Υπερψηφίστηκε το εθνικό πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Σε μια ιστορική εξέλιξη για την ψηφιακή διακυβέρνηση της χώρας, η Ολομέλεια της Βουλής υπερψήφισε σήμερα, 16 Ιουλίου 2026, το νομοσχέδιο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Το εν λόγω σχέδιο νόμου, με τίτλο «Μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 (Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη) – Τροποποίηση του ν. 4961/2022 (Α’ 146) και άλλες διατάξεις», θεσπίζει το Εθνικό Πλαίσιο Εφαρμογής του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, γνωστού ως AI Act.

Το AI Act αποτελεί το πρώτο ενιαίο και δεσμευτικό νομοθετικό πλαίσιο σε παγκόσμιο επίπεδο για την ανάπτυξη, διάθεση και χρήση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης. Με την ψήφιση του νέου νόμου, η Ελλάδα εναρμονίζεται πλήρως με τις ευρωπαϊκές επιταγές, αποκτώντας έναν ολοκληρωμένο μηχανισμό εποπτείας, συντονισμού και στήριξης της καινοτομίας. Βασικός στόχος είναι η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης να πραγματοποιείται με απόλυτη ασφάλεια, διαφάνεια και σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών.

Θεσμικές καινοτομίες και μηχανισμοί ελέγχου

Το νέο πλαίσιο ορίζει με σαφήνεια τις αρμόδιες Αρχές εφαρμογής και εποπτείας, οργανώνει τους μηχανισμούς συνεργασίας και υποβολής καταγγελιών, προβλέπει αποτελεσματικές και αποτρεπτικές κυρώσεις για τις παραβάσεις και εισάγει στοχευμένα μέτρα για την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας. Παράλληλα, δημιουργεί ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον για δημόσιους φορείς, επιχειρήσεις και επενδυτές, πλήρως εναρμονισμένο με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις απαιτήσεις της νέας ψηφιακής εποχής.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη λειτουργία του ρυθμιστικού δοκιμαστηρίου, γνωστού ως AI Regulatory Sandbox. Μέσω αυτού, επιχειρήσεις, νεοφυείς εταιρείες και ερευνητικοί φορείς θα έχουν τη δυνατότητα να δοκιμάζουν και να αναπτύσσουν εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης σε πραγματικές συνθήκες, με την καθοδήγηση και υποστήριξη των αρμόδιων αρχών. Με τον τρόπο αυτό, διευκολύνεται η ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων, χωρίς καμία έκπτωση στην ασφάλεια και την προστασία των πολιτών.

Δημήτρης Παπαστεργίου: «Καινοτομία με Ρύθμιση»

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην Ολομέλεια, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, τόνισε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ήδη παρούσα στην καθημερινότητα των πολιτών, των επιχειρήσεων και του Δημοσίου. «Γι’ αυτό οφείλουμε να δημιουργήσουμε ένα σαφές πλαίσιο Κανόνων που προστατεύει τα δικαιώματα μας, ενισχύει την εμπιστοσύνη και επιτρέπει στην καινοτομία να αναπτυχθεί με ασφάλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη προετοιμασίας των αρμόδιων αρχών με στελέχωση και πόρους, προκειμένου να θωρακιστεί η χώρα και οι πολίτες. Στο δίλημμα «Καινοτομία ή Ρύθμιση», η απάντηση, όπως είπε, είναι «Καινοτομία με Ρύθμιση».

Ο κ. Παπαστεργίου επισήμανε ότι η χώρα δεν περιορίζεται στη θέσπιση κανόνων, αλλά αναπτύσσει παράλληλα ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, επενδύοντας σε υποδομές, δεδομένα και εφαρμογές. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟ», έργο του Ταμείου Ανάκαμψης που θα τεθεί σε λειτουργία το προσεχές διάστημα στο Εθνικό Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου, στο AI Factory «Pharos», καθώς και στις διεθνείς συνεργασίες με εταιρείες όπως η Mistral και η ElevenLabs.

«Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες εντάσσονται σε έναν ενιαίο σχεδιασμό. Επενδύουμε συστηματικά στην κυριαρχία των δεδομένων και των υποδομών, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο», τόνισε. Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», που αποτελεί τον 31ο ισχυρότερο υπερυπολογιστή στον κόσμο και κατατάσσει την Ελλάδα στις μόλις 14 χώρες παγκοσμίως που διαθέτουν υποδομές για την επόμενη γενιά εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης, το νέο υπερυπολογιστικό σύστημα στην Κοζάνη, το data.gov.gr, η συμμετοχή της χώρας στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τα AI Gigafactories μέσω της ΔΕΗ και οι στρατηγικές συνεργασίες αποτελούν μέρος μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής, την οποία συντονίζει η Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων.

