Σε μια ιστορικής σημασίας συμφωνία προχώρησαν την Πέμπτη η Ρωσία και το Καζακστάν, υπογράφοντας την κατασκευή του πρώτου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής στη μεγαλύτερη χώρα της Κεντρικής Ασίας. Το συνολικό κόστος του έργου υπολογίζεται περίπου στα 16,5 δισεκατομμύρια δολάρια, με ένα σημαντικό μέρος αυτού να καλύπτεται μέσω ενός μεγάλου ρωσικού εξαγωγικού δανείου, όπως ανακοινώθηκε από τις δύο πλευρές.
Το Καζακστάν, το οποίο αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό ουρανίου παγκοσμίως, φέρει ακόμα τα βαριά τραύματα από τις σοβιετικές πυρηνικές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν στο έδαφός του. Παρά την ιστορική καχυποψία των πολιτών απέναντι στην πυρηνική ενέργεια, η συζήτηση για την αξιοποίησή της βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες. Το 2024, ένα δημοψήφισμα έκρινε υπέρ της κατασκευής του σταθμού, ορίζοντας ως τοποθεσία το χωριό Ουλκέν, στις όχθες της λίμνης Μπαλκάς, στα νοτιοανατολικά της χώρας.
Κατά τη διάρκεια της τελετής υπογραφής, ο πρόεδρος του Καζακστάν, Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγιεφ, τόνισε τον κομβικό ρόλο της συμφωνίας για την ενεργειακή μετάβαση της χώρας. Απευθυνόμενος στον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος βρισκόταν στην Αστάνα για διμερείς συνομιλίες, εξέφρασε τις ευχαριστίες του για τη στήριξη. Από την πλευρά του, ο Ρώσος πρόεδρος υπογράμμισε ότι η λειτουργία του σταθμού θα συμβάλει καθοριστικά στην ενεργειακή τροφοδοσία της οικονομίας του Καζακστάν.
Η επικράτηση της Rosatom και το χρονοδιάγραμμα
Η ρωσική κρατική πυρηνική εταιρεία Rosatom κατάφερε να εξασφαλίσει τον ηγετικό ρόλο στην κατασκευή του σταθμού, επικρατώντας σε έναν σκληρό ανταγωνισμό έναντι της China National Nuclear Corporation (CNNC), της γαλλικής EDF και της Korea Hydro & Nuclear Power. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της υπηρεσίας ατομικής ενέργειας του Καζακστάν, Αλμασαντάμ Σατκαλίγιεφ, το συνολικό κόστος του έργου, το οποίο θα περιλαμβάνει δύο αντιδραστήρες VVER-1200 III+, ανέρχεται περίπου στα 16,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Από αυτό το ποσό, περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια προορίζονται για μέτρα ασφαλείας και συναφείς υποδομές.
Το χρονοδιάγραμμα του έργου προβλέπει την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών το 2027, ενώ ο πρώτος αντιδραστήρας αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2034. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο που το Καζακστάν, παρά τα σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου, αντιμετωπίζει ενεργειακές προκλήσεις. Η χώρα, με πληθυσμό 20 εκατομμυρίων, βασίζεται κυρίως σε παλαιές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, οι οποίες συμπληρώνονται από υδροηλεκτρικά έργα και έναν αναπτυσσόμενο τομέα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ανεπάρκεια των εγχώριων μονάδων παραγωγής έχει ήδη οδηγήσει την κυβέρνηση στην εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως από τη Ρωσία, προκειμένου να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση.
