληρωμών.

Όπως σημείωσε, με τους ηλεκτρονικούς βώλους δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε οι έλεγχοι να γίνονται ταχύτερα, οι πληρωμές να βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα και η πολιτεία να μπορεί να στηρίζει αποτελεσματικότερα τον πρωτογενή τομέα.

Στελέχη του ΥΠΑΑΤ επισημαίνουν ότι η πιλοτική εφαρμογή του 2026 θα λειτουργήσει ως μεταβατικό στάδιο, ώστε να εντοπιστούν εγκαίρως τεχνικές ή οργανωτικές δυσκολίες πριν από την καθολική εφαρμογή του συστήματος. Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, θα είναι αν η ψηφιακή μετάβαση θα συνοδευτεί από επαρκή υποστήριξη των παραγωγών και από πραγματική διοικητική ικανότητα ελέγχου.

Η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων στην κτηνοτροφία συνδέεται άμεσα με την ανάγκη βελτίωσης των ελέγχων, της διαχείρισης των δεδομένων και της αξιοπιστίας των διαδικασιών που αφορούν τις ενισχύσεις. Σε έναν κλάδο όπου η ακρίβεια των δηλώσεων και η διασταύρωση των στοιχείων είναι κρίσιμες για τη διανομή δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων, η ψηφιακή ιχνηλασιμότητα παρουσιάζεται ως απαραίτητο βήμα.

Η καθολική εφαρμογή του νέου συστήματος από το 2027 αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο στάδιο στην ψηφιακή καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου. Στόχος είναι η δημιουργία ενιαίας και διασταυρώσιμης βάσης δεδομένων για την αιγοπροβατοτροφία, η οποία θα υποστηρίζει τους ελέγχους, τη διαχείριση των ενισχύσεων και τη συνολική παρακολούθηση του κλάδου.

Το μέτρο, πάντως, θα κριθεί στην πράξη. Η επιτυχία του δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την τεχνολογική υποδομή, αλλά και από το αν οι κτηνοτρόφοι θα έχουν σαφείς οδηγίες, λειτουργική πρόσβαση στο σύστημα, επαρκή αριθμό πιστοποιημένων κτηνιάτρων και πραγματική στήριξη κατά τη μετάβαση. Η ψηφιοποίηση μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια, εφόσον δεν μετατραπεί σε ακόμη ένα διοικητικό βάρος για έναν ήδη πιεσμένο πρωτογενή τομέα.