Εφαρμογές στο Κτηματολόγιο και προσβασιμότητα ΑμεΑ

Ο υπουργός αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, όπου η επιτάχυνση του νομικού ελέγχου και της επεξεργασίας εκκρεμών υποθέσεων έχει ήδη συμβάλει στη σημαντική μείωση χρόνιων εκκρεμοτήτων. Επίσης, σχεδιάζονται νέες εφαρμογές για τη Βουλή των Ελλήνων, με στόχο την ταχύτερη πρόσβαση των πολιτών στο κοινοβουλευτικό έργο και την περαιτέρω ενίσχυση της διαφάνειας. «Αν δεν υπήρχαν ζητήματα, δεν θα κάναμε 30 χρόνια ως χώρα για να αποκτήσουμε Κτηματολόγιο. Έγινε όμως μια πολύ σημαντική τομή, πετύχαμε ένα σημαντικό ορόσημο: καταφέραμε να φτάσουμε στο 99% της κτηματογράφησης, με ελάχιστες περιοχές να απομένουν, όπως το Βόρειο Αιγαίο και η Κέρκυρα», σημείωσε.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου ανέδειξε και τη σημασία της διάταξης που ενισχύει την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία μέσω της δημιουργίας «Ηλεκτρονικού Μητρώου Καταχώρισης Σημείων Πρόσβασης και Θέσεων Στάθμευσης ΑμεΑ». Για πρώτη φορά δημιουργείται μια ενιαία ψηφιακή βάση δεδομένων, στην οποία οι Δήμοι θα καταχωρίζουν στοιχεία για θέσεις στάθμευσης ΑμεΑ, ράμπες, διαβάσεις πεζών, εισόδους δημόσιων κτιρίων και λοιπές υποδομές προσβασιμότητας. Το νέο Μητρώο θα διασυνδεθεί με την εφαρμογή «MyStreet», παρέχοντας στους πολίτες άμεση και εύκολη πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες. «Η τεχνολογία αποκτά πραγματική αξία όταν λύνει καθημερινά προβλήματα και συμβάλλει στη δημιουργία πόλεων πιο προσβάσιμων, πιο λειτουργικών και πιο ανθρώπινων για όλους», υπογράμμισε.

Ψηφιακή πρόοδος και διεθνής αναγνώριση

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο υπουργός αναφέρθηκε και στη συνολική πρόοδο που έχει καταγράψει η χώρα στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Όπως επισήμανε, η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για την ψηφιακή σύγκλιση κατατάσσει πλέον την Ελλάδα στη 15η θέση μεταξύ 44 χωρών, ενώ μνημονεύεται θετικά σε 19 διαφορετικά σημεία της έκθεσης. Παράλληλα, στον Ευρωπαϊκό Δείκτη της Ψηφιακής Δεκαετίας, η Ελλάδα καταγράφει επιδόσεις πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε επτά επιμέρους δείκτες, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή πρόοδο των τελευταίων ετών. «Να θυμίσω ότι στο παρελθόν αυτό τον Δείκτη, τον διαβάζαμε από το τέλος προς την αρχή, γιατί συνήθως ήμασταν στις τελευταίες θέσεις. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις, ώστε η Ελλάδα να εξελιχθεί σε έναν ισχυρό κόμβο Τεχνητής Νοημοσύνης και καινοτομίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη», πρόσθεσε.

Με την ολοκλήρωση της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαμορφώνουν ολοκληρωμένο εθνικό μηχανισμό εφαρμογής του AI Act. Αυτό επιβεβαιώνει τη στρατηγική επιλογή της χώρας να συνδυάσει την καινοτομία με ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο, το οποίο ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών, στηρίζει την έρευνα και δημιουργεί ένα σταθερό περιβάλλον για την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

Βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου

Μεταξύ άλλων, στο νομοσχέδιο για την εφαρμογή του AI Act προβλέπονται:

• Ορισμός της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) ως Κεντρικής Αρχής Εποπτείας της αγοράς.
• Ορισμός της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) ως κοινοποιούσας αρχής και σύσταση σε αυτήν Κέντρου Συντονισμού και Τεχνογνωσίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
• Καθορισμός αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών διοικητικών κυρώσεων για τις παραβάσεις, με δυνατότητα επιβολής κυρώσεων και σε φορείς του Δημοσίου.
• Ανάπτυξη ενιαίου συστήματος υποβολής και διαχείρισης καταγγελιών.
• Λειτουργία ρυθμιστικών δοκιμαστηρίων (AI Regulatory Sandboxes), με ιδιαίτερη μέριμνα για τις μικρομεσαίες και τις νεοφυείς επιχειρήσεις.
• Δημιουργία Ενιαίου Μητρώου Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται από τη Δημόσια Διοίκηση.
• Θέσπιση ρύθμισης, με ποινικές κυρώσεις, που απαγορεύει την αφαίρεση των σημάνσεων διαφάνειας από περιεχόμενο βαθυπαραποίησης (deepfakes